Bản án đọc lúc trời mưa

Chương 19: Bản án đọc lúc trời mưa

Sau mười lăm phút nghỉ, Lương Quốc Triết trở lại bàn nguyên đơn và nói với hội đồng xét xử rằng ông xin đính chính: chương trình phát dừa giống được phê duyệt sau ngày công chứng, danh sách hộ nhận cây là danh sách các hộ đã ký hợp đồng, do bộ phận dự án lập theo đề xuất của người môi giới. Ông không giải thích vì sao buổi sáng ông nói khác. Hội thẩm nhân dân là ông giáo về hưu hỏi ông câu đó. Ông nói ông nhớ nhầm.

Phần tranh luận bắt đầu lúc ba giờ rưỡi chiều.

Chí nói trước. Bài tranh luận của anh vẫn gọn, vẫn sạch, giọng vẫn ấm, nhưng Nghi nghe ra nó đã đổi đường. Anh không còn nói nhiều về những tờ giấy công chứng. Anh nói về người môi giới. Nếu có lời nói sai sự thật, đó là lời của người môi giới, kể cả lời người kỹ sư nói theo hướng dẫn, thì cũng nằm trong phương án do người môi giới đề xuất. Anh đề nghị hội đồng, nếu thấy có dấu hiệu sai phạm, thì xử lý trách nhiệm cá nhân, còn quan hệ hợp đồng giữa các bên là một quan hệ khác. Anh kết thúc bằng một câu Nghi đã nghe anh nói ở ba phiên tòa trên Sài Gòn: tòa án không phải nơi trừng phạt doanh nghiệp vì doanh nghiệp làm ăn giỏi.

Luật sư Sương đứng lên cho cậu Năm, ngắn gọn và sắc. Bà không xin cho thân chủ mình điều gì. Bà chỉ ra rằng người môi giới không có tiền, không có công ty, không có kỹ sư, không có bốn trăm cây dừa giống, không có quyền ký đơn đặt hàng gửi một công ty giống ở Cần Thơ. Những thứ đó chỉ nguyên đơn có.

Rồi tới lượt Nghi.

Cô đứng dậy, và trong một khoảnh khắc ngắn ngủi, cô quên hết những gì cô đã viết. Cô nhìn xuống tờ giấy trong tay. Trên đó không có câu nào, chỉ có mấy chữ cô viết đêm qua lúc ba giờ sáng: hộp bánh, tai trái, cây ba năm.

Cô đặt tờ giấy xuống.

Cô nói về những điều hội đồng đã nghe trong một ngày. Một văn phòng công chứng nơi bốn mươi người bán đất mà không ai hỏi một câu về tiền. Một biên bản giao mười một tỷ tư tiền mặt mà không có một tờ chứng từ rút tiền nào. Một kỹ sư được dặn phải nói với người bán đất rằng họ sẽ được ở lại. Một đơn đặt hàng bốn trăm cây dừa giống ký bốn ngày sau buổi công chứng, phát đúng cho bốn mươi hộ trong danh sách hợp đồng, không sót hộ nào, không dư hộ nào.

– Thưa hội đồng xét xử, – cô nói, – không ai mua đất để đuổi người ta đi mà lại tự bỏ tiền mua cây ba năm mới có trái về trồng trên đất đó, rồi thuê người dạy họ vun gốc. Trừ khi người mua cần người bán tin rằng mình chưa bán.

Cô dừng lại. Cô không nói thêm về cậu Năm. Cô không nói về công lý, về người nghèo, về doanh nghiệp làm ăn giỏi. Cô nêu điều khoản cô cần nêu: giao dịch được xác lập do bị lừa dối về bản chất của giao dịch thì bên bị lừa dối có quyền yêu cầu tòa án tuyên bố vô hiệu. Cô đề nghị hội đồng chấp nhận yêu cầu phản tố của chín bị đơn, tuyên chín hợp đồng vô hiệu, giải quyết hậu quả theo đúng quy định: các bên hoàn trả cho nhau những gì đã thực nhận. Chín hộ trả lại số tiền ba mươi triệu đồng mỗi hộ đã nhận. Nguyên đơn trả lại giấy chứng nhận quyền sử dụng đất bản gốc đang giữ.

