Hội thi áo dài của phường

Chương 6: Hội thi áo dài của phường

– O ghi tên con rồi. – O Lành nói, đặt tờ giấy đăng ký lên bàn máy may của Châm, ngay trên mảnh vải đang cắt dở. – Hạn chót chiều ni. Đứa mô không đi thi là đứa đó có lỗi với cả kiệt.

Quyến đang ăn cơm, suýt sặc.

– O! Con có xin thi mô!

– Con không xin thì o xin giùm. – O Lành ngồi phịch xuống ghế đẩu, quạt phành phạch bằng cái nón lá. – Hội thi Duyên dáng áo dài của phường, mừng ba mươi tháng Tư. Phường mình có mười hai đứa con gái đăng ký, đứa mô o cũng biết mặt. Đứa thì lùn, đứa thì đen, đứa thì nói chuyện như cãi lộn. Có con gái ông chủ tịch phường là được nhất. Mà con nhỏ đó cao, trắng, nhưng đi như con vịt.

– O nói nhỏ thôi o. – Châm nhắc. – Người ta nghe.

– Nghe thì nghe. Con Quyến mà không đi thi thì năm ni giải nhất về tay con vịt.

Quyến bỏ chén cơm xuống, nhìn mạ cầu cứu. Mạ đang ngồi chằm nón dưới hiên. Cổ tay trái của mạ đã lành từ cuối năm ngoái, chỉ còn hơi cứng mỗi khi trời trở lạnh. Mạ không ngẩng lên.

– Đi thì đi. – Mạ nói.

Thế là Quyến đi thi.

Ba tuần trước cuộc thi, cả căn nhà rường biến thành một cái sân khấu tập dượt. Châm may cho Quyến một chiếc áo dài màu tím Huế, tím than pha chút hồng, không thêu không vẽ, chỉ có đường cổ cao ôm sát, tà dài chấm gót. O Lành làm bầu sô, chiều nào cũng sang ngồi chồm hổm trên bậc thềm, cầm cái quạt nan chỉ trỏ.

– Đi lại! Đi chậm thôi con, con đi như chạy trốn nợ. Bước dài ra. Hai tay để xuôi. Đừng có cúi đầu. Ngẩng lên! Nhìn xa! Nhìn như con đang nhìn người yêu bên kia sông!

– Con không có người yêu bên kia sông o ơi.

– Thì tưởng tượng!

Trà ngồi trên ván, cầm cái đồng hồ báo thức tính giờ và làm giám khảo. Nó ra đề thi ứng xử, câu nào cũng khó tới mức Quyến cứng họng.

– Câu hỏi số một. – Trà đọc trên tờ giấy, giọng nghiêm như người dẫn chương trình truyền hình. – Theo thí sinh, nếu một cái nón bán mười bảy nghìn và mối lấy hai nghìn, thì cần chằm bao nhiêu cái nón để mua được một chiếc xe đạp mới?

– Con không biết.

– Sai. Đáp án là ba mươi ba cái rưỡi. Câu hỏi số hai…

– Trà! – Châm gọi từ chái đông.

Phần thi năng khiếu mới là chuyện khó. Đứa con gái ông chủ tịch phường múa quạt. Đứa con gái bà bán thuốc tây hát ca Huế. Quyến không biết múa, hát thì run. Cả nhà ngồi bàn ba tối liền không ra.

Tối thứ tư, mạ đặt cái khuôn chằm nón xuống trước mặt Quyến.

– Con chằm nón.

– Trên sân khấu à mạ?

– Ừ. Ba phút. Mạ sửa sẵn vành, sẵn lá. Con chỉ chằm một vòng cuối, buộc quai, rồi đội lên.

Quyến nhìn cái khuôn, nhìn mạ, rồi bật cười. Từ năm mười tuổi nó đã ngồi chằm phụ mạ, tay nó nhanh hơn cả Châm. Chỉ là chưa ai nghĩ đó là năng khiếu.

Hội thi tổ chức chiều Chủ nhật hai mươi bảy tháng Tư, ở sân nhà văn hóa phường. Người đi coi đông nghẹt, phần lớn là các bà mẹ, các bà nội, và một đám thanh niên đứng sau cùng huýt sáo. Sân khấu là cái bục xi măng lót thảm đỏ, phía sau căng một tấm phông vải xanh dán chữ cắt bằng giấy trang kim. Ban giám khảo gồm bà chủ tịch hội phụ nữ, ông hiệu trưởng trường tiểu học, và một ông thợ may già ở chợ Đông Ba mà Châm quen mặt.

Quyến đi ra trong chiếc áo dài tím. Nó đi đúng như o Lành dặn: bước dài, tay xuôi, đầu ngẩng, mắt nhìn xa. Nó nhìn qua đầu đám đông, qua mái nhà văn hóa, như đang nhìn ai đó bên kia sông thật. Đám thanh niên phía sau im bặt. O Lành ngồi hàng ghế đầu, quay ra sau, lườm từng đứa.

