Cái máy nghiền cơm dừa

Chương 3: Cái máy nghiền cơm dừa

Người phụ nữ ngồi trước bàn Nghi giữ bàn tay phải trên đùi như giữ một con chim bị thương. Bàn tay quấn băng trắng từ cổ tay tới đốt thứ hai của ba ngón giữa, ngón cái và ngón út thò ra, móng còn dính một vệt đen dầu máy chưa rửa hết.

– Em không có tháo cái nắp đó. – Chị nói, lần thứ ba. – Em thề với chị, em không có tháo.

Mạc Thị Huyên, ba mươi bốn tuổi, quê Cồn Ngang, công nhân tổ nghiền của nhà máy chế biến dừa Đại Lộc ở khu công nghiệp ven quốc lộ. Làm được bảy năm. Chị đưa cho Nghi một xấp giấy kẹp trong bìa nhựa trong. Hợp đồng lao động không xác định thời hạn, giấy ra viện, đơn thuốc. Và một tờ quyết định có đóng dấu đỏ, đề ngày mười tháng Tư, ghi: "Kỷ luật sa thải đối với bà Mạc Thị Huyên do tự ý tháo dỡ thiết bị che chắn an toàn của máy nghiền, vi phạm nghiêm trọng nội quy, gây tai nạn cho bản thân."

Nghi đọc tờ quyết định hai lần. Ngoài cửa sổ, chiếc phà rúc còi.

– Chị kể em nghe ngày hôm đó. Từ lúc chị vô ca.

Ngày mùng hai tháng Tư, ca hai, từ hai giờ chiều tới mười giờ tối. Tổ nghiền có sáu người, ba máy. Cơm dừa nạo sẵn từ khâu trước đổ vô phễu, chạy qua trục dao xoay, ra thành một thứ bột trắng mịn để ép lấy nước cốt. Huyên đứng máy số hai. Trên miệng phễu có một tấm nắp lưới inox bắt bốn con ốc tai hồng, để tay người không lọt vô trục dao. Cơm dừa đổ qua lưới, có cây gạt nhựa để gạt cho xuống đều.

– Mà từ tháng Ba, tấm lưới máy hai với máy ba không còn nữa. – Huyên nói. – Anh tổ trưởng nói tháo ra cho cơm xuống lẹ, cuối tháng phải đủ hàng đi tàu. Cây gạt nhựa thì gãy, chưa có cây mới. Ai cũng gạt bằng tay, chỗ miệng phễu, chưa tới chỗ dao. Ngày nào cũng vậy.

– Ngày mùng hai thì sao chị?

– Tám giờ tối. Máy nghẹt, cơm dừa dồn lại. Em đưa tay vô gạt, cục cơm dừa dính tay em kéo xuống. Em giật ra kịp. – Chị nhìn bàn tay băng. – Bác sĩ nói gãy hai đốt, đứt gân một ngón. Phẫu thuật nối rồi. Bác sĩ nói tập ba tháng mới biết cầm nắm lại được tới đâu.

Nghi ghi. Tay cô viết đều, nhưng cô cảm thấy cái lạnh chạy dọc theo cánh tay mình, như thể chính cô vừa thò tay vô cái phễu.

– Rồi tới ngày mười chị nhận quyết định này?

– Dạ. Em đang nằm nhà, tay còn sưng. Chị Yến bên nhân sự với anh tổ trưởng chạy xuống tận Cồn Ngang. Họ đưa tờ này, đưa thêm một tờ đơn xin nghỉ việc đánh máy sẵn, chỉ chừa chỗ ký. Chị Yến nói nếu em ký đơn xin nghỉ thì công ty rút quyết định sa thải, cho em ba chục triệu gọi là hỗ trợ. Còn không ký thì quyết định giữ nguyên, em ra đi tay trắng, hồ sơ ghi bị sa thải, đi đâu xin việc cũng khó.

– Chị ký chưa?

– Dạ chưa. Em nói để em hỏi chồng. – Huyên cúi xuống. – Chồng em chạy ghe cát, đi tới cuối tháng mới về. Em không biết hỏi ai, nên em hỏi ông Bảy Mão ở xóm trên. Ổng nói ra phường kiếm cô luật sư trẻ ở trên tiệm lưới.

