Bến đò mùa nước bạc

Chương 12: Bến đò mùa nước bạc

Chiếc dép nhỏ treo trên một cây đinh đóng vào cột mui ghe, đế quay ra ngoài, bạc trắng vì nắng mưa, nhỏ vừa bằng bàn tay người lớn.

– Đó. – Ôn Thiệt hất hàm. – Treo đó mười tám năm rồi. Mấy đứa nhỏ trong xóm tưởng bùa, không đứa mô dám đụng.

Ôn ngồi xếp bằng trên mũi chiếc ghe gỗ đã kéo lên bãi, tay cầm con thoi tre đan lưới, mười ngón tay xương xẩu đi lên đi xuống nhanh như chim mổ thóc. Ôn sáu mươi chín tuổi, đầu trọc, râu lún phún bạc, cái áo thun ba lỗ đã thủng mấy lỗ ở lưng. Giọng ôn Huế đặc, nói chậm, cuối câu nào cũng như ngân thêm một nhịp.

Bến đò Vĩnh Lại nằm trên một nhánh sông chảy ra phá, cách trung tâm Huế chừng hai chục cây số. Bây giờ đã có cây cầu bê tông bắc qua cách đó một quãng, đò ngang không còn ai chèo. Bến chỉ còn mấy bậc đá xanh mòn lõm, một gốc đa già rễ trùm xuống nước, và mấy chiếc ghe câu kéo lên bãi. Đầu tháng Tám âm lịch, trời Huế đã vào mùa mưa. Sáng nay mưa phùn, chiều tạnh, mặt sông đục màu nước chè sữa, chảy nhanh, cuốn theo từng mảng lục bình.

Người trong xóm kể chuyện người đàn bà lội sông như kể một điều cấm kỵ. Đêm mưa to, đứng trên bến nhìn ra giữa dòng, có khi thấy một người đàn bà tóc xoã, ôm đứa nhỏ trên hông, lội từ bờ ra, nước tới ngực, tới cổ, rồi chìm. Ai thấy thì đêm đó không được ra sông. Mấy ông câu đêm lớn tuổi vẫn còn giữ lệ: đêm mưa lớn, không tháo ghe.

– Ma mô mà ma. – Ôn Thiệt nói. – Tui kéo hắn lên bằng hai cái tay ni nè.

Đêm đó là tháng Mười một năm hai ngàn lẻ bảy, ôn nhớ vì cơn lũ cuối mùa vừa rút. Ôn ngủ trên ghe đậu ở bến, như mọi đêm. Gần nửa đêm, mưa như trút, ôn nghe tiếng động trên bậc đá. Ôn vén tấm bạt mui ra. Dưới ánh chớp, ôn thấy một người đàn bà đang lội ra sông, một tay ôm đứa nhỏ trên hông, một tay quơ quơ trên mặt nước, đi từng bước, nước ngang bụng, rồi ngang ngực.

– Tui tưởng hắn tự tử. Tui la. Hắn không nghe, hay nghe mà không ngó. – Ôn Thiệt dừng tay đan. – Tui chống sào ra. Tới gần mới thấy hắn đang với cái chi đó. Một chiếc dép nhỏ, trôi trôi trước mặt hắn chừng một sải tay. Cứ với tới thì nước đẩy dép ra xa.

Ôn kéo được hai mẹ con lên ghe. Người đàn bà run cầm cập, môi tím ngắt, vẫn còn ngoái lại nhìn ra sông. Ôn hỏi răng mà lội ra, hắn nói thằng nhỏ làm rớt chiếc dép, nó chỉ có một đôi đó, mất một chiếc thì đi chân đất. Mùa này đi chân đất thì chết.

– Một chiếc dép. – Ôn Thiệt lắc đầu. – Lội ra giữa sông mùa nước lũ vì một chiếc dép.

Ôn chèo hai mẹ con qua sông, dắt tới trạm y tế xã, gõ cửa kêu cô y sĩ trực. Cô y sĩ lau khô, cho uống nước gừng, đắp chăn. Hỏi tên để ghi vào sổ, người đàn bà ngập ngừng một lúc lâu rồi mới nói.

