Chuyến tàu ngày mười bốn tháng Hai

Chương 3: Chuyến tàu ngày mười bốn tháng Hai

– Năm năm. – Tuyết giơ năm ngón tay lên trước mặt cả nhà, ngay giữa sân ga. – Năm năm nữa con về, con đặt lên bàn sáu cây vàng, bắt ông Hoành ngồi đếm từng chỉ trước mặt con.

– Sáu cây là sáu chục chỉ. – Trà nói. – Chị đếm tới năm mươi chín mà ngủ gục là ổng ăn của chị một chỉ.

– Con nít im.

Ga Huế buổi sáng mười bốn tháng Hai lạnh và ẩm. Mái ga màu vàng loang lổ nước mưa, dưới sân người đứng lố nhố với bao tải, giỏ mây, lồng gà. Có bà đem theo nguyên một buồng chuối xiêm. Có ông đeo hai cái túi cói chéo trước ngực như đeo súng. Tiếng loa thông báo rè rè, nghe được chữ "Sài Gòn" với chữ "đường số hai", còn lại thì đoán.

Tuyết mang một cái va li nhựa màu nâu mượn của o Lành và một bao tải đựng chăn mùng. Trong va li, mạ nhét hai hũ ruốc, một gói muối mè, một bọc mè xửng, và một cái bao thư cũ trong có một trăm nghìn gấp làm tám. Tuyết không biết có bao thư đó. Châm biết, vì chính chị đã đếm tiền cho mạ tối qua, đếm hai lần.

Quyến khóc từ lúc đi xích lô ra ga. Nó ôm Tuyết, rồi buông ra, rồi lại ôm.

– Chị vô trong đó rồi có ai bắt nạt thì gửi thư về cho em.

– Em gửi thư thì làm được chi? Đánh dây thép vô đánh người ta à?

– Thì em khóc.

Tuyết bật cười, lần đầu tiên từ hôm đám tang. Rồi nó quay sang mạ. Mạ đứng hơi tách ra một chút, đội chiếc nón cũ, hai tay đan trước bụng. Tuyết đứng trước mặt mạ, lúng túng, như không biết nên ôm hay nên cúi chào. Nhà này không quen ôm.

– Con đi mạ.

– Ừ. Tới nơi thì viết thư.

– Dạ.

– Đừng hút thuốc.

Tuyết đỏ mặt. Nó tưởng không ai biết.

Tàu kéo một hồi còi dài. Người ta chen nhau leo lên các toa. Châm xách cái bao tải giúp em, đẩy lên bậc, rồi đứng dưới sân nhìn Tuyết len vô giữa những cái lưng áo. Một lúc sau, khuôn mặt em gái chị hiện ra ở khung cửa sổ toa thứ năm, sau mấy song sắt, nhỏ và trắng.

– Chị Châm! – Tuyết gọi với ra. – Chị coi mạ nghe chị!

Tàu chuyển bánh. Châm gật đầu, gật mấy lần, dù chị biết em không còn thấy. Bên cạnh chị, mạ vẫn đứng im, không vẫy tay. Tới khi đoàn tàu khuất sau dãy kho cuối sân ga, mạ mới cúi xuống, nhặt lên một sợi lạt chuối ai đánh rơi trên sân, quấn quanh ngón tay, rồi quay đi.

Về đến nhà thì đã gần trưa. Châm vào chái đông, mở tấm vải phủ chiếc máy may chân, ngồi xuống. Trên bàn còn ba cái áo dài cắt dở, của ba cô học trò trường nữ sinh bên kia sông đặt từ trước Tết. Chị đạp máy. Tiếng máy may tạch tạch đều đều, che lấp được khoảng trống mà Tuyết để lại trong nhà.

Từ hôm đó Châm nhận may nhiều hơn.

Trước đây chị chỉ nhận vừa sức, mỗi ngày một cái áo dài hay hai cái áo sơ mi. Giờ chị nhận hết. Áo dài cưới, áo dài đồng phục, áo bà ba, áo sơ mi nam, cả sửa quần, lên lai, thay dây kéo. Chị may tới mười một, mười hai giờ đêm. Mạ thức theo, ngồi chằm nón dưới ngọn đèn bên kia vách. Hai tiếng động một trầm một bổng, tiếng máy may và tiếng kim xuyên lá, chạy song song với nhau tới khuya.

Một tối, Trà cầm cuốn vở toán ra ngồi giữa hai người, cắn bút.

– Chị Châm. May một cái áo dài chị lấy tiền công bao nhiêu?

– Ba lăm nghìn.

– Còn mạ, một cái nón bán được bao nhiêu?

– Mười sáu, mười bảy nghìn. – Mạ nói. – Mối lấy hai nghìn.

