Ba tiếng gõ trên vai hũ

Chương 1: Ba tiếng gõ trên vai hũ

Cộc. Cộc. Cộc.

Mừng mở mắt trước khi kịp hiểu mình đang nghe tiếng gì. Ba tiếng gõ đục và chậm, cách nhau đúng một nhịp thở, lọt qua khe cửa gỗ từ ngoài sân vào. Rồi im. Rồi sang một chiếc hũ khác: cộc, cộc, cộc.

Cô nằm yên, không dám cựa. Trên đầu là mái ngói đỏ, mấy tấm ngói kính hắt xuống một vệt sáng vuông lẫn bụi. Mùi khói bếp, và cái mùi ngai ngái, ngọt lịm của tương đang phơi. Không phải mùi thuốc sát trùng. Không có tiếng máy thở rít đều bên tai.

Cô giơ tay lên trước mặt. Bàn tay gầy, có vết mực xanh ở ngón trỏ. Không có vết bỏng dầu ở cổ tay trái, cái vết cô mang từ hồi đứng bếp ở một quán cơm phố Kim Mã. Không có kim truyền ở mu bàn tay.

Trên vách, tờ lịch bloc mạ treo bằng cái đinh rỉ còn nguyên tờ hôm qua. Mừng ngồi dậy, với tay xé. Tờ bên dưới ghi số mười tám to tướng, màu đen. Thứ Bảy. Tháng Bảy năm 2026.

Cô ngồi đó, tờ lịch trong tay, nghe tiếng bọ gõ hũ ngoài sân cho đến khi tim thôi đập thình thịch.

Lần cuối cùng cô nhìn thấy một tờ lịch là trong phòng bệnh, tháng Mười Hai năm 2033. Hai mươi lăm tuổi, viêm phổi nặng, nằm ở giường kê thêm ngoài hành lang một bệnh viện lớn ở Hà Nội. Chiều hôm đó, người duy nhất đến thăm cô là Tạ Bảo Thy. Thy đặt một hũ tương lên đầu giường, cúi xuống nói một câu, rồi khóc mà đi. Đêm ấy mạ bắt xe khách từ Nghệ An ra. Sáng hôm sau mạ tới nơi thì đã muộn.

Bây giờ là sáng mười tám tháng Bảy. Đúng chín giờ, chiếc xe đen của nhà họ Tạ sẽ đỗ ở đầu ngõ.

– Dậy rồi à con? – Mạ vén tấm rèm vải hoa, tay còn cầm cái muôi gỗ. – Bọ mi gõ hũ từ năm giờ, tau bảo để con ngủ, hắn nỏ nghe.

Mạ năm nay bốn mươi bảy tuổi, tóc đã điểm bạc hai bên thái dương. Mắt mạ sưng húp. Cả tuần nay đêm mô mạ cũng khóc, tưởng con gái ngủ say không biết.

Mừng nhảy xuống giường, ôm chầm lấy mạ. Mạ người gầy, có mùi khói và mùi muối. Cô ôm chặt đến mức mạ phải cười.

– Răng rứa? Mười bảy tuổi đầu rồi còn làm nũng.

– Con nhớ mạ.

– Nhớ chi. Mạ đứng đây chứ mô. – Mạ vỗ lưng cô, giọng tắt đi một chút. – Ra rửa mặt đi, mạ nấu cháo cá rồi.

Ngoài sân, nắng đã lên quá ngọn tre. Dọc bờ rào dâm bụt, hai dãy hũ sành xếp thẳng hàng như lính, miệng hũ đậy nón lá cho nắng vào mà ruồi không vào. Xa hơn là con đê, rồi bãi ngô, rồi sông Lam đục màu phù sa. Người đi đường đê ngửi mùi là biết đã tới đất làng tương Yên Lự.

Bọ ngồi xổm cạnh dãy hũ cuối, lưng trần đen bóng. Năm nay bọ năm mốt tuổi. Ông đang buộc một chiếc hũ nhỏ cỡ hai bàn tay úp lại. Miệng hũ bịt bằng mấy lớp lá chuối khô, ngoài quấn dây lạt, thắt nút quai chèo gọn gàng. Ông lấy cái đinh năm phân cạo lên vai hũ, từng nét một.