– Phan Thị Lịch. Xóm Cồn Lở, ngoài Hà Tĩnh. – Ôn Thiệt đọc lại, chậm, như đọc tên trên bia. – Tui đứng đó nghe. Còn thằng nhỏ thì hắn nói Lê Văn Tí. Cô y sĩ hỏi mấy tuổi, hắn nói ba tuổi. Hỏi răng vô tới đây, hắn nói bên đó lũ lớn, trôi hết nhà cửa. Rồi hắn không nói chi nữa.

Ôn về ghe ngủ. Sáng ra quay lại trạm y tế, cô y sĩ nói rạng sáng hai mẹ con đã đi rồi, không chờ ai, chiếc chăn gấp vuông vức trên giường.

– Còn chiếc dép? – Lộc hỏi.

– Sáng đó tui ra thăm lưới, nó mắc trong lưới. – Ôn Thiệt chỉ lên cột mui. – Tui đem về treo đó, tính bữa mô hắn quay lại thì trả. Hắn không quay lại. Rồi người ta thấy chiếc dép trên ghe tui, nghe tui kể, người ta thêm thắt. Người đứng bờ bên tê đêm đó chỉ thấy khúc đầu, thấy người lội ra rồi khuất sau màn mưa, không thấy tui chống sào ra. Thành ra cái chuyện người đàn bà ôm con xuống sông mà chết.

Ôn cười một tiếng khô.

– Rứa mà tui kể cái khúc sau thì không ai muốn nghe. Người ta thích khúc đầu hơn.

Khải hạ máy quay xuống thấp, quay bàn tay ôn đan lưới. Nghi nghĩ tới ông Bảy Lực ở chân đồi cát: ma thì dễ kể hơn. Ở đây cũng vậy, chỉ ngược lại. Chuyện thật đã có người cứu, có cái chăn gấp vuông, có cô y sĩ pha nước gừng. Người ta bỏ hết những cái đó, chỉ giữ lại một người đàn bà chìm xuống nước.

Lộc đứng dậy, đi tới cột mui ghe. Anh ngửa mặt nhìn chiếc dép. Rồi anh quay lại nhìn ôn Thiệt.

– Ôn cho con coi được không ôn?

– Lấy mà coi. Hắn chờ chủ mười tám năm rồi. – Ôn Thiệt nói, rồi khựng lại, vì thấy cái cách Lộc ngước nhìn chiếc dép. Ôn nhìn Lộc từ đầu tới chân. – Ủa. Mi… mi là…?

Không ai trả lời. Ôn Thiệt bỏ con thoi xuống. Ôn ngồi im, cái miệng móm mấp máy như đang nhai trầu dù không có trầu. Rồi ôn quay mặt đi, nhìn ra sông.

Lộc gỡ chiếc dép khỏi cây đinh. Một chiếc dép nhựa quai hậu, màu xanh dương đã bạc thành gần như trắng, quai cài bằng một cái khoen nhựa đã giòn. Anh lật lên. Đế dép mòn lệch về phía gót, chỗ một đứa nhỏ hay đi kéo lê chân.

Ở giữa đế, có một hình nhỏ. Không phải in. Không phải khắc dao. Mà là đốt: ai đó đã nung một cây đinh hay một cái que sắt đỏ lửa rồi ấn vào nhựa, để lại những vết lõm nâu sẫm, mép nhựa chảy ra rồi đông lại. Mấy vết lõm làm thành một hình con chim nhỏ: cái đầu tròn, cái mỏ chĩa ra, hai cánh xếp, cái đuôi ngắn.

Lộc đưa chiếc dép cho Nghi. Rồi anh rút cái còi tre trong túi quần ra, đặt cạnh nhau trên lòng bàn tay cô.

Con cá trên cái còi: nét dao, thẳng, sâu, khắc bằng tay người lớn quen cầm dao. Con chim dưới đế dép: nét đốt, tròn, cẩn thận, nhỏ xíu như ai cố làm cho thật đẹp mà cây đinh to quá.

– Con cá là của bà ấy. – Lộc nói. – Bà Hai thấy bà ấy khắc. Ở kho muối. Tháng Tư.

Anh chạm ngón tay vào con chim.

– Còn con chim này là ai làm?

Ôn Thiệt quay lại, nhìn chiếc dép trong tay Nghi.

– Lúc tui kéo lên, chiếc dép tê còn dưới chân thằng nhỏ. – Ôn nói. – Hai chiếc một đôi. Tui nhớ chiếc tê cũng có con chim. Tui còn nghĩ bụng, ai mà khéo tay, đốt hình lên dép cho con.