– Vàng bây giờ bốn triệu rưỡi một cây. – Trà lẩm nhẩm. – Sáu cây là hai mươi bảy triệu. Hai mươi bảy triệu chia ba lăm nghìn… là bảy trăm bảy mươi mấy cái áo. Nếu chị một ngày may hai cái, không nghỉ ngày mô, không ăn không tiêu chi hết, thì mất… hơn một năm.

Châm dừng chân đạp. Chị chưa bao giờ ngồi tính như vậy.

– Còn nếu tính luôn nón của mạ… – Trà tiếp. – Thì nhanh hơn được chừng một tháng. Tại mạ chằm một cái nón mất hai ngày.

– Thôi. – Mạ nói. – Đi ngủ.

– Con chưa tính xong mà mạ.

– Đi ngủ.

Trà gấp vở lại, liếc chị một cái rồi đi vô buồng. Châm ngồi im một lúc. Rồi chị lại đạp máy, đạp chậm hơn. Con số kia nằm trong đầu chị như một cái gai.

Một tuần sau, chị lại hỏi mạ chuyện vàng. Hôm đó trời mưa, hai mẹ con ngồi bóc lá nón dưới hiên.

– Mạ. Ba mượn sáu cây vàng để làm chi?

– Việc của ba.

– Ba mất rồi mạ. Giờ việc của ba là việc của nhà mình.

Mạ bóc một chiếc lá, vuốt thẳng gân, đặt lên chồng lá.

– Châm. – Mạ gọi, mà không nhìn chị. – Có những chuyện, biết thì cũng không làm chi được.

– Thì mạ cứ cho con biết, rồi con không làm chi.

Mạ không trả lời. Tiếng mưa trên mái ngói liệt đều đều như tiếng ai đếm tiền. Châm biết hỏi nữa cũng vậy thôi. Mạ là thế. Mạ có thể ngồi im cả buổi chiều mà không thấy khó chịu, còn người hỏi thì phải bỏ đi trước.

Người duy nhất làm cho cái chái đông bớt nặng nề trong mấy tháng ấy là thầy Vịnh.

Đặng Hữu Vịnh dạy toán ở trường cấp ba bên kia sông, hai mươi chín tuổi, cao, gầy, đeo cặp kính gọng nhựa đen, đi chiếc xe đạp cũ kêu lạch cạch từ đầu kiệt. Thầy quen Châm từ ba năm trước, khi mang tới một cái áo sơ mi bị rách tay. Từ đó, cứ cách vài tuần, áo sơ mi của thầy lại rách một chỗ, đứt một cái khuy, hoặc sứt một đường chỉ. O Lành nói thầy Vịnh nghèo tới mức mỗi tháng phải mua một cái áo mới đem tới cho Châm sửa.

Tháng Ba năm đó, thầy tới bốn lần.

– Lại đứt khuy? – Châm hỏi, cầm cái áo lên coi.

– Khuy thứ ba từ trên xuống. – Thầy nói nghiêm túc. – Tui đã kiểm tra, xác suất đứt khuy thứ ba cao gấp đôi các khuy khác, vì nó nằm ngay chỗ tui hay khoanh tay.

– Rứa thì đừng khoanh tay.

– Không khoanh tay thì học trò không sợ.

Châm cắn môi để khỏi cười. Chị lấy cuộn chỉ, cây kim, ngồi đơm lại cái khuy. Thầy Vịnh ngồi trên cái ghế đẩu cạnh bàn máy, tay đặt trên đầu gối, nhìn chị làm.

– Trà nói với tui chuyện bảy trăm bảy mươi mấy cái áo dài. – Thầy nói.

Châm ngẩng lên.

– Con nhỏ ni nói với anh rồi à?

– Hôm qua nó qua hỏi tui bài hình. Nó hỏi luôn: thầy ơi, có cách nào tính cho chị con may nhanh hơn không.

– Rồi anh nói răng?

– Tui nói: có. Thuê thêm một người may. – Thầy Vịnh đẩy gọng kính lên. – Nhưng thuê người thì phải trả công, nên thật ra chỉ nhanh hơn được mười phần trăm. Rồi tui nói thêm: còn một cách nữa. Chia đôi số áo. Nghĩa là có hai người cùng trả nợ.

Kim của Châm dừng giữa chừng.

– Anh đừng nói bậy.

– Tui dạy toán. Tui không nói bậy.

Ngoài sân, o Lành đang lấy đồ phơi vô, ho một tiếng rất to, rất cố ý. Châm đỏ mặt, cắn đứt sợi chỉ, đưa cái áo trả cho thầy.

– Năm nghìn.

