Sáu mươi nhịp mỗi phút

Chương 2: Sáu mươi nhịp mỗi phút

– Mưa thế này mà mày ngồi đây hút thuốc lào thì vợ mày nó ở nhà nó giặt hai cái áo à?

Bà Đính nói câu ấy với ông xe ôm đầu ngõ, đúng lúc An Chi dắt xe máy vào. Ông xe ôm cười hề hề, rít thêm một hơi, khói phả ra trắng xoá dưới cái mái tôn. Quán chè của bà nội cô chỉ có một cái chõng tre, hai cái ghế nhựa thấp, một cái phích, một hũ kẹo lạc và cái điếu cày dựng nghiêng vào tường. Bốn mươi năm nay nó vẫn vậy. Bà bảo quán to ra thì phải thuê người, mà thuê người thì người ta ăn mất tiền chè của bà.

– Cháu về rồi bà.

– Về thì vào thay áo đi, ướt như chuột lột. – Bà Đính không ngẩng lên, tay vẫn rót chè vào cái chén mẻ miệng. – Bố mày ngồi trong xưởng từ trưa, chưa ăn gì đâu. Bảo nó ăn đi, nói bà thì nó không nghe.

Xưởng nhà cô nằm ở tầng trệt một căn nhà ba tầng sâu trong ngõ, cách quán chè chừng năm chục bước. Cửa xếp kéo một nửa. Bên trong có hai cây đàn đứng của khách đang chờ sửa, một cái bàn gỗ dài kê sát tường, trên bàn bày la liệt cờ lê, nêm nỉ, kìm, những hộp nhựa nhỏ đựng chốt và lò xo. Mùi keo da đun cách thuỷ quyện với mùi gỗ cũ và mùi dầu máy, cái mùi mà Chi ngửi từ hồi còn chưa biết đi.

Và tiếng máy đếm nhịp.

Nó nằm ở góc bàn, một cái hộp gỗ hình tháp màu nâu đỏ, cái kim đồng lắc qua lắc lại. Tích. Tắc. Tích. Tắc. Sáu mươi nhịp một phút, đều như kim giây. Bố cô bật nó mỗi khi ngồi vào bàn. Bố bảo nghe tiếng ấy thì tay bố đỡ run. Chi đã sống với tiếng tích tắc ấy cả tuổi thơ. Có những đêm mất điện, cả nhà ngồi trong bóng tối, và cái máy đếm nhịp vẫn chạy, vì nó chạy bằng dây cót.

Bố cô ngồi quay lưng ra cửa, cúi trên một hàng búa đàn. Bàn tay trái cầm con dao gọt nỉ, lia từng nhát mỏng như lá lúa. Bàn tay phải đặt trên bàn để giữ cái búa. Ba ngón của bàn tay ấy, ngón giữa, áp út và ngón út, duỗi thẳng, cứng đơ, không gập lại được, như ba que củi buộc vào một cái găng tay. Bố chỉ còn dùng được ngón cái và ngón trỏ, đủ để giữ một vật nhỏ, đủ để cầm đũa, nhưng không đủ để vặn một cái chốt đàn cho đúng một phần tư vòng mà không trượt.

– Con về rồi. – Chi nói.

– Ừ.

Mạc Đình Khải không quay lại. Ông thổi phù một cái vào cái búa đàn, nhìn nghiêng nó dưới ánh đèn, rồi đặt nó vào hàng.

– Bà bảo bố chưa ăn gì.

– Bà cô nói thế thôi. Bố ăn bánh mì rồi.

– Bánh mì nào? Con không thấy vỏ.

– Ăn hết cả vỏ.

Chi bật cười. Cô cởi áo khoác treo lên cái đinh sau cửa, kéo ghế ngồi xuống cạnh bố. Ông vẫn không nhìn cô, nhưng cô biết ông đang đợi. Ông lúc nào cũng hỏi "hôm nay đàn thế nào" ngay khi cô về, vì đàn của khách là tin tức duy nhất ông còn nhận được từ thế giới ngoài cái ngõ này.

