Ba vòng thuận

Chương 18: Ba vòng thuận

Đọng chạy.

Ra khỏi cổng, rẽ trái, xuôi phố Đầu Cầu về phía cầu đá. Hơi trắng dày tới mức cây đèn bão trong tay anh chỉ soi được ba bước trước mặt. Mặt đường dưới chân ấm sực, bụi đất bốc hơi. Tới trước cửa nhà bà Ba Sắn, anh suýt sa chân xuống đường nứt. Nó đã rộng hơn lúc nãy, rộng bằng một gang tay, hơi nóng phụt lên từ khe như hơi từ miệng ấm. Anh lùi lại hai bước, lấy đà, nhảy qua.

Cầu đá bắc qua suối Nứa ở cuối phố, ba nhịp vòm, xây từ đời nào không ai nhớ. Đứng ở đầu cầu, Đọng nghe tiếng suối dưới chân. Không phải tiếng róc rách. Tiếng lục bục, lục bục, như nồi cám lợn sôi già. Lan can đá nóng tới mức không đặt tay lên được.

Anh đi lên cầu. Hơi suối trùm lấy anh, nóng, ẩm, mùi khoáng như mùi đá ong ngâm nước. Mũi anh cay xè. Anh thấy có cái gì ươn ướt chảy xuống môi trên, đưa tay quệt, dưới ánh đèn thấy đỏ. Đầu anh nhẹ bẫng. Có một lúc, rất ngắn, anh muốn quay lại, đi về phía núi, đi mãi lên bậc đá, như con Mít, như bà bán trầu bế con năm nào.

Anh cắn môi, đi tiếp.

Giữa nhịp cầu thứ hai, có một bóng người đi ngược chiều.

Bóng người ấy nhỏ, thấp, lưng còng như cái cán gáo. Đi chân đất, bước ngắn, đều, không vội, như người đi chợ sớm. Hai tay ôm một cái gì đó trước ngực.

– Bu.

Bà Tảo đi tới trước mặt anh, dừng lại, ngẩng lên. Áo cánh nâu ướt đẫm hơi nước. Tóc bạc bết vào trán. Chân trần đỏ ửng vì đi trên mặt đá nóng. Cái hũ sành da lươn trong tay bà, nắp gỗ, dây gai buộc chéo, nút thắt kiểu con bướm.

– Ba giờ rồi, – bà nói. – Cái hũ đói. Giếng đâu rồi con?

Đọng quỳ xuống trên mặt cầu, ôm lấy bà, ôm cả cái hũ. Bà để yên cho anh ôm, rồi vỗ vỗ vào lưng anh, như vỗ một đứa trẻ khóc dạ đề.

– Thôi. Thôi. Về cho nó ăn.

Anh cõng bà về. Bà ngồi trên lưng anh, cái hũ kẹp giữa ngực bà và lưng anh, hai tay bà quàng qua cổ anh. Qua đường nứt, anh không nhảy được nữa, phải đi dọc theo nó một quãng tới chỗ hẹp nhất, bước qua. Bà Tảo trên lưng anh lẩm nhẩm hát. Ba vòng thuận, một vòng nghỉ.

Về tới sân thì thằng Chũn đang cạo nét thứ chín.

Nó ngồi xổm trên mặt tảng đá, tay trái cầm dao tre, tay phải quấn vải đặt trên đầu gối. Mồ hôi chảy ròng ròng trên mặt nó, nhỏ xuống mặt đá, xèo lên một tiếng rồi bốc hơi. Bà Mận ngồi trên ghế đẩu, hai tay đặt hờ trên mặt đá, mặt cúi xuống như đang nghe tim ai đập.

– Từ đuôi lên đầu. Một hơi.

Thằng Chũn cạo. Nét đỏ cuối cùng bong ra.

Một tiếng tách nhỏ, như tiếng trứng nứt.