– Năm nghìn cho một cái khuy?

– Khuy thứ ba. Xác suất đứt cao gấp đôi.

Thầy Vịnh cười, móc túi trả tiền, và lần này trả đúng năm nghìn, không mặc cả.

Giữa tháng Tư, thư đầu tiên của Tuyết gửi về. Trà đọc to giữa gian giữa cho cả nhà nghe, đọc bằng giọng diễn kịch.

"Mạ và các chị em. Con đã tới Sài Gòn bình an. Tàu đi gần hai ngày, tới ga thì con như con mèo bị nhúng nước. Sài Gòn nóng không chịu nổi, ở đây không có mùa đông, mạ đừng gửi áo len vô. Xưởng may của con ở Tân Bình, có hai trăm công nhân, ai cũng may nhanh như máy. Người ta may một cái áo sơ mi trong hai mươi phút. Con may mất bốn mươi phút, bị tổ trưởng la. Tổ trưởng người Bến Tre, la mà con nghe không hiểu, chỉ biết là la. Con ở chung phòng trọ với năm đứa, đêm nằm như cá mòi đóng hộp. Mạ đừng lo. Con ăn được ngủ được. Ở đây không ai biết nhà mình nợ ai. Con thấy nhẹ người."

Trà đọc tới đó thì ngừng. Câu cuối làm cả nhà im.

– Còn nữa không? – Quyến hỏi.

– Còn. "Tái bút: Chị Châm ơi, ở đây người ta gọi áo dài là áo dài, nhưng may khác ở ngoài mình. Eo thấp hơn, tà rộng hơn. Chị có muốn em gửi mẫu về không. Tái bút hai: Mạ ơi con bỏ thuốc rồi."

– Bỏ thật không? – Quyến hỏi.

– Chữ "bỏ" viết đè lên một chữ khác. – Trà soi lá thư lên đèn. – Hình như lúc đầu chị ấy viết "bớt".

Mạ ngồi chằm nón, khóe miệng hơi động. Châm không biết đó có phải là mạ đang cười không. Đã lâu lắm rồi chị không thấy mạ cười.

Một chiều cuối tháng Tư, thầy Vịnh không mang áo tới. Thầy đứng ngoài cổng tre, dắt chiếc xe đạp, hỏi Châm có rảnh đi bộ một chút không.

Hai người đi dọc bờ sông. Bao Vinh buổi chiều có cái vẻ của một bến cảng đã ngủ quên từ trăm năm trước: những ngôi nhà phố cũ mái ngói rêu mốc, những cánh cửa gỗ đóng im, mấy chiếc đò chở cát nằm nghiêng trên bãi. Mặt sông đỏ lên dưới nắng xế. Có tiếng người gọi đò bên kia, kéo dài.

Thầy Vịnh đi chậm, dắt xe ở phía ngoài, để Châm đi phía trong. Một lúc lâu thầy không nói gì, chuyện lạ với một người hay đùa.

– Ba mạ tui sắp lên Đà Lạt. – Thầy nói. – Anh Hai tui trên đó có mảnh vườn trồng rau, ba tui về hưu rồi, muốn lên ở với ảnh. Mạ tui yếu, cả nhà muốn đi chung. Chắc là sang năm.

– Còn anh?

– Tui xin chuyển trường. Trên đó cũng thiếu giáo viên toán.

Châm dừng lại. Chị nhìn ra sông. Một con đò chở cát đang ì ạch ngược dòng, người lái đò cúi gập lưng trên cây sào.

– Rứa thì tốt. – Chị nói. – Đà Lạt mát.

– Châm.

Thầy Vịnh dựng xe đạp vào một gốc phượng, quay sang chị. Thầy tháo kính ra, lau vào vạt áo, đeo lại, như người sắp giải một bài toán khó trên bảng.

– Châm có đi với anh không?

Lần đầu tiên thầy xưng "anh" mà không có câu đùa nào đi kèm. Châm nghe tiếng mái chèo dưới sông, tiếng gà bên kia bãi, tiếng tim mình đập trong lỗ tai. Rồi chị nghe một tiếng khác, từ xa, từ phía con kiệt nhà mình. Tiếng gõ đều đều của ai đó đang đập lá nón cho phẳng. Chị biết tiếng đó. Cả đời chị đã nghe tiếng đó mỗi buổi chiều.

– Châm chưa trả lời được. – Chị nói.

– Anh không cần trả lời bây giờ.

– Anh cần trả lời khi mô?

Thầy Vịnh cười, nụ cười méo một bên.

– Xác suất đứt khuy thứ ba, mỗi tháng hai lần. – Thầy nói. – Anh còn chừng ba mươi lần nữa.

— Hết chương 3 —