Nghi gật đầu. Chuyện ông Bảy Mão đi kể khắp cồn về "cô luật sư trẻ" đã đem về cho văn phòng ba thân chủ mới trong ba tuần, toàn chuyện nhỏ: cái mương thoát nước, món nợ hụi, đứa cháu bị phạt xe. Chị Ba Huê nói ông Bảy làm quảng cáo còn hay hơn cái bảng hiệu.

– Chị Huyên, em nói với chị mấy chuyện chắc chắn trước. – Nghi gác bút. – Chuyện thứ nhất, chị bị tai nạn trong giờ làm, tại chỗ làm, đó là tai nạn lao động. Công ty phải lo tiền chữa trị, trả lương những ngày chị nghỉ điều trị, và nếu lỗi không do chị thì phải bồi thường. Chuyện thứ hai, luật không cho công ty kỷ luật người lao động trong lúc người đó đang nghỉ điều trị có xác nhận của bệnh viện. Chị nhận quyết định sa thải lúc tay còn băng, đang nghỉ theo giấy ra viện. Riêng chuyện đó thôi đã có vấn đề rồi.

Huyên ngẩng lên, mắt mở to.

– Vậy là em không bị đuổi hả chị?

– Chưa nói vậy được. Họ sẽ nói chị sai, chị tự tháo nắp, chị vi phạm nội quy nghiêm trọng. Mình phải chứng minh là không phải. – Nghi lật xấp giấy. – Ai biết chuyện tấm lưới tháo từ tháng Ba?

– Cả tổ biết. Mà không ai dám nói. Ai cũng còn làm ở đó.

Chú Định đi ngang qua, dừng lại sau lưng Nghi, đọc tờ quyết định qua vai cô. Chú cầm điếu thuốc, gõ gõ lên mép bàn.

– Nhà máy Đại Lộc. – Chú nói. – Của tập đoàn Đại Lộc Thành dưới Sài Gòn. Tụi nó mua lại cái nhà máy cũ hồi năm hai mốt.

Nghi quay lại nhìn chú. Chú không nhìn cô, chú đang nhìn bàn tay băng của Huyên.

– Chị Huyên, chị đừng ký gì hết. – Chú nói. – Ai đưa gì cũng đừng ký. Ba chục triệu của tụi nó là để mua cái chữ ký của chị, mà chữ ký đó đáng hơn ba chục triệu nhiều.

Huyên đi rồi, Nghi ngồi lại với hồ sơ tới gần trưa. Chị Ba Huê mua về hai hộp cơm tấm, để một hộp trên bàn cô. Ba Huê năm mươi tuổi, làm thư ký cho chú Định từ hồi còn con gái, biết hết mọi ngõ ngách tòa án khu vực, biết ông thư ký nào thích uống cà phê đen, bà thẩm phán nào ghét luật sư mặc áo màu. Chị ngồi đối diện Nghi, gẩy hột cơm, nói như không:

– Bên Đại Lộc đó, luật sư của tụi nó toàn ở Sài Gòn về. Công ty luật lớn lắm.

– Dạ, em biết. – Nghi nói. – Quách và Cộng sự.

Ba Huê ngước lên.

– Ủa, sao em biết?

– Em làm ở đó ba năm.

Ba Huê đặt đũa xuống. Chị nhìn Nghi một lúc lâu, cái nhìn của người đàn bà đã thấy nhiều người trẻ đi lên Sài Gòn rồi trở về.

– Hèn chi. – Chị nói. – Hồi em mới về, chú Định hỏi sao em bỏ chỗ lương cao về đây, em nói em nhớ má. Chú nói với chị con nhỏ này nói xạo mà xạo dở quá.

Nghi cười, không cãi. Cô ăn hết hộp cơm, rồi rửa tay, rồi ngồi soạn văn bản. Tối đó cô gõ xong một bản đơn khởi kiện về kỷ luật sa thải trái pháp luật, kèm yêu cầu bồi thường tai nạn lao động. Cô không nộp ngay. Chú Định dặn: đơn soạn sẵn để trong ngăn kéo, thứ mình đưa ra trước là lời mời ngồi lại. Mình cầm cái đơn trong tay thì người ta biết mình nói thật.

