Mồi của người khác

Chương 13: Mồi của người khác

Rạng xuống vào một đêm không phải đêm mua đậu.

Mùng chín tháng Mười, gần nửa đêm, nó đứng ở cổng, áo xám, tóc búi cắm cái thìa gỗ mới, hai tay không. Không đòn gánh, không thúng. Đọng mở cổng, nó bước vào, đứng giữa sân, nhìn cái giếng một lúc rồi mới nói.

– Chú cho cháu xin lọ mồi của ông Ngạn.

Đọng không hỏi ngay. Anh dắt nó vào bếp, rót cho nó bát nước gừng. Nó cầm bát mà không uống, hai bàn tay ôm quanh thành bát cho ấm.

– Cháu nghĩ kỹ chưa?

– Cháu nghĩ một tháng nay rồi. – Rạng nói. – Từ hôm thằng Chũn nằm trong lán Khe Đá. Từ hôm tông chủ xuống khe đưa bà Tảo về. Cả bếp trên núi kháo nhau chuyện ấy, chú ạ. Tông chủ hai mươi năm không xuống núi, đêm ấy xuống, đứng ra cãi với Phạm trưởng lão vì một bà già bán đậu. Sư phụ bếp bảo trên núi có chuyện, có hai phe, mà phe Đại trưởng lão to hơn.

– Thế thì liên quan gì tới chuyện cháu lên tầng bốn?

Rạng đặt bát xuống.

– Đệ tử tầng ba chỉ được làm ở bếp, ở chuồng hạc, ở vườn rau. Lên tầng bốn mới được vào sân Tụ Linh quét lá, lau cột, mang nước cho các sư huynh trực trận. – Nó nhìn thẳng vào Đọng. – Cháu muốn được vào sân Tụ Linh. Cháu không biết vào đấy làm được gì. Nhưng ở ngoài bếp thì cháu chỉ biết mỗi việc gánh đậu.

Đọng nhìn con bé. Mười bảy tuổi, búi tóc cắm cái thìa gỗ, áo vá vai. Ba năm, sáng nào cũng chạy xuống một nghìn tám trăm bậc đá.

– Cháu nhận mồi tạp thì bị phạt xuống núi.

– Cháu biết. – Rạng cười, cái cười méo. – Cháu cũng nghĩ rồi. Mẹ cháu gả cháu lên tông cho bớt một miệng ăn. Cháu bị đuổi thì cháu về trấn này làm thuê, ai thuê thì làm. Chú thuê cháu xay đậu không?

– Chú không có tiền thuê.

– Thì chú nuôi cơm.

Bà Mận ngồi trên gác, nghe hết từ đầu. Bà nói vọng xuống:

– Uống mồi thì ra ngồi cạnh giếng, lúc thằng Đọng điểm đậu. Khí đông theo nhịp thì đông đều, không vón.

Đọng lên bàn thờ, mở hộp gỗ. Cái lọ sứ trắng nút sáp ong buộc chỉ đỏ nằm cạnh mảnh đá gói vải trắng. Anh lấy cái lọ, đặt vào tay Rạng.

– Ông Ngạn bảo mồi phải cho mới đông. Chú cho cháu. Còn ông ấy cho chú, để chú cho người cần.

Rạng nắm cái lọ trong tay rất lâu, không nói được câu nào.

Ba giờ sáng, bà Tảo dậy cho hũ ăn, thấy con bé ngồi ở bậc thềm, bà hỏi con nhà ai mà ngồi đây sớm thế. Rạng bảo con là Rạng, con xuống mua đậu. Bà Tảo bảo đậu chưa có đâu, ngồi đợi đi, rồi bà vào ngủ.

Bốn giờ, Đọng điểm đậu. Rạng ngồi xếp bằng trên một cái chiếu cói trải cạnh giếng, lưng thẳng, cái lọ sứ trong lòng bàn tay. Bà Mận ngồi trên bậc thềm. Thằng Chũn đứng cầm đèn ở cửa bếp, mắt mở to.

Đọng rót nước cái. Ba vòng thuận.

Rạng cắn vỡ nút sáp, ngửa cổ dốc cái lọ vào miệng.

Một vòng nghỉ.

Con bé nhắm mắt. Hai tay đặt lên đầu gối. Hơi thở nó ngắn dần, rồi dài ra, rồi đều lại, đều tới mức Đọng không nghe thấy nó thở nữa, chỉ thấy ngực nó phồng xẹp chậm như mặt nước giếng.

Ba vòng thuận. Một vòng nghỉ.

Mặt nồi gợn những vẩy trắng đầu tiên. Đọng không nhìn nồi. Anh nhìn con bé. Trên trán nó lấm tấm mồ hôi. Hai bàn tay đặt trên gối bắt đầu run, run nhẹ, như lá tre trong gió.

– Đừng vội, – bà Mận nói khẽ. – Theo nhịp nồi đậu.

Đọng hát. Anh không định hát, nhưng anh hát. Giọng anh khàn và không êm như giọng bà Tảo, nhưng đúng nhịp.

– Ba vòng thuận, một vòng nghỉ. Rót cho bằng sợi chỉ, đông cho bằng mặt nước.

Hai bàn tay Rạng thôi run. Nồi đậu đông, mịn, đều, không một cục vón. Đọng múc ra khuôn. Ép đá. Nước vàng rỉ ra. Anh trả hai gáo cho hũ.

Lúc anh mở khuôn, trời đã hửng. Rạng vẫn ngồi đó, mắt nhắm. Rồi nó mở mắt ra.

Nó không nói gì. Nó ngồi im, nhìn hai bàn tay mình, như thằng Chũn nhìn bàn tay mình hôm thử đá. Một lúc lâu sau, nó mới ngẩng lên, nhìn Đọng, nước mắt chảy ròng ròng mà miệng cười.

– Chú ơi. Nó đông rồi. Nó đông như cái vẩy đậu ấy chú. Cháu thấy nó nổi lên giữa bụng cháu, nó lan ra, nó mịn lắm.

Bà Mận ở bậc thềm gật đầu, chậm rãi, như người thầy chấm bài đạt.

Hôm ấy, Rạng gánh hai mươi lăm bìa đậu lên núi như mọi ngày. Thằng Chũn đòi gánh hộ, nó không cho. Nó bước lên bậc đá thứ nhất, đòn gánh lắc đều trên vai, bước nhẹ như người không mang gì.

Chiều hôm sau, nó xuống lại, không gánh. Lần này mang theo một cái tay nải.

– Sư phụ bếp ngửi ra, chú ạ. – Rạng nói, giọng nửa khóc nửa cười. – Đúng như cháu nói đùa hôm nào. Sáng nay cháu bưng nồi cháo qua mặt sư phụ, sư phụ đứng khựng lại, khịt mũi hai cái, rồi bảo: con này lên tầng bốn rồi, mà khí nó có mùi đậu phụ. Mồi của ai?

Ba tháng tạp dịch ở dưới núi. Ăn ở tự lo. Hết ba tháng thì về núi, nếu Chấp Pháp Đường không xét thêm tội. Rạng không khai ai cho mồi. Sư phụ bếp cũng không hỏi tới lần thứ hai. Bà sư phụ bếp, theo lời Rạng kể, chỉ đứng nhìn nó dọn tay nải, rồi lúc nó ra cửa thì dúi vào tay nó một gói mứt gừng.

Rạng ở lại tiệm. Nó ngủ trên gác, trải chiếu cạnh bà Mận. Ba giờ sáng nó dậy cùng bà Tảo, đỡ bà ra giếng. Nó xay đậu nhanh hơn thằng Chũn, rán đậu khéo hơn cả Đọng, và biết nấu ba món chay từ đậu mà Đọng chưa từng nghe tên. Ngày thứ hai nó ở, thằng Chũn ghen, không thèm nói chuyện với nó cả buổi. Ngày thứ ba, nó dạy thằng Chũn cách tung miếng đậu trong chảo mà không làm vỡ, và hai đứa thành ra bạn.

Mỗi sáng vẫn có người trên núi xuống lấy đậu cho bếp. Một đệ tử ngoại môn mới, thằng bé mười lăm tuổi, gánh vụng, tới cổng thở như sắp chết. Đọng vẫn chọn năm bìa vân rõ, buộc dây lạt đỏ, dặn nó đặt lên trên cùng.

Trong trấn, say khí tăng dần. Mười một hộ dời đi rồi, hai mươi tư hộ ở lại, nhà nào cũng có người bị. Không chỉ trẻ con nữa. Bà bán trầu răng đen bị. Ông trưởng phố Lưu Văn Bính bị, nửa đêm mặc áo ngủ đi ra tới cầu đá mới tỉnh. Thầy Bổng đi từ nhà này sang nhà khác, chân thấp chân cao, đêm nào cũng ngủ gục ở nhà người bệnh.

Đọng với thầy Bổng bàn nhau, rồi làm một việc. Sáng nào cũng vậy, mẻ đậu sáng ra khuôn xong, anh khiêng hai vò nước chua ra đặt ở gốc gạo đầu cầu, kèm một chồng bát sành. Thầy Bổng ngồi bên cạnh. Ai đi qua cũng uống một bát. Trẻ con uống trước, người già uống sau. Lúc đầu người ta uống vì sợ. Được chừng mười hôm thì người ta uống như uống nước chè buổi sáng, đứng quanh gốc gạo hỏi nhau chuyện lợn chuyện gà, chuyện nhà ai cưới, rồi mới đi chợ. Bà Ba Sắn mang bánh đúc ra bán ngay cạnh, bảo uống nước chua xong ăn miếng bánh đúc cho đằm bụng.

Một sáng, ông thợ rèn đầu phố, người dời lên đèo từ phiên chợ mùng Một, lại xuống trấn. Ông đứng ở gốc gạo, cầm cái bầu khô, ngượng ngùng không dám nhìn ai. Ông bảo trên đèo cũng có trẻ con say khí rồi, ba đứa, trong đó có thằng giữa nhà ông. Nửa đêm nó đi ngược xuống đèo, đi về phía trấn, ông đuổi theo tới tận bìa rừng mới bắt được. Ông xin một bầu nước chua.

Đọng rót đầy bầu cho ông, rót thêm một bầu nữa. Ông thợ rèn cầm hai cái bầu, đứng một lúc, rồi nói, giọng khàn khàn:

– Hôm họp chợ tôi bảo anh bán đậu lâu ngày nhìn đâu cũng ra đậu. Tôi xin lỗi.

– Ông cứ mang về cho cháu uống. Hết thì xuống lấy.

Ông thợ rèn đi rồi, thầy Bổng ngồi im một lúc, rồi bảo: say khí lan tới đèo là khí đã ra khỏi suối Nứa, đi vào cả các mạch nước nhỏ. Thầy nói thế xong thì không nói gì nữa, chỉ ngồi nhìn hai vò nước chua vơi dần.

Cái hũ nước cái trên bệ gạch lên được ba ngón tay. Đọng không dám múc nước chua cho người bệnh từ khuôn cũ, chỉ dùng nước ở ba khuôn mít. Mẻ nào cũng trả cho hũ hai gáo từ khuôn cũ. Bà Mận sờ mép hũ mỗi sáng, đo bằng đốt ngón tay, gật đầu, không nói gì.

Thằng phu trẻ mắt đỏ ở Khe Đá thỉnh thoảng xuống trấn mua thuốc lá, ghé tiệm kể chuyện. Hầm đã sâu lắm. Bây giờ đào tới đâu, đá trắng có vân tới đấy. Phạm trưởng lão cho thu hết đá trắng vào hòm gỗ, không cho phu giữ mảnh nào. Mấy hôm nay đào chậm lại, vì đá càng vào trong càng cứng, cứng như sắt. Nhưng đêm qua cai Quẩn được lệnh tăng ca, phu làm suốt cả ngày.

Mười chín tháng Mười, buổi chiều, Đọng đang điểm mẻ đậu thứ hai thì cảm thấy cái vẩy trắng trong đan điền mình động đậy. Không lan ra. Chỉ động đậy, như con cá cựa mình dưới lớp băng mỏng.

Sáng hai mươi tháng Mười, mẻ đậu ra khuôn lúc năm giờ.

Rạng là người cầm đèn soi. Nó kêu lên trước.

– Chú ơi, vân lạ lắm.

Đọng cúi xuống. Bảy nhánh lớn vẫn còn, nhưng mờ như vẽ bằng nước. Vết chéo không còn là một đường nữa. Nó đã đi tới chỗ cái rốn, chạm vào mép cái rốn, và ở chỗ chạm ấy, nó tỏa ra thành ba vệt nhỏ, như vết rạn trên mặt băng khi ai ném hòn sỏi xuống.

Cái rốn ở giữa bìa đậu, cái chấm tròn ngày nào cũng ở đó suốt bốn mươi năm, bị một đường mảnh như sợi tóc cắt ngang qua.

Bà Mận đã đứng sau lưng anh. Bà đưa tay sờ lên mặt bìa đậu, ba ngón tay lần tới cái rốn, dừng lại ở đường nứt mảnh ấy.

Bà rụt tay về như chạm phải than hồng.

– Họ chạm tới nó rồi, – bà nói. – Không phải vỏ nữa. Lõi.

— Hết chương 13 —