Gió từ phá thổi vào, lạnh, có mùi nước lợ. Mặt sông cuồn cuộn. Một mảng lục bình trôi qua trước bến, trên đó có một con cò đứng một chân.

– Ôn có nhớ thằng nhỏ có nói chi không ôn? – Khải hỏi.

Ôn Thiệt nghĩ một hồi.

– Hắn không khóc. Ướt như chuột, lạnh run, mà không khóc. – Ôn nói. – Hắn chỉ nói một câu, lúc tui bồng hắn lên ghe, hắn ôm cổ tui. Hắn nói "o". Tui nghe rõ. Tui nghĩ hắn gọi lộn tui là đàn bà. – Ôn cười buồn. – Rồi hắn ngó cái mặt râu của tui, hắn buông ra liền.

Chiều hôm đó, họ thuê một căn phòng ở nhà nghỉ trong thị trấn ven phá. Mưa lại đổ. Út Ngò ngồi bó gối trên giường, ôm chiếc dép trong lòng, như sợ nó trôi đi. Khải dựng tập phim bến đò, lần này cậu dựng một mình, cẩn thận, không có chiếc dép, không có con chim, chỉ có ôn Thiệt và cái lưới và khúc sau của câu chuyện mà người ta không muốn nghe.

Lộc ngồi trên bậu cửa sổ, nhìn mưa. Cái còi trong tay trái, chiếc dép Út Ngò trả lại trong tay phải.

– Tui đã nghĩ bà ấy là mẹ tui. – Anh nói, không quay đầu lại. – Từ hôm ông Bảy Lực. Tui nghĩ: mẹ tui nghèo, chồng chết, nhà trôi, bà ôm tui đi xin ăn từ Huế vô tới Sài Gòn, rồi bà bệnh, bà để tui lại bến xe vì không nuôi nổi. Tui đã giận bà mười mấy năm vì cái bến xe. Tới hôm cô Ba Thâu nhại câu "mạ đây", tui hết giận. Tui chỉ muốn gặp bà.

Anh xoay chiếc dép trong tay.

– Mà mẹ thì không đốt hình con chim lên dép rồi gọi con là Tí. Mẹ khắc con cá thì đốt con cá. Mẹ đặt tên Tí thì đốt chữ T.

– Có thể ba ông làm. – Nghi nói. – Có thể ông bà nội.

– Có thể. – Lộc gật. – Mà có thể không.

Không ai nói tiếp cái "có thể không" đó. Nó nằm lại giữa căn phòng như một vũng nước không ai muốn bước qua.

Tám giờ tối, Khải đăng tập phim bến đò. Trước khi bấm, cậu đưa cho Lộc coi lại một lần, từ đầu tới cuối. Lộc gật. Lần đầu tiên từ chặng cột mười bảy, anh coi một tập phim của chính kênh mình mà không tua.

Chín giờ, Nghi ngồi một mình ở hành lang, mở máy tính, gõ vào ô tìm kiếm: Cồn Lở, lũ năm 2007. Kết quả trả về toàn những trang không liên quan, một quán cà phê, một bài thơ. Cô thêm chữ Hà Tĩnh. Thêm chữ lũ lụt. Lật tới trang thứ năm mới ra được một mẩu tin ngắn trên một trang tin địa phương đã cũ, chữ còn lỗi phông: lũ lớn trên sông Rào Mây đêm hai mươi bốn rạng sáng hai mươi lăm tháng Chín, nhiều nhà ở các xóm ven sông bị cuốn trôi, có người chết và mất tích, chính quyền đang thống kê. Không tên người. Không tên xóm.

Cô mở lịch, đổi ra âm lịch. Mười bốn tháng Tám. Một ngày trước Trung Thu.

Cô ngồi nhìn dòng chữ rất lâu. Bên trong phòng, Út Ngò bật cười vì Khải nói gì đó, rồi tiếng cười tắt.

Mười giờ hai mươi, điện thoại cô rung.

Lần này không có "coi rồi". Không có tên một ông già tốt bụng nào. Thư ngắn nhất trong tất cả.

"Đừng ghé Cồn Lở. Qua bên kia sông mà hỏi."

— Hết chương 12 —