– Hôm nay đi đâu? – Ông hỏi.

– Một nhà ở Phan Đình Phùng.

Con dao gọt nỉ dừng lại giữa chừng. Chỉ một nhịp thôi, chưa đến một tiếng tích tắc. Rồi nó lia tiếp.

– Đàn gì?

– Đàn đứng của Đức. Vỏ óc chó. Có hai cái chân nến bằng đồng.

Bố cô gọt thêm hai nhát nữa. Rồi ông đặt con dao xuống, lấy cái giẻ lau tay, lau rất kỹ, từng ngón một, kể cả ba ngón không cử động được.

– Đàn tụt nhiều không? – Ông hỏi.

– Gần nửa cung. Có tổ chuột. Búa quãng trầm bị gặm.

– Bảng chốt?

– Con chưa tháo cơ ra xem.

Ông gật đầu. Ông không hỏi chủ nhà là ai. Ông không hỏi cô có nhận việc hay không. Ông nhìn cái máy đếm nhịp, nhìn cái kim đồng lắc qua lắc lại, và Chi đợi. Cô đợi một câu, bất kỳ câu nào. Từ năm ấy bố cô chưa bao giờ kể về đêm hai mươi ba tháng Chạp năm ấy. Cô biết những gì cả phố biết: bố uống rượu, bố lái xe, xe đâm vào gốc cây trên đường Sóc Sơn, ông Lâm chết, bố bị xử ba năm tù. Bố ra tù năm cô mười bốn tuổi, gầy đến nỗi cô không nhận ra, và từ hôm ấy bố không uống thêm một giọt rượu nào, kể cả chén rượu cúng ông bà ngày Tết.

– Bố. – Cô nói. – Cụ Thụy là người gọi con đến.

Bố cô vẫn nhìn cái máy đếm nhịp.

– Cụ còn khoẻ không? – Ông hỏi.

– Cụ chống gậy. Nhưng đi được. Nói to, rõ.

– Ừ.

Chỉ thế. Ông với tay lấy một cái búa khác trong hộp, cầm lên, rồi lại đặt xuống. Rồi ông đứng dậy, đi ra phía sau xưởng, chỗ cầu thang dẫn lên tầng trên. Cô nghe tiếng bước chân ông trên bậc gỗ, chậm, nặng hơn mọi ngày.

Cái máy đếm nhịp vẫn chạy. Tích. Tắc. Cô ngồi nghe nó một mình.

Cô mở hộp đồ nghề, lấy cái âm thoa ra lau rồi cắm vào cái giá gỗ trên tường. Cái giá có hai lỗ. Lỗ bên trái để trống đã mười lăm năm. Đó là chỗ của cái âm thoa cũ của bố, cái bằng thép xám có khắc chữ K và con số 440 ở cán, cái mà bố dùng từ hồi còn đi học nghề. Nó mất vào mùa đông năm ấy. Bố chưa bao giờ nói nó mất ở đâu, và cũng không bao giờ mua cái khác. Cái cô đang dùng là cô tự mua bằng tiền công đầu tiên.

Chiều hôm ấy ông Bường chủ nhà xuống gõ cửa xưởng. Ông Bường ngoài sáu mươi, bụng to, lúc nào cũng mặc áo may ô và khoác áo bông bên ngoài, cái áo bông như cái chăn, mùa đông mùa hè gì cũng thấy ông khoác. Ông đứng ở ngưỡng cửa, không vào, vì ông bảo bụi gỗ làm ông hắt hơi.

– Cái Chi này. Chú nói trước để cháu liệu. – Ông Bường gãi cằm. – Sau Tết chú lên mười bốn triệu. Chín triệu chú giữ cho nhà cháu sáu năm nay rồi, cả ngõ ai cũng bảo chú dại. Mặt ngõ người ta cho thuê làm quán cà phê hai mươi triệu đấy cháu ạ.

– Mười bốn triệu thì cháu chịu thế nào được hả chú.

