Buổi sáng đầu tiên không có đậu

Chương 16: Buổi sáng đầu tiên không có đậu

Họ khiêng tảng đá vào qua cổng chính, tám người một bên, đòn tre to bằng bắp chân. Cổng nhà họ Đàm hẹp, phải tháo một cánh. Tảng đá đi qua hiên, qua bếp, đi qua cái cối đá xanh, qua nồi gang còn ấm, qua bốn cái khuôn đang ép mẻ đậu sáng, ra tới sân sau. Đọng đứng ở cửa bếp nhìn. Anh không cản. Bà Mận đã dặn từ đêm: họ mang đá tới thì để họ đặt, cản thì họ đánh, mà anh nằm liệt thì đêm ấy ai rót.

Trời sáng dần. Hàng xóm kéo sang, đứng chật ngõ. Bà Ba Sắn tay còn cầm cái muôi quấy bánh đúc. Thầy Bổng chống gậy. Ông trưởng phố Lưu Văn Bính khoác áo bông, mặt còn xanh vì mới khỏi say khí hôm trước.

Phạm trưởng lão đứng giữa sân, chắp tay sau lưng.

– Đặt.

Tảng đá hạ xuống. Nó vừa khít miệng giếng, như được đo bằng thước. Những nét trận sơn đỏ trên mặt đá sáng lên một chập, đỏ như than hồng, rồi tắt, chỉ còn màu sơn. Hơi ấm từ lòng giếng, bốn mươi mốt năm nay sáng nào cũng bốc lên mặt Đọng, tắt ngấm.

Cái vẩy trắng trong đan điền anh co lại, như con ốc rụt vào vỏ.

– Còn cái hũ, – Phạm trưởng lão quay sang chỉ cái bệ gạch. – Đại trưởng lão dặn mang đi.

Hai đệ tử bước tới bệ gạch. Một bóng người lao ra từ trong buồng, nhanh hơn ai cũng tưởng một bà già bảy mươi tám tuổi có thể lao. Bà Tảo ôm chầm lấy cái hũ, ngồi thụp xuống cạnh bệ gạch, hai tay quàng quanh nó, cằm tì lên nắp gỗ.

– Không cho. Hũ của cô Lắng.

Hai đệ tử đứng khựng lại, nhìn Phạm trưởng lão.

– Bà già, – Phạm trưởng lão nói, giọng không gắt. – Giếng bịt rồi, hũ để lại cũng chẳng để làm gì. Bà đưa đây.

– Cậu muốn lấy thì đi mà hỏi cô Lắng.

– Cô Lắng là ai?

Bà Tảo không trả lời. Bà nhắm mắt, ôm hũ, đung đưa người như ru con, môi mấp máy. Ba vòng thuận, một vòng nghỉ.

Phạm trưởng lão hất hàm. Một đệ tử cúi xuống, nắm lấy cổ tay bà Tảo.

– Cậu bỏ tay ra.

Bà Ba Sắn đã đứng ở cửa bếp từ lúc nào, tay cầm cái muôi bánh đúc. Bà không to tiếng. Bà chỉ đứng đấy. Rồi thầy Bổng đi vào đứng cạnh bà. Rồi ông trưởng phố. Rồi bà bán trầu răng đen. Rồi hai thằng con ông bán chiếu. Rồi mấy người nữa, những người sáng nào cũng đứng uống nước chua ở gốc gạo. Không ai nói gì. Họ đứng chật cửa bếp, chật hiên, nhìn ba mươi đệ tử áo trắng giữa sân.

Người đệ tử đang nắm cổ tay bà Tảo ngẩng lên, nhìn đám đông, rồi nhìn Phạm trưởng lão.

Phạm trưởng lão im một lúc rất lâu. Rồi ông ta phẩy tay.

– Thôi. Giếng bịt rồi, hũ chỉ là cái hũ. Để lại bốn người canh giếng, ngày đêm. Ai đụng vào đá thì bắt.

Ông ta đi. Đám đệ tử đi theo, khiêng chiếc xe gỗ không. Bốn người ở lại, đứng bốn góc giếng, tay đặt trên chuôi kiếm, mặt trẻ măng, đứa lớn nhất chưa tới hai mươi.

Bà Mận được Rạng dắt ra, đứng cách tảng đá năm bước. Bà đưa tay ra phía trước, hơ hơ như hơ lửa, không chạm vào đá. Đứng rất lâu.

– Ba vòng khóa, – bà nói khẽ, chỉ cho Đọng nghe. – Không phải trận của tôi. Trận của ông ta, khắc kỹ hơn tôi ngày xưa nhiều. Mỗi vòng cần một canh giờ để gỡ, nếu không sai nét nào.

– Ba canh giờ.

– Ba canh giờ, với bốn đứa trẻ con đeo kiếm đứng nhìn.

Mẻ đậu sáng hôm ấy là mẻ cuối cùng có vân. Đọng giao cho thằng đệ tử mới hai mươi lăm bìa như mọi ngày, chọn năm bìa vân rõ, buộc lạt đỏ. Thằng bé không biết gì, gánh đi. Anh nghĩ tới người đàn ông áo lam trên núi sẽ mở lá chuối ra, nhìn năm bìa đậu, và biết rằng sáng mai sẽ không còn bìa nào có vân.

Ba giờ sáng hai mươi tháng Mười Một, bà Tảo dậy.

Bà ra sân sau như mọi đêm, chân trần, tay cầm cái gáo dừa. Đọng đi sau. Bốn đứa đệ tử canh giếng ngồi co ro quanh đống lửa nhỏ đốt ở góc sân, đứa nào cũng quàng chăn.

Bà Tảo đi tới chỗ cái giếng. Bà đứng đó, nhìn tảng đá xanh. Bà nhìn rất lâu.

– Giếng đâu rồi con?

Đọng không trả lời được.

Bà quay sang nhìn anh, rồi nhìn cái gáo trong tay mình, rồi nhìn cái hũ trên bệ gạch. Mặt bà nhăn lại như mặt đứa trẻ bị lạc mẹ ở chợ.

– Cái hũ đói. Giếng đâu rồi con? Cái hũ đói.

Đọng đỡ bà ngồi xuống bậc thềm. Anh định ra suối múc nước. Bà Mận đã ngồi trên gác nghe thấy, nói vọng xuống:

– Đừng cho nó ăn nước suối. Nước lạ, nó nhạt đi. Để nó nhịn, nó còn chịu được ba hôm.

Bà Tảo ngồi ôm cái gáo dừa tới gần sáng. Thỉnh thoảng bà lại hỏi giếng đâu rồi con. Đọng ngồi cạnh bà, không trả lời. Một đứa đệ tử canh giếng, đứa bé nhất, mười sáu mười bảy tuổi, cứ ngồi nhìn bà, rồi cúi mặt xuống.

Bốn giờ, Đọng làm đậu bằng nước suối. Thằng Chũn quay cối. Rạng đứng gõ đũa. Anh điểm đúng nhịp, rót đúng sợi chỉ. Mẻ đậu đông, ra khuôn trắng phau.

Phẳng lì. Không một đường vân.

Sáng hôm ấy, lần đầu tiên sau bốn mươi mốt năm, không có ai từ trên núi xuống lấy đậu.

Trưa, suối Nứa bốc hơi.

Không phải hơi mỏng như những ngày tháng Chín. Hơi trắng, dày, cuộn lên từ mặt nước như nồi canh sắp sôi, phủ kín lòng suối từ cầu đá xuống tận bãi lau. Đàn vịt nhà ông bán rượu đang bơi dưới suối vỗ cánh bay tán loạn lên bờ, kêu quàng quạc. Chó trong trấn sủa suốt buổi chiều, sủa về phía núi. Đàn chào mào trên cây sấu đầu ngõ bay đi hết, không con nào về.

Tới chiều, không chỉ trẻ con say khí nữa. Người lớn đang đi giữa đường cũng đứng sững lại, mắt dại đi, chảy máu mũi. Ông trưởng phố Lưu Văn Bính ngồi ở hiên nhà, mặt đỏ gay, thở hắt ra, bà vợ ông chạy sang xin nước chua. Hai vò nước chua ở gốc gạo cạn từ trước giờ Mùi. Đọng gánh thêm hai vò ra, tới giờ Thân lại cạn.

Bốn đứa đệ tử canh giếng cũng không khá hơn. Đứa lớn nhất ngồi tựa lưng vào bờ tường, mặt tái, máu mũi chảy xuống cằm, tay vẫn cầm chuôi kiếm. Đứa bé nhất nôn hai lần.

Đọng múc bốn bát nước chua, mang ra.

Đứa lớn nhất nhìn bát nước, rồi nhìn anh.

– Ông là người bọn tôi canh.

– Ừ. Uống đi.

Nó uống. Ba đứa kia uống theo.

Giờ Dậu, thầy Bổng, ông trưởng phố và Đọng ngồi lại ở gốc gạo. Không ai phải nói nhiều. Thầy Bổng bảo nếu đêm nay ai cũng ở lại trong trấn, sáng mai nửa trấn sẽ đi lên núi trong mơ, mà đường lên núi bây giờ không còn an toàn. Ông trưởng phố bảo tông khuyên dời khỏi sườn nam, người ta đã không nghe. Đọng chỉ hỏi chỗ nào trong vùng cao, xa suối, gió thổi ngược về núi.

– Đồi Sim, – thầy Bổng nói. – Bãi tha ma ở chân đồi, nhưng lưng đồi rộng, có mấy cái lều canh sim của người bản. Gió mùa này thổi từ đồi về núi.

Họ gõ mõ. Tiếng mõ của ông trưởng phố vang khắp phố Đầu Cầu, khắp các ngõ dọc suối, khắp bãi chợ. Người ta ra cửa, nghe ông trưởng phố nói, rồi quay vào nhà, gói ghém. Không ai cãi nữa. Hơi suối dày tới mức người đứng ở cầu đá không nhìn thấy bờ bên kia.

Đêm hai mươi tháng Mười Một, trấn Khe Nứa đi lên đồi Sim. Người già cưỡi trâu. Trẻ con ngồi trong thúng, cha mẹ gánh. Lợn buộc dây dắt đi, gà nhốt trong lồng tre. Bà Ba Sắn gánh nồi bánh đúc. Bà bán trầu ôm cái cơi trầu. Ông bán rượu khiêng hai vò rượu, bảo đêm lạnh phải có. Đọng gánh bốn vò nước chua đi đầu, thằng Chũn gánh hai vò đi sau.

Bà Tảo không chịu đi.

Bà ngồi bệt dưới đất cạnh bệ gạch, ôm cái hũ như hôm Phạm trưởng lão đến. Đọng quỳ xuống trước mặt bà.

– Bu ơi, bu lên đồi với cái Rạng. Cái hũ để con giữ.

– Không. Con không biết cho nó ăn.

– Con biết mà bu. Bốn mươi năm nay con vẫn đứng cạnh bu.

– Con không biết. – Bà lắc đầu, lắc mãi. – Con toàn khuấy bốn vòng. Bu đi đâu thì hũ đi đấy. Cô Lắng giao cho bu.

Bà Mận đứng ở cửa bếp, nghe. Bà khẽ lắc đầu với Đọng. Đêm Đông chí, cái hũ phải ở cạnh giếng. Ai cũng biết thế.

Đọng nhìn bà Tảo. Nhìn hai bàn tay gầy chỉ còn da với gân quàng quanh cái hũ sành, quàng như bốn mươi mốt năm trước bà bế một đứa trẻ ba tháng tuổi mà người ta đưa cho bà lúc nửa đêm.

– Bu mang hũ đi. – Anh nói. – Bu giữ cho con. Lúc nào con cần, con lên lấy.

Rạng dìu bà Tảo đi. Bà ôm cái hũ trước ngực, bước từng bước ngắn qua cổng, qua ngõ, nhập vào dòng người đi về phía đồi Sim. Đọng đứng ở cổng nhìn theo tới lúc không còn thấy cái áo cánh nâu.

– Anh dại, – bà Mận nói sau lưng anh.

– Cháu biết.

Bà Mận không nói gì nữa.

Đêm ấy, trấn Khe Nứa tối đen, chỉ còn mấy ngọn đèn ở nhà họ Đàm, và đống lửa của bốn đứa đệ tử canh giếng. Đọng ngồi ở hiên tới khuya. Gần sáng, anh đi ra sân, đứng nhìn cái giếng bị bịt.

Cuối tháng Mười Một, đêm nào ở chân núi Ngưng Hà cũng có sương muối. Sáng ra, mái ngói trắng xóa, lá trầu leo bờ tường đóng băng mỏng, đạp lên cỏ nghe lạo xạo.

Đêm ấy không có sương. Lá trầu khô cong. Mái ngói khô. Anh cúi xuống đặt bàn tay lên nền sân gạch.

Đất ấm. Ấm như mặt bếp lúc vừa tắt lửa.

— Hết chương 16 —