Rồi một đường nứt chạy ngang qua mặt tảng đá xanh, từ mép này sang mép kia, thẳng tắp, như có ai lấy thước kẻ. Thằng Chũn nhảy xuống. Tảng đá tách làm hai nửa, mỗi nửa nghiêng ra một bên, chưa rơi.

Đọng đặt bà Tảo xuống bậc thềm, chộp lấy cây đòn tre dựng ở góc sân. Anh với thằng Chũn mỗi người một đầu đòn, bẩy nửa tảng đá bên trái. Nó nặng như cả quả núi. Thằng Chũn gồng người, cái tay phải quấn vải cũng đặt lên đòn. Nửa tảng đá trượt ra khỏi miệng giếng, đổ xuống nền sân, nứt toác gạch. Nửa kia, hai người bẩy thêm một lần nữa.

Hơi nước phụt lên từ lòng giếng.

Không phải hơi ấm như những buổi sáng xưa. Một cột hơi trắng, nóng rực, cao vượt mái nhà, đẩy bạt cả ngọn đèn bão trong tay thằng Chũn. Đọng giơ tay che mặt. Qua kẽ ngón tay, anh thấy nước trong giếng đã dâng lên gần tới miệng, sủi bọt, sôi sùng sục. Dưới lớp nước sôi ấy, sâu thẳm, có một quầng sáng trắng đục, như ánh trăng nhìn qua lớp sữa đậu.

Bà Mận đứng dậy khỏi ghế đẩu. Bà quay mặt về phía núi.

– Nghe.

Từ đỉnh Ngưng Hà, chuông canh tư vọng xuống. Một tiếng. Ngân dài, lăn xuống sườn núi, lăn qua mái nhà, như mọi đêm suốt bốn mươi mốt năm.

Rồi tiếng thứ hai. Tiếng thứ ba. Rồi im, đúng bằng một tiếng.

Rồi lại ba tiếng.

Đọng ngẩng lên nhìn núi. Trên đỉnh, sợi chỉ xanh của chín cột Tụ Linh và chín cột Trường Long đang đổi màu. Từ trên đỉnh xuống, từng cột một, ánh xanh tắt đi, nhường chỗ cho một thứ ánh trắng ngà như màu đậu mới ra khuôn. Cột thứ nhất. Cột thứ hai. Cột thứ ba. Chạy dọc theo sườn núi về phía nam. Tới cột thứ tám thì dừng lại một nhịp, chỉ một nhịp, mà Đọng thấy dài như cả một đời người.

Rồi cột thứ chín, ở tận mép vực, sáng trắng.

– Con bé tới nơi rồi, – bà Mận nói khẽ.

Dưới lòng giếng, nước sôi bắt đầu xoay. Chậm. Theo chiều kim đồng hồ. Ba vòng. Rồi đứng yên, đúng bằng một vòng. Rồi lại ba vòng.

– Lên, – bà Mận nói. – Rót.

Đọng trèo lên thành giếng. Đá ong dưới chân nóng bỏng, hơi nước đập vào mặt. Thằng Chũn ôm cái hũ đưa lên cho anh. Anh cởi nút dây, mở nắp gỗ. Mùi chua dịu bốc lên, thơm như mùi cơm mẻ để trong bếp ấm, lạc lõng giữa cái mùi khoáng nồng nặc của mạch đang sôi. Hũ còn bốn ngón tay. Anh đỡ đáy hũ bằng tay trái, tay phải đặt dưới miệng, nghiêng.

Nước cái chảy ra thành một sợi. Nhỏ hơn sợi chỉ khâu. Rơi thẳng xuống, qua cột hơi trắng, xuống mặt nước đang xoay.

Đừng nhìn xuống. Anh nhìn sợi nước. Từ miệng hũ tới miệng giếng.

Ba vòng thuận. Một vòng nghỉ.

Một lúc. Hai lúc. Anh không biết bao lâu. Cột hơi trên miệng giếng thấp xuống một chút. Nước xoay đều. Tiếng sôi sùng sục dịu đi thành tiếng lục bục.