– Thì chú mới nói trước. Cháu không lấy thì rằm tháng Giêng dọn cho chú. Có người hỏi rồi.

Ông đi rồi, Chi ngồi tính trên mặt sau một tờ phiếu việc. Tháng nào được việc thì xưởng làm ra hai lăm, ba mươi triệu. Tháng nào ít khách thì mười lăm. Tiền nhà, tiền điện, tiền thuốc huyết áp của bà, tiền học kỳ sau của Uyên mười tám triệu, đóng trước rằm tháng Giêng. Cô viết các con số thành một cột, cộng lại, gạch đi, cộng lại lần nữa. Lần nào cũng ra một con số âm.

Cái tờ phiếu việc ấy là phiếu cô ghi buổi sáng. Trên mặt trước, bằng chữ của cô, có dòng địa chỉ: số nhà, phố Phan Đình Phùng. Cô lật nó lại và thấy một vết ngón tay cái dính bụi gỗ ở góc, ngay cạnh tên phố. Không phải vân tay của cô. Ngón cái của bố cô có một vết sẹo chạy ngang, in ra trên giấy thành một đường đứt.

Bố đã đọc tờ phiếu từ trước khi cô về.

Mười giờ tối, em gái cô mới về. Chi đang ngồi ở bậc cửa xưởng chà giấy ráp một tấm ván thì thấy một chiếc ô tô màu đen bóng lộn đỗ ở đầu ngõ. Đèn xe chiếu thẳng vào cái quán chè đã dọn của bà, rọi lên tấm bạt xanh. Cửa sau mở ra, An Uyên bước xuống, cúi người nói gì đó với người trong xe, rồi chạy vào ngõ, giày cao gót gõ lộc cộc trên nền xi măng ướt.

– Đi đâu mà về muộn thế? – Chi hỏi.

– Em đi sự kiện. Công ty truyền thông em thực tập ấy. – Uyên đi qua mặt chị, mang theo một mùi nước hoa ngòn ngọt như kẹo bông. – Bên em làm ra mắt sản phẩm cho một hãng, xong thì ăn liên hoan.

– Ai đưa về?

– Anh trưởng nhóm.

– Trưởng nhóm thực tập sinh mà đi xe như thế à?

Uyên dừng lại ở chân cầu thang. Hai mươi mốt tuổi, em gái cô cao hơn cô, trắng hơn cô, xinh hơn cô, và biết rõ những điều đó. Nó mặc một cái áo khoác dạ màu kem mà Chi chưa thấy bao giờ, khoác hờ trên vai một cái túi xách da nhỏ có cái khoá vàng.

– Chị điều tra em à?

– Chị hỏi. Áo mới à?

– Công ty cho mượn đi sự kiện.

– Cả cái túi?

– Chị ơi. – Uyên thở dài, kiểu thở dài của người phải giải thích cho trẻ con. – Em hai mươi mốt tuổi rồi. Em đi làm, em có lương thực tập, em mua được cái túi. Không phải ai cũng muốn sống cả đời trong cái xưởng mùi keo này.

Nói xong nó chạy lên cầu thang. Chi ngồi lại với tấm ván và tờ giấy ráp. Cô chà thêm mấy nhát, rồi thôi. Mặt gỗ đã phẳng từ lâu, cô chà tiếp chỉ vì không biết làm gì khác với hai bàn tay.

Đêm ấy cô không ngủ được. Gần một giờ sáng, cô nghe tiếng cót két của cái hòm gỗ ở phòng bố. Đó là cái hòm sơn đen bà nội mang từ quê ra, nắp nặng, bản lề rỉ, mở ra lúc nào cũng kêu. Trong ấy đựng những thứ nhà cô không dùng nhưng không vứt: sổ đỏ của căn nhà ở quê đã bán, mấy bộ quần áo cưới của bố mẹ, những cuốn sách nhạc cũ, ảnh. Cô nằm im nghe. Tiếng giấy sột soạt. Rất lâu sau mới có tiếng nắp hòm đóng lại, nhẹ, như sợ ai nghe thấy.