Phần năng khiếu, Quyến bưng cái khuôn nón lên sân khấu, ngồi xuống cái ghế đẩu mạ mang theo. Ông dẫn chương trình cầm cái đồng hồ bấm giờ. Ba phút. Tay Quyến xỏ kim, rút cước, xoay vành, nhanh và đều tới mức đám đông phía dưới không thấy được từng động tác, chỉ thấy chiếc nón dần dần thành hình. Đến giây cuối, nó cắn đứt sợi cước, buộc quai, đội nón lên đầu, đứng dậy, hơi nghiêng đầu cho vành nón chắn bớt nắng. Phía dưới vỗ tay rầm rầm. Ông thợ may già trong ban giám khảo đứng bật dậy vỗ tay, đánh rơi cả cặp kính.

Châm đứng dưới đám đông, liếc sang mạ. Mạ đội chiếc nón cũ, nhìn lên sân khấu, và lần này thì Châm chắc chắn: mạ đang cười.

Phần ứng xử, ông hiệu trưởng hỏi Quyến:

– Nếu em được tặng mẹ một món quà, không giới hạn giá tiền, em sẽ tặng gì?

Quyến im mấy giây. Rồi nó nói, giọng nhỏ nhưng rõ:

– Em tặng mạ em một năm không phải chằm nón.

Phía dưới có người cười. Rồi tiếng cười tắt dần. Bà chủ tịch hội phụ nữ ghi một cái gì đó vào giấy, rồi lấy khăn chấm mắt.

Kết quả: con gái ông chủ tịch phường được giải nhất. Quyến được giải nhì, được một cái quạt máy và năm trăm nghìn đồng tiền thưởng. O Lành tức tới mức bỏ về trước, vừa đi vừa nói to cho cả ngõ nghe: "Nhất con vịt! Nhất con vịt!"

Tối đó, Quyến đặt năm trăm nghìn lên bàn thờ ba, thắp nhang, rồi đưa hết cho mạ.

– Mạ trả ông Hoành.

– Con giữ mà tiêu.

– Con không cần.

Mạ cầm tiền, đếm, cất vào cái lon sữa bò bằng thiếc trên nóc tủ thờ. Châm biết cái lon đó. Mạ bắt đầu bỏ tiền vào đó từ hồi ba mất. Chị chưa bao giờ hỏi trong đó có bao nhiêu.

Cuộc thi kết thúc, nhưng chuyện của nó thì không.

Ba hôm sau, một chiếc xe máy mới bóng loáng đỗ trước cổng tre. Người bước xuống là một anh thanh niên mặc áo sơ mi trắng tinh, quần tây ủi ly, đeo đồng hồ mạ vàng, tóc chải keo bóng như vừa nhúng nước. Anh ta xách một giỏ trái cây nhập, loại táo đỏ và nho tím mà chợ Đông Ba bán theo trái, không bán theo ký.

– Dạ thưa bác. – Anh ta cúi chào mạ. – Con tên Quý, con trai tiệm vàng Bảo Kim dưới chợ. Con xin phép tới thăm Quyến.

Mạ nhìn anh ta, nhìn giỏ trái cây, rồi gật đầu, mời ngồi. Mạ không mời trà. Châm biết vậy là có chuyện.

Anh Quý tới bốn lần trong hai tuần. Lần thì giỏ trái cây, lần thì hộp bánh, lần thì một cuộn vải lụa Hà Đông cho mạ. Lần nào mạ cũng nhận, rồi hôm sau sai Trà đem trả lại đúng nguyên, kèm một lời cảm ơn. Lần thứ năm, anh Quý tới với một cái hộp nhung đỏ nhỏ xíu. O Lành nhìn qua hàng rào thấy cái hộp, đánh rơi luôn cái vá múc bún.

Mạ không mở hộp. Mạ đặt nó lại vào tay anh Quý, nói:

– Con về thưa với ba mạ con, nhà bác không dám.

Anh Quý đi rồi. Quyến chạy vào buồng, đóng sầm cửa.

Tối đó, lần đầu tiên trong đời, Quyến cãi mạ.

– Mạ không ưng anh Quý chỗ mô? Ảnh hiền, ảnh lễ phép, ảnh thương con.

– Nhà nớ cho vay lãi nặng. – Mạ nói. – Cả chợ Đông Ba ai cũng biết. Người ta cầm vàng, cầm xe, cầm nhà. Mạ không muốn con về làm dâu nhà cầm nhà người ta.

– Đó là ba ảnh! Đâu phải ảnh!

– Con về làm dâu là về làm dâu ba ảnh.