Mừng biết ông đang khắc gì. Kiếp trước cô đã nhìn thấy dòng chữ ấy đúng một lần, ở bậc tam cấp nhà họ Tạ, ngay trước khi bác giúp việc cầm cái hũ đi đâu mất.

"17.7.26 – Mừng."

– Tương mẻ đầu hè. – Bọ nói, không ngẩng lên. – Mẻ ni lên mốc đẹp, vàng như phấn cau. Bọ để dành cho mi một hũ, ra ngoài nớ ăn cơm hàng thì chấm cho đỡ nhạt mồm.

– Con mang được.

– Nặng lắm đó. Người ta có xe, có đồ ăn ngon, mi mang cái ni ra họ cười cho.

Kiếp trước cô đã cầm, rồi để nó mất ở bậc tam cấp mà không dám hỏi một câu.

Lần này cô ngồi xổm xuống cạnh bọ, đỡ lấy chiếc hũ bằng cả hai tay.

– Ai cười kệ họ. Con mang.

Bọ ngẩng lên nhìn cô. Ông không nói gì, chỉ đưa ngón tay gõ ba cái lên vai hũ, cộc, cộc, cộc, nghiêng tai nghe như nghe một đứa trẻ thở.

– Tiếng đục, ấm. Chín rồi. – Ông đứng dậy, phủi đầu gối. – Để càng lâu càng ngọt. Mở ra thì nhớ khuấy bằng đũa khô, đũa ướt là hỏng.

Từ hồi Mừng biết đi, bọ đã dạy cô nghe tiếng hũ. Tương non thì tiếng gõ chát, nghe rỗng. Tương chín thì tiếng đục và tròn. Bọ còn dạy cô nhìn mốc. Xôi nếp ủ trong nong, phủ lá chuối, ba bốn ngày thì lên một lớp mốc vàng mịn như phấn. Mốc vàng là mốc tốt. Thấy chỗ mô ngả xanh, ngả đen thì đổ hết, không được tiếc.

"Tiếc một nong mốc," bọ nói, "thì mất cả cái tên làng."

Kiếp trước, cô đã đứng trước tòa nghe người ta đọc kết quả kiểm nghiệm một lô tương mang đúng cái tên làng ấy.

Chín giờ kém mười lăm, xe tới.

Chiếc xe bảy chỗ đen bóng không vào được ngõ, phải đỗ ở chân đê, theo sau là một chiếc xe con màu trắng. Cả xóm đứng hai bên bờ rào, khẽ khàng như xem đám hỏi.

Người bước xuống đầu tiên là Tạ Quang Thụy, năm mươi ba tuổi, sơ mi trắng, mồ hôi đã thấm một vệt sẫm ở lưng áo. Ông đứng nhìn ngôi nhà ngói ba gian một lúc lâu, như nhìn một cái giếng sâu. Sau ông là Trịnh Mỹ Diệp, váy lụa màu kem, tay ôm một bó hồng to quá cỡ, mắt đỏ hoe dù chưa gặp ai.

Mừng đứng ở hiên, hai tay vẫn ôm hũ tương. Kiếp trước, cô đã chạy ra đón, gọi "bố", gọi "mẹ" ngay ở bờ rào, vì đêm trước đã tập hai chữ ấy trong chăn.

Lần này cô đứng yên. Cô nhìn họ đi qua sân, và thấy trong lòng không có giận. Chỉ có mỏi. Như người đi một quãng đường rất dài, quay về, thấy những người quen vẫn đứng nguyên chỗ cũ, không hề biết mình đã đi xa đến đâu.

Người cuối cùng xuống từ chiếc xe trắng là Tạ Thị Huyền.

Bốn mươi sáu tuổi, áo vest màu ghi, tóc búi thấp, kẹp một cái cặp da. Cô Huyền chưa vào ngõ đã cười, giơ tay chào mấy bà trong xóm, nói giọng Nghệ không lơ lớ chút nào:

– Bà con ơi, tui cũng gốc Yên Lự đây. Mạ tui là người làng mình, bà con nhớ không, nhà bà Tố đó!

