Những chấm xanh trên ảnh tháng Tư

Chương 18: Những chấm xanh trên ảnh tháng Tư

Huỳnh Gia Khải đã đứng trước nhiều thứ trong đời: trước cái đầm lầy ở Cà Mau với cây sào đo lún tới đầu gối, trước ông chủ đất cầm dao rựa đuổi đoàn đo đạc, trước cái đám ma mà máy bay của anh lượn ngang qua. Anh chưa từng đứng trước một hội đồng xét xử. Bàn tay anh đặt trên vành bục khai báo ướt mồ hôi, anh phải lau vào ống quần hai lần.

Thư ký tòa đã nối máy chiếu vào cái màn trắng kéo xuống từ trần, phía sau bục chủ tọa. Nắng trưa hắt qua cửa sổ, có người phải kéo rèm cho hình hiện rõ. Cả phòng xử, kể cả hàng ghế gỗ của chín người già, ngước lên nhìn tấm màn.

Thẩm phán Hảo hỏi anh nghề nghiệp, nơi làm việc trước đây, quan hệ với các bên. Anh trả lời từng câu. Rồi bà hỏi anh có quan hệ gì với luật sư bị đơn không.

Khải ngừng lại một nhịp. Anh nhìn về phía bàn bị đơn, rồi quay lại phía chủ tọa.

– Thưa hội đồng xét xử, tôi quen luật sư Nghi từ tháng Ba năm nay, qua việc đo ranh đất ở Cồn Ngang. – Anh nói. – Chúng tôi có tình cảm với nhau. Tôi khai điều đó trước, để hội đồng xem xét. Nhưng những gì tôi trình bày hôm nay là dữ liệu do công ty cũ của tôi cung cấp cho tòa theo yêu cầu của tòa, không phải dữ liệu tôi giữ. Tôi không chạm tay vào nó từ ngày tôi nghỉ việc.

Ở hàng ghế dự khán, chị Ba Huê che miệng. Chú Định không đổi sắc mặt, chỉ gõ nhẹ đầu cây gậy xuống nền gạch một cái. Nghi ngồi yên, nhìn thẳng phía trước, hai má nóng ran.

Thẩm phán Hảo ghi chép, rồi cho anh trình bày.

Khải trình bày bằng thứ tiếng anh vẫn dùng ngoài đồng: chậm, rõ, không chữ thừa. Anh giải thích ảnh trực giao là gì, bay ở độ cao nào, mỗi điểm ảnh tương ứng bao nhiêu phân trên mặt đất. Anh chỉ cho hội đồng xem phần thông tin gốc trong mỗi tập tin, nơi ghi ngày giờ bay, số hiệu máy, tọa độ. Anh nói rõ những thông tin đó do máy tự ghi, đã được Tân Phước cung cấp kèm văn bản xác nhận gửi tòa.

Rồi anh mở tấm ảnh thứ nhất. Cồn Ngang hiện lên trên tấm màn trắng như một chiếc lá dài xanh thẫm nằm giữa dòng sông nâu. Ngày mười một tháng Mười Hai năm hai ngàn hai mươi lăm.

Anh phủ lên đó một lớp bản đồ địa chính, những đường viền mảnh màu vàng chia cồn thành từng thửa. Rồi anh phóng to dần, phóng to dần. Từng mái tôn hiện ra, từng tán dừa xòe như ngôi sao, từng con mương ánh bạc. Anh dừng ở thửa của bà Sáu Ri, cuối cồn, sát bãi bần.

– Đây là thửa đất của bà Lê Thị Ri, một trong chín bị đơn. Tháng Mười Hai năm ngoái. Mé bãi bần trống, chỉ có cỏ và bần con.

Rồi anh mở tấm ảnh thứ hai, cùng góc, cùng độ phóng. Ngày hai mươi tháng Tư năm hai ngàn hai mươi sáu.

Dọc mé bãi bần, mười chấm xanh nhỏ, cách đều, thẳng hàng. Mỗi chấm có một cái bóng mảnh bên cạnh, cái bóng của cây cọc tre.