Quyến ngồi trên giường, ôm gối, mắt đỏ hoe. Rồi nó nói một câu mà sau này chính nó cũng không hiểu sao mình nói được:

– Mạ không cho con lấy ai hết. Mạ muốn con ở vậy giống chị Châm hả mạ? Ở vậy rồi chằm nón tới già, trả nợ cho ba tới già?

Gian buồng im phắc. Châm đang đứng ngoài cửa, tay cầm ly nước mang vào cho em. Chị đứng chết trân. Ly nước trên tay hơi nghiêng, mấy giọt rơi xuống chân.

Mạ không trả lời. Mạ đứng dậy, đi ra, ngang qua Châm mà không nhìn. Mạ đi thẳng ra hiên, ngồi xuống bên khuôn nón, cầm kim lên.

Quyến khóc tới khuya. Gần nửa đêm, nó mò sang chái đông, nơi Châm vẫn đang đạp máy may một cách vô thức. Nó đứng sau lưng chị, vòng tay ôm lấy cổ chị, áp mặt vào vai chị.

– Em xin lỗi chị. Em không có ý rứa.

– Chị biết.

– Chị có giận em không?

Châm vỗ vỗ lên bàn tay em gái.

– Em nói đúng mà. – Chị nói. – Có chi mô mà giận.

Quyến khóc to hơn.

Mùa hè năm đó, Trà thi đại học. Nó thi vào khoa Kinh tế của Đại học Huế, lý do mà nó nói với cả nhà là "để học cách tính lãi cho đúng, lỡ mai mốt ông Hoành tính sai". Thầy Vịnh từ Đà Lạt gửi về cho nó một bộ đề ôn thi chép tay, dày hai đốt ngón tay, kèm một mảnh giấy nhỏ: "Cho Trà. Đừng cho chị em đọc, chị em sẽ đem may thành áo." Trà cười tới chảy nước mắt, nhưng nó đưa mảnh giấy cho Châm đọc ngay.

Tháng Tám, giấy báo trúng tuyển về. Cả nhà ăn mừng bằng bốn tô bún bò của o Lành, o không lấy tiền, còn cho thêm mỗi tô một cái móng giò. Mạ lấy từ cái lon sữa bò trên nóc tủ thờ ra một xấp tiền, đếm đủ tiền học kỳ đầu, đưa cho Trà. Châm nhìn thấy mạ ngần ngừ trước khi đóng nắp lon lại, như người tính nhẩm còn lại bao nhiêu.

Tết Mậu Dần năm ấy Tuyết lại không về. Mùng Bốn, chín giờ sáng, xe tải xanh rêu đỗ trước cổng. Ông Hoành ngồi ở bộ ván. Mạ ngồi đối diện. Đĩa mứt gừng. Chén trà sen.

– Năm ni chưa có.

– Thì năm sau.

Ông Hoành vừa nhón lát mứt gừng thứ hai thì bên kia hàng rào có tiếng o Lành hét như cháy nhà:

– O Thuần ơi! O Thuần! Con Tuyết gọi điện về! Nó gọi bên nhà o! Chạy qua mau, kẻo tốn tiền nó!

Năm ngoái con trai o Lành lắp cái điện thoại bàn cho quán bún, cả kiệt chỉ có một cái. Mạ đứng bật dậy, bỏ quên ông Hoành ngồi một mình trên ván. Châm chạy theo mạ. Quyến chạy theo Châm. Trà chạy theo cuối cùng, vẫn còn cầm cái khăn lau bàn.

Bên quán bún, cái điện thoại màu kem đặt trên quầy, ống nghe nằm nghiêng bên cạnh. Mạ cầm lên, áp vào tai, tay hơi run.

– Alô. Tuyết đó con?

Châm đứng sát bên, nghe được giọng Tuyết qua ống nghe, rè rè, xa xăm, nhưng vẫn to và nhanh như mọi khi:

– Mạ! Mạ ơi! Con chúc mạ năm mới! Mạ khỏe không mạ? Mạ, con nói cái ni luôn kẻo hết tiền. Con sắp cưới!

Mạ đứng im.

– Mạ có nghe không mạ? Con sắp cưới! Tháng Năm âm lịch! Chồng con tên Khỏe! Người Sài Gòn! Chạy ba gác! Mà mạ ơi… – Giọng Tuyết bỗng nhỏ xuống, ngập ngừng, rồi bật cười khanh khách. – Tên ảnh là Khỏe mà ảnh đau quanh năm, mạ ạ!

Trà ở phía sau phá lên cười trước tiên. Rồi Quyến. Rồi o Lành, dù o chưa hiểu chuyện gì. Châm úp mặt vào vai mạ, cười tới chảy nước mắt.

Chỉ có mạ không cười. Mạ cầm ống nghe, nhìn ra ngoài cửa quán, về phía bên kia hàng rào, nơi ông Hoành vẫn đang ngồi một mình trên bộ ván nhà mình, cầm chén trà nguội, nhìn sang.

— Hết chương 6 —