Sáng hôm sau, cô gửi công văn lên nhà máy Đại Lộc, nói rõ văn phòng nhận bảo vệ quyền lợi cho bà Mạc Thị Huyên, đề nghị công ty thu hồi quyết định sa thải ban hành trong thời gian người lao động đang điều trị, cung cấp biên bản điều tra tai nạn lao động, và cử người làm việc. Cô gửi bảo đảm, kèm thư điện tử cho phòng nhân sự.

Hai ngày không có trả lời. Ngày thứ ba, Huyên gọi điện, giọng run.

– Chị Nghi ơi, hồi chiều chị Yến nhân sự lại xuống nhà em.

– Chị có ký gì không?

– Dạ không. Chị Yến không đưa giấy gì hết. Chỉ ngồi uống nước, nói chuyện với má em. – Huyên nuốt nước bọt, Nghi nghe rõ trong điện thoại. – Chị Yến hỏi má em còn nhớ hồi tháng Chạp má đi ký giấy ngoài phường không. Má em nói nhớ, ký giấy hỗ trợ. Chị Yến cười, nói: "Dì nhớ thì tốt. Mà dì nhắc con Huyên giùm con, nhà này giờ chưa chắc còn là của dì đâu. Nó mà kiện công ty thì coi chừng tới lúc không có chỗ mà ở."

Nghi đứng dậy khỏi ghế. Cô không biết mình đứng dậy hồi nào.

– Chị Huyên. Má chị ký giấy gì? Ký ở đâu?

– Em đâu có biết. Hồi đó em đi ca, má đi với mấy bà trong xóm. Có xe khách đón ở bến đò bên kia sông, chở ra phường, ký xong về có ba chục triệu với bao gạo, má cất ba chục triệu đó trong cái hộp bánh để trên bàn thờ. – Huyên ngưng một chút. – Hồi tháng Ba chị Yến còn kêu em đem căn cước của má vô công ty, nói để bổ sung hồ sơ hỗ trợ đợt hai. Em đem vô rồi. Chị Yến chụp lại rồi trả.

– Còn giấy đất của má chị? Cái sổ đỏ?

Đầu dây im lặng lâu tới nỗi Nghi tưởng mất sóng.

– Bữa đi ký, người ta biểu má đem theo. – Huyên nói, rất nhỏ. – Rồi người ta giữ luôn. Nói làm hồ sơ xong trả.

Nghi nhìn ra cửa sổ. Bên kia sông, Cồn Ngang nằm dài như một con cá sấu xanh thẫm, lưng phủ đầy ngọn dừa. Cô nghĩ tới hàng dừa giống cột dây ni lông xanh trong vườn Tám Lẹ, tới tiếng Tám Lẹ ngớ ra hỏi "giấy đó có gì hả cô", tới tấm ảnh in màu có đường đỏ ai đó vẽ thêm.

Cô nói vào điện thoại:

– Chị Huyên, sáng mai em xuống cồn. Chị nói má chị đừng nói chuyện với ai hết, ai hỏi gì về cái giấy đó cũng đừng trả lời. Em xuống tới thì mình nói.

Cô cúp máy, rồi gọi luôn cho Tám Lẹ. Điện thoại đổ chuông tới hồi cuối thì có người bắt. Một giọng đàn bà, chắc là vợ ông.

– Ổng đi đám giỗ rồi cô. Cô kiếm ổng có chuyện gì?

– Dạ, con muốn hỏi chú cái giấy chú ký hồi tháng Chạp, chú còn giữ tờ biên nhận ba chục triệu không.

Bên kia im một chút, rồi giọng đàn bà nói, nhỏ hẳn đi:

– Cô ơi, bữa đó ổng có cầm về một tờ biên nhận, tối thằng Sang chạy xuống lấy lại liền, nói để nó giữ cho khỏi mất. Mà tui đọc kịp rồi. Ổng đọc không được, tui đọc giùm. Tờ đó đâu có ghi ba chục triệu. Tờ đó ghi là đã nhận đủ hai trăm tám chục triệu.

— Hết chương 3 —