Ở hàng ghế gỗ, bà Sáu Ri nghiêng hẳn người về phía Út Thoa, nói to theo cái kiểu của người không nghe rõ chính giọng mình:

– Dừa của tui đó con!

Cả phòng xử xôn xao. Thẩm phán Hảo gõ nhẹ cây bút lên bàn. Phòng im lại.

Khải không dừng ở đó. Anh trình bày tiếp, theo trình tự mà Nghi và anh đã thống nhất từ ba tuần trước, khi tòa còn chưa gửi dữ liệu về: không chọn mấy thửa đẹp nhất, mà rà cả cồn. Anh mở bảng đối chiếu do Tân Phước lập theo yêu cầu của tòa, có xác nhận của thư ký tòa, rồi giải thích từng cột. Cồn Ngang có một trăm mười hai thửa đất có người ở hoặc canh tác. Trên ảnh tháng Mười Hai, không thửa nào có hàng cây con cọc tre như thế. Trên ảnh tháng Tư, có bốn mươi thửa. Bốn mươi thửa ấy, đặt lên bản đồ, trùng khít với bốn mươi thửa trong danh sách bốn mươi hợp đồng chuyển nhượng đã công chứng ngày hai mươi hai tháng Một. Bảy mươi hai thửa còn lại không có hàng nào.

Anh mở tấm ảnh cuối cùng. Hai thửa nằm cạnh nhau ở đầu cồn. Một hàng mười chấm xanh chạy chéo theo đường hàng rào mới, nằm trên dải đất ba thước lấn qua ranh thửa ông Bảy Mão.

– Trường hợp này bảng có ghi chú riêng. – Khải nói. – Mười cây này nằm trên phần đất xã đã đo và lập biên bản tranh chấp hồi tháng Ba, do hộ ông Huỳnh Văn Lẹ trồng dọc hàng rào hộ ông dựng. Tôi tính nó cho thửa ông Lẹ. Còn phần vườn của ông Trần Văn Mão, người không ký hợp đồng với nguyên đơn, thì không có hàng cây nào như vậy.

Ở hàng ghế dự khán, thằng Tí kéo áo ông nội. Ông Bảy Mão gỡ tay nó ra, ngồi thẳng lưng, mắt không rời tấm màn.

Thẩm phán Hảo cho phép luật sư nguyên đơn hỏi người làm chứng.

Chí đứng dậy. Anh không vội. Anh đi một vòng quanh bàn, đứng ở chỗ ánh máy chiếu không rọi tới.

– Anh Khải, anh vừa khai anh có quan hệ tình cảm với luật sư bị đơn.

– Dạ.

– Và anh nghỉ việc ở Tân Phước vì bất đồng với chính nguyên đơn, về một bản đồ hiện trạng.

– Tôi nghỉ vì tôi không ký một bản đồ ghi đất có nhà có cây là đất trống. – Khải nói. – Bản đồ đó đang nằm trong hồ sơ của tòa. Hội đồng có thể đối chiếu với ảnh tôi vừa trình bày.

Chí khẽ mỉm cười.

– Anh có chứng minh được hàng cây con trên ảnh tháng Tư là dừa giống do công ty phát, chứ không phải bà con tự trồng không?

– Không, thưa luật sư. – Khải nói. – Từ trên cao tôi chỉ thấy cây con và cọc tre. Ảnh không biết ai trồng. Ảnh chỉ biết trồng ở đâu và trồng trước ngày nào.

Chí gật đầu, như vừa nhận được câu trả lời mình muốn, rồi nói với chủ tọa rằng anh không còn câu hỏi. Anh ngồi xuống, nghiêng người nói gì đó với Thuận.

Nghi đứng lên.

– Thưa hội đồng xét xử, để trả lời câu hỏi luật sư nguyên đơn vừa nêu, tôi đề nghị mời người làm chứng Võ Thành Nhân.