Mấy bà già ồ lên. Không khí đang căng như dây đàn bỗng chùng xuống. Ai cũng cười.

Mừng nhìn người phụ nữ ấy, và cổ họng thắt lại theo một cách khác.

Kiếp trước, cô Huyền là người duy nhất trong nhà họ Tạ chưa từng nặng lời với cô. Cô Huyền an ủi cô cái đêm cô biết mình trượt đại học. Cô Huyền đưa cô vào nhà máy. Và ở phiên tòa năm 2027, khi cả nhà không một ai đến, cô Huyền ngồi hàng ghế đầu suốt hai tiếng đồng hồ, giờ nghỉ thì chạy lên nắm tay cô.

Mừng cúi đầu chào. Cô Huyền ôm lấy cô, mùi nước hoa ngọt và đắt.

– Cháu cô đây rồi. Gầy quá. Về với cô, cô nuôi béo lên.

Trong nhà, mạ đã bày ấm chè xanh và đĩa lạc rang. Bọ ngồi một bên, hai tay đặt trên đầu gối như đi họp. Mẹ Diệp ngồi cạnh Mừng, chốc chốc lại đưa tay chạm vào tóc cô, rồi rụt lại, như sợ cô là bong bóng.

Câu chuyện đi vòng vòng một lúc, cảm ơn, xin lỗi. Rồi cô Huyền mở cặp, lấy ra hai bộ giấy đóng ghim.

– Anh Đạm, chị Huê, đây là bản thỏa thuận giữa hai gia đình. Luật sư công ty em soạn, cho mọi việc rõ ràng, sau này không ai thiệt. Anh chị đọc qua rồi ký giúp em.

Mạ nhìn tờ giấy như nhìn một con rắn. Bọ lần túi tìm kính lão, không thấy, quay sang nhìn Mừng.

Mừng biết trong tờ giấy ấy có gì. Kiếp trước, cô không được nhìn thấy nó. Mãi tới năm 2029, ngồi bên quan tài bọ, cô mới nghe mạ kể. Điều ba: gia đình ông Đạm cam kết không chủ động liên lạc với cháu trong thời gian ba năm, để cháu ổn định và hòa nhập môi trường mới. Bọ mạ đã ký, đã giữ lời, ba năm không một cuộc điện thoại. Còn cô thì ở Hà Nội, đêm nào cũng nghĩ bọ mạ nhận tiền rồi quên mình.

– Bọ. – Cô đặt tay lên tay bọ. – Bọ để con đọc trước.

Không ai ngăn. Cô đọc chậm, từng dòng. Điều một, điều hai: xác nhận kết quả giám định, hai bên đồng ý để cháu về sống với gia đình ruột. Điều ba, y như cô nhớ. Điều bốn: gia đình họ Tạ hỗ trợ một tỷ đồng, gọi là "ghi nhận công nuôi dưỡng".

Cô đưa tờ giấy sang cho ông Thụy, chỉ vào điều ba.

– Cái ni, ông đã đọc chưa ạ?

Cô không gọi "bố". Mẹ Diệp khẽ giật mình. Ông Thụy cầm tờ giấy, đọc, rồi đọc lại. Ông nhíu mày, quay sang em gái.

– Huyền, cái gì đây? Ai bảo đưa điều này vào?

– Chết, mẫu của luật sư đấy anh. – Cô Huyền cầm lấy tờ giấy, mặt đỏ lên. – Em dặn họ bỏ rồi mà họ quên. Em xin lỗi anh Đạm, chị Huê. Sáng nay đi vội quá, em không đọc lại.

– Bỏ đi. – Mẹ Diệp nói, giọng run. – Bỏ hết. Ai lại đi cấm người ta gặp con.

Mừng cầm lại cả hai bộ giấy. Cô gấp đôi, xé làm bốn, rồi đứng dậy đi xuống bếp, bỏ vào lòng bếp đang còn than đỏ từ nồi cháo cá. Giấy bén lửa, cong lên, cháy thành một bông hoa đen.

Cô quay lên nhà trên. Mạ đưa vạt áo lên chấm mắt.