Rồi từ phía Khe Đá, mặt đất gầm lên.

Không phải tiếng ầm như lúc nãy. Tiếng rạn, dài, như tiếng một tấm băng lớn vỡ trên mặt sông. Cả cái sân hất lên. Đọng chao người trên thành giếng, chân trượt nửa bàn chân ra ngoài, tay vẫn ôm cái hũ. Thằng Chũn ôm chặt lấy chân anh. Dưới lòng giếng, nước xoay nhanh hẳn lên. Không ba vòng nghỉ một nữa. Xoay liên hồi, xoay cuồng lên như ai đang khuấy bằng cả cánh tay.

Cái gì đó dưới Khe Đá vừa bị cạy bật ra khỏi chỗ của nó.

Đọng rót nhanh hơn. Anh không quyết định rót nhanh. Tay anh tự nghiêng hũ xuống. Nước xoay nhanh thì phải rót nhanh cho kịp, tay anh nghĩ thế. Sợi nước cái dày lên thành một dòng. Anh đếm, mà anh đếm sai. Một vòng, hai vòng, ba vòng, bốn vòng.

Mặt nước dưới giếng vón lại.

Anh nhìn thấy, dù không nhìn xuống. Những cục trắng đục to như nắm tay nổi lên giữa mặt nước xoay, va vào nhau, vỡ ra, vón lại. Mặt đất dưới chân anh giật một cái, mạnh hơn lần nào. Ở ngoài ngõ có tiếng tường đổ ầm ầm. Đường nứt ngoài phố, anh biết mà không cần nhìn, đang toác ra.

– Chậm lại! – Bà Mận hét. Lần đầu tiên anh nghe bà hét.

Anh không chậm lại được. Tay anh run. Hũ nghiêng thêm.

Có một bàn tay nắm lấy cổ tay anh.

Một bàn tay gầy, chỉ còn da với gân, mà chặt như kìm. Bà Tảo đã trèo lên bậc thềm giếng từ lúc nào, đứng sát dưới chân anh, một tay vịn thành giếng, một tay nắm cổ tay anh. Cái lưng còng như cán gáo của bà duỗi thẳng ra được một đoạn. Mắt bà không mờ. Mắt bà trong như giếng ngày xưa.

– Đọng! – Bà gọi.

Bốn mươi mốt năm, bà gọi anh là con, là mày, là thằng nhỏ của cô Lắng, là ông Cối, là chú, là người mua đậu. Đây là lần đầu tiên trong nhiều năm anh nghe bà gọi đúng tên mình.

– Mày khuấy bốn vòng! Đã bảo bao nhiêu lần! – Bà hát, giọng khàn đặc mà to, to hơn cả tiếng nước sôi. – Ba vòng thuận! Một vòng nghỉ! Rót cho bằng sợi chỉ, đông cho bằng mặt nước!

Bàn tay bà kéo cổ tay anh lên. Miệng hũ ngóc dậy. Dòng nước cái mảnh lại thành sợi chỉ.

– Trên kia đảo một vòng tròn! Dưới này rót một sợi tơ!

Ba vòng thuận. Anh để mặc nước bên dưới xoay cuồng, anh rót theo tiếng hát. Một vòng nghỉ. Anh ngừng rót đúng một nhịp, dù tay anh run lên muốn rót tiếp. Ba vòng thuận. Một vòng nghỉ.

Trên đỉnh núi, chuông lại vang. Ba tiếng, im một tiếng. Ba tiếng, im một tiếng. Theo đúng nhịp bà hát.

Dưới giếng, nước xoay chậm dần. Chậm dần. Những cục vón chìm xuống. Mặt nước gợn lên những vẩy trắng mịn, như hoa cau rụng trên mặt ao.

Hũ vơi. Ba ngón tay. Hai ngón tay. Một ngón tay.

Rồi Đọng thấy cái ấm.