Sáng Chủ nhật, cô xuống xưởng sớm. Mưa đã tạnh, trời trắng đục, cái lạnh khô và sắc hơn hôm qua. Bà nội đã ra quán, đang cắm cái ấm siêu tốc đun nước. Cô kéo cửa xưởng lên thì thấy một người đàn ông đứng ở quán chè, cao, mặc áo khoác dạ màu than, tay đút túi.

Bà Đính đang nhìn người ấy từ đầu xuống chân bằng cái nhìn bà vẫn dùng để nhìn những người đến hỏi mua đất trong ngõ.

– Anh hỏi ai?

– Cháu hỏi xưởng đàn nhà họ Mạc ạ.

Chi nhận ra cái giọng trước khi anh quay lại. Tống Gia Khiêm đi về phía cô, bước chân dài, đôi giày da dính một vệt bùn ở mũi. Anh dừng lại cách cô một sải tay. Ánh sáng buổi sớm làm khuôn mặt anh trông mệt hơn hôm qua, quầng mắt thâm.

– Tôi đến để đưa cái này. – Anh rút trong áo ra một cái phong bì màu trắng. – Tiền công buổi hôm qua.

– Hôm qua tôi bảo anh rồi, xem đàn không lấy tiền.

– Thì cô coi như tiền đi lại. – Anh vẫn chìa cái phong bì ra. – Ông tôi tám mươi tám tuổi rồi. Ông nói gì với cô hôm qua, cô đừng để bụng. Cô đừng nhận việc ấy.

– Anh đến tận đây để nói câu đấy?

– Tôi đến tận đây để cô hiểu là tôi nói thật.

Chi nhìn cái phong bì. Nó dày. Không phải tiền đi lại.

– Ông anh hẹn tôi thứ Ba quay lại báo giá. – Cô nói. – Tôi chưa nhận lời. Nhưng nếu tôi nhận, đó là việc giữa tôi và người thuê tôi. Anh cầm lại cái này đi. Đứng giữa ngõ mà đưa phong bì, người ta tưởng anh hối lộ tôi.

Mấy người hàng xóm đã thò đầu ra thật. Bà Đính đứng dậy khỏi cái ghế nhựa. Khiêm nhìn quanh, rồi nhìn cô. Anh cất cái phong bì vào túi áo, chậm, như người cất một thứ mình không biết dùng vào việc gì.

– Cô có biết bố tôi chết thế nào không? – Anh hỏi, rất khẽ, đủ cho mình cô nghe.

Chi không trả lời. Cô biết. Ai trong cái ngõ này cũng biết. Nhưng cô không muốn nghe nó từ miệng anh.

Phía sau cô, tiếng máy đếm nhịp vang lên từ trong xưởng. Tích. Tắc. Ai đó vừa lên dây cót cho nó. Rồi có tiếng ghế kéo trên nền xi măng, tiếng dép lê.

Bố cô bước ra đến cửa xưởng. Ông mặc cái áo len cũ màu rêu, tay trái cầm cái cốc trà còn bốc khói, tay phải buông thõng bên người. Ông dừng lại ở ngưỡng cửa.

Khiêm nhìn thấy ông. Chi thấy anh lùi một bước, rất nhỏ, như người suýt bước hụt một bậc thang.

Hai người đàn ông nhìn nhau qua vai cô. Một người năm mươi bảy tuổi, thấp, tóc hoa râm, bàn tay phải tật. Một người ba mươi hai tuổi, cao hơn người kia gần hai mươi phân. Cả cái ngõ im đi. Ông xe ôm ngừng rít thuốc lào. Bà Đính đứng sững cạnh cái phích.

Bố cô nhìn Khiêm rất lâu, từ mái tóc xuống đôi vai, như người thợ nhìn một cây đàn sau mười lăm năm không gặp. Rồi ông nói, giọng trầm và chậm:

– Cậu lớn quá.

— Hết chương 2 —