– Con đi Hà Nội. – Mừng nói, đủ to để ai cũng nghe. – Con đi vì đó là nhà của con, con biết. Nhưng bọ mạ con là bọ mạ con. Lúc mô con muốn gọi thì con gọi. Lúc mô bọ mạ nhớ thì bọ mạ gọi. Tiền thì nhà con không nhận.

Một lúc lâu không ai nói gì.

Rồi cô Huyền bật cười, vỗ tay xuống đùi.

– Trời ơi, con bé sắc quá. Giống y bà nội hồi trẻ. Anh Thụy ơi, về nhà mà xem, nhà mình có thêm một bà Tố con.

Ông Thụy cười theo, gượng gạo. Mẹ Diệp lại khóc. Mừng nhìn cô Huyền, thấy lòng mình ấm lên một cách quen thuộc, như ngày xưa. Có một vệt gì đó lướt qua trong đầu cô, như con cá quẫy dưới nước đục, rồi lặn mất trước khi cô kịp nhìn ra hình thù.

Mười giờ rưỡi thì đi.

Mạ dúi cho cô một túi ni lông đựng bộ quần áo mới may và một gói chè xanh. Thằng Tùng, em trai cô, mười hai tuổi, chạy theo xe dọc mặt đê, đến chỗ dốc thì đứng lại, giơ tay vẫy mãi.

Bọ không ra. Bọ đứng ở góc sân, sau dãy hũ cuối cùng, quay lưng lại phía đường.

Trong xe, mẹ Diệp ngồi cạnh Mừng, nắm tay cô suốt. Ông Thụy ngồi trước, nói điện thoại công việc bằng giọng rất nhỏ. Hũ tương nằm trong lòng Mừng, lá chuối sột soạt mỗi khi xe ôm cua.

Khi xe đã lên quốc lộ, Mừng lấy tờ lịch ngày mười tám ra khỏi túi áo. Cô lật mặt sau, mượn cây bút bi trong túi ghế, và bắt đầu viết chữ ký.

Chữ ký cũ cô dùng từ năm lớp chín, nét móc chữ "g" vòng ngược lên gạch chân cả tên. Nó có trong học bạ, trong phiếu đăng ký dự thi. Và kiếp trước, nó có trong một tờ phiếu kiểm soát chất lượng cô không hề nhớ mình đã ký.

"Cái phiếu ấy không phải chị ký."

Đó là câu Thy nói, chiều cuối cùng, bên giường bệnh.

Cô viết một chữ ký mới. Chữ "Hồ" tách rời, chữ "Mừng" đứng thẳng, nét cuối của chữ "g" không vòng lên mà kéo xuống, hơi cong như cuống một chiếc lá. Cô viết đi viết lại cho đến khi tay quen. Từ hôm nay, mọi tờ giấy mang tên cô sẽ có chữ ký này, và chỉ chữ ký này.

– Con viết gì đấy? – Mẹ Diệp ghé nhìn.

– Con tập ký ạ. Ra Hà Nội, chắc phải ký nhiều giấy.

Mẹ cười, mắt vẫn ướt, vuốt tóc cô.

Qua Thanh Hóa thì điện thoại mẹ Diệp đổ chuông. Bà nhìn màn hình, mặt dịu hẳn lại. Xe chật, tiếng trong máy lọt ra rõ mồn một. Một giọng con gái trong, mềm, hơi run:

– Mẹ ơi, con dọn phòng xong rồi. Con chuyển sang phòng nhỏ cuối hành lang. Chị về cứ ở phòng con, con thay ga mới rồi, mẹ bảo chị đừng ngại nhé.

Mừng nhìn ra cửa kính. Ruộng lúa Thanh Hóa trôi qua, xanh đều và phẳng lặng.

Kiếp trước, cô đã nghe đúng câu này. Cô đã thấy mình có lỗi, đã nhận căn phòng ấy, rồi suốt mấy năm sau không một ai trong nhà quên được rằng Thy đã nhường phòng cho cô.

Cô gấp tờ lịch lại, cất vào túi áo ngực, nút cài cẩn thận.

Lần này, cô sẽ không bước vào căn phòng đó.

— Hết chương 1 —