Nhân đứng trên bục, cái áo sơ mi kẻ ô rộng quá cỡ, kính gọng nhựa trễ xuống sống mũi. Giọng anh run trong mấy câu đầu, rồi đều dần khi nói tới chuyện nghề. Anh khai ngày giao cây: bảy tháng Hai. Số cây: bốn trăm. Đơn đặt hàng của Đại Lộc Thành gửi công ty giống của anh ngày hai mươi sáu tháng Một, bốn ngày sau buổi công chứng, chứ không phải tháng Mười Hai. Anh đã nộp bản sao đơn đặt hàng cho tòa, có xác nhận của công ty anh. Danh sách hộ nhận cây do người của Đại Lộc Thành đưa, đánh máy sẵn, bốn mươi tên. Anh không được phát cho ai ngoài danh sách. Có một bà cụ không có tên chạy theo xin, anh không dám cho.

– Anh có thể cho hội đồng biết, trước khi vào phát cây, có ai dặn anh điều gì không? – Nghi hỏi.

Nhân nuốt nước bọt. Anh nhìn về phía bàn nguyên đơn. Triết ngồi thẳng, mặt không đổi, nhưng hai bàn tay đã đặt úp xuống mặt bàn.

– Có. – Nhân nói. – Anh Triết dặn tôi. Ảnh nói nếu bà con hỏi trồng làm chi khi dự án sắp làm, thì tôi nói dự án làm xong bà con vẫn ở, vẫn thu hoạch, công ty còn bao tiêu trái. Ảnh bắt tôi nhắc lại cho ảnh nghe một lần. Rồi tôi đi nói với bà con y như vậy.

Không ai trong phòng xử lên tiếng. Chỉ có cây quạt trần quay, và ngoài cửa sổ, tiếng ve trên hai cây phượng.

Người cuối cùng làm chứng chiều hôm đó là ông Bảy Mão. Ông đứng trên bục, tay bóp cái nón vải. Ông kể buổi họp ở sân nhà ông Chín Sển hôm mười bốn tháng Mười Hai, kể chậm, đi vòng qua mấy con mương như ông vẫn kể, và Thẩm phán Hảo để ông kể, không cắt ngang. Người cầm loa nói "hồ sơ hỗ trợ". Người mặc áo sơ mi trắng đi giày tây đứng cạnh nói "công ty hỗ trợ sinh kế cho bà con, trồng cây, nuôi con, bà con cứ yên tâm ở". Không ai nói chữ "bán".

– Người mặc áo sơ mi trắng đi giày tây hôm đó, ông có thấy trong phòng này không? – Nghi hỏi.

Ông Bảy Mão quay lại, nhìn khắp phòng một lượt, chậm rãi như người đếm ngấn trên thân dừa. Rồi ông giơ cánh tay gầy, chỉ thẳng về phía bàn nguyên đơn.

– Ông đó.

Kiểm sát viên Tiêu Quang Lộ xin phép hỏi người đại diện nguyên đơn. Anh hỏi đúng một câu, giọng bình thường:

– Thưa ông Triết, buổi sáng ông khai trước hội đồng rằng chương trình phát dừa giống được triển khai từ tháng Mười Hai năm hai ngàn hai mươi lăm, dành cho bà con trong vùng dự án nói chung, không phân biệt hộ đã ký hay chưa ký. Sau khi nghe người làm chứng, ông có giữ nguyên lời khai đó không?

Triết đứng dậy. Anh ta mở miệng, rồi khép lại. Anh ta quay sang Chí. Chí không nhìn anh ta, mắt cụp xuống tập hồ sơ trước mặt.

– Tôi... – Triết nói. – Tôi xin được trả lời sau khi trao đổi với luật sư.

Chí đứng lên, giọng vẫn bình tĩnh nhưng nhanh hơn thường lệ, đề nghị hội đồng xét xử cho tạm nghỉ mười lăm phút. Thẩm phán Hảo nhìn đồng hồ treo tường, rồi nhìn Triết một lúc rất lâu, cái nhìn của người đã đọc từng trang hồ sơ.

– Hội đồng cho nghỉ mười lăm phút.

Mọi người đứng dậy. Triết đi ra cửa hông trước tiên, bước nhanh, không chờ luật sư. Qua khung cửa sổ, Nghi thấy anh ta đứng một mình dưới gốc phượng ngoài sân, móc điện thoại ra, bấm số, rồi đứng im với cái điện thoại áp vào tai, không nói gì, mặt trắng bệch như mặt tờ giấy.

— Hết chương 18 —