Rồi cô ngồi xuống. Bàn tay cô đặt lên mép bàn, và cô thấy nó không run.

Kiểm sát viên Tiêu Quang Lộ phát biểu về việc tuân theo pháp luật của những người tiến hành tố tụng và người tham gia tố tụng, rồi nêu quan điểm về hướng giải quyết vụ án. Giọng anh không lên không xuống, đọc như đọc một bản đo. Anh đề nghị hội đồng xét xử không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, chấp nhận yêu cầu phản tố của các bị đơn. Anh cũng đề nghị hội đồng kiến nghị cơ quan điều tra xem xét những tình tiết có dấu hiệu tội phạm phát sinh tại phiên tòa, trong đó có lời khai của người đại diện nguyên đơn.

Hội đồng xét xử vào phòng nghị án lúc năm giờ kém mười lăm. Thư ký tòa thông báo hội đồng sẽ tuyên án lúc chín giờ sáng mai.

Đêm đó trời mưa.

Không ai ở Cồn Ngang về nhà. Chín hộ và con cháu ngủ lại ngoài phường, ở nhà má Nghi, nhà chị Ba Huê, trên gác tiệm ông Hai lưới, trải chiếu nằm la liệt. Má Nghi nấu một nồi cháo gà lớn, cậu Năm ngồi lặt hành ngoài hàng ba, không ngẩng lên khi ai đi ngang. Có một lúc bà Sáu Ri ngồi xuống cạnh cậu, nghiêng tai trái về phía cậu, nói to: "Năm, mày lặt hành dở ẹc, để tao." Cậu đưa rổ hành cho bà, rồi ngồi đó, hai tay buông thõng.

Chín giờ sáng mười sáu tháng Chín, mưa vẫn rơi. Cả phòng xử đứng nghe tuyên án. Nước mưa chảy thành dòng trên kính cửa sổ, hai cây phượng ngoài sân ướt sũng, tối thẫm lại.

Thẩm phán Hảo đọc bản án bằng giọng tròn trịa của bà, không nhanh, không chậm, như đã đọc cả trăm lần. Phần nhận định dài. Nghi nghe từng câu, đếm từng ý. Hội đồng nhận định rằng các bị đơn đều là người cao tuổi, phần lớn không biết chữ hoặc hạn chế thị lực, thính lực. Hội đồng nhận định việc các bị đơn được giới thiệu giao dịch là "hồ sơ nhận hỗ trợ" phù hợp với lời khai thống nhất của nhiều người, của người làm chứng, và với việc nguyên đơn tổ chức phát cây giống, hướng dẫn canh tác lâu dài cho chính các hộ đã ký hợp đồng ngay sau ngày ký. Hội đồng nhận định nguyên đơn không chứng minh được việc thanh toán tiền chuyển nhượng. Hội đồng nhận định lời khai của người đại diện nguyên đơn tại phiên tòa có mâu thuẫn, không được chấp nhận.

Rồi tới phần quyết định.

Không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của Công ty cổ phần Đầu tư Đại Lộc Thành. Chấp nhận yêu cầu phản tố của các bị đơn. Tuyên bố chín hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất công chứng ngày hai mươi hai tháng Một năm hai ngàn hai mươi sáu vô hiệu. Buộc các bị đơn hoàn trả cho nguyên đơn số tiền thực nhận, mỗi hộ ba mươi triệu đồng. Buộc nguyên đơn hoàn trả cho các bị đơn bản gốc giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét dấu hiệu tội phạm. Án phí do nguyên đơn chịu. Các đương sự có quyền kháng cáo trong thời hạn mười lăm ngày.

Cả phòng đứng im. Bà