Không phải hơi nóng từ lòng giếng. Một cái ấm khác, đi lên từ dưới sâu, đi ngược theo sợi nước cái anh đang rót, đi vào bàn tay anh đang đỡ miệng hũ, chạy lên cổ tay, dọc cánh tay, thẳng xuống đan điền. Cái vẩy trắng nằm chờ ở đấy suốt hai tháng nay bừng lên. Nó lan ra. Không phải lan như khí lắng. Lan như cả nồi sữa đậu gặp nước cái, đông lại từ giữa ra, mịn, chặt, nhanh tới mức anh nghe thấy cả người mình ngân lên như cái chuông.

Ba nhịp vào. Một nhịp ra.

Anh biết cái nhịp ấy. Anh đã nghe nó trong mảnh đá thằng Chũn nhặt, trong vách đá ở Khe Đá, trên bậc thứ một nghìn. Anh biết nó là ai.

Không có tiếng nói. Không có hình bóng. Chỉ có cái ấm, và cái nhịp, và một điều anh hiểu ra mà không ai nói cho: nếu anh để yên, cái ấm ấy sẽ ở lại trong anh. Cả đời một người Hộ Mạch, đông suốt bốn mươi mốt năm dưới mạch nhãn, sẽ đông lại trong đan điền một tay bán đậu Luyện Khí tầng sáu. Tầng bảy, tầng tám, tầng chín, Trúc Cơ. Có khi xa hơn. Mười một năm đứng một chỗ. Hai trăm năm thọ.

Cái ấm ấy là cho anh. Anh biết thế. Mồi phải cho mới đông, và cái ấm ấy đang tự cho.

Hũ còn nửa ngón tay. Dưới giếng, mặt nước mới đông được một nửa. Nửa kia vẫn còn xoay, còn sôi lục bục. Nước cái trong hũ không đủ. Anh biết thế. Bà Mận biết thế, bà đang đứng im lặng dưới chân giếng.

Đọng nhắm mắt lại.

Anh không giữ. Anh để cái ấm đi qua đan điền mình mà không níu, như để nước chảy qua túi lọc. Anh để nó chạy ngược lên cánh tay, ra bàn tay, vào miệng hũ, vào sợi nước cái cuối cùng. Cái vẩy trắng anh chờ mười một năm cũng đi theo nó. Anh để nó đi.

Ba vòng thuận. Một vòng nghỉ.

Giọt nước cái cuối cùng rơi xuống.

Dưới lòng giếng có một tiếng động rất khẽ. Như tiếng một nồi đậu lớn vừa đông, lúc người ta đậy vung lại, cái vung gỗ chạm vào miệng nồi.

Cột hơi trên miệng giếng tắt. Nước trong giếng hạ xuống. Hạ xuống mãi, xuống tới chỗ nó vẫn nằm suốt bốn mươi mốt năm, thành một vòng sáng nhỏ tít dưới đáy, phản chiếu mấy ngôi sao. Ngoài ngõ, tiếng suối lục bục im dần, rồi chỉ còn tiếng róc rách. Mặt đất dưới chân không rung nữa.

Trên núi, chuông ngừng.

Đọng đứng trên thành giếng, ôm cái hũ rỗng. Đan điền anh trống trơn, loãng như nước vo gạo, nhẹ bẫng. Bà Tảo vẫn nắm cổ tay anh. Một lúc lâu, bà buông ra, đỡ lấy cái hũ từ tay anh, ôm vào lòng, nhìn vào trong.

– Nó ăn no rồi, – bà nói.

Bà Mận ngồi xuống bậc thềm giếng, chống gậy, cúi đầu. Thằng Chũn ngồi bệt xuống đất, ôm bàn tay phải, mặt ngửa lên trời.

Có một thứ lạnh và mảnh rơi xuống mu bàn tay Đọng. Anh nhìn. Trên lá trầu leo bờ tường, trên mái ngói, trên hai nửa tảng đá xanh nằm dưới nền sân, sương muối đang đọng lại, trắng dần, trắng dần, như ai rắc bột đậu.

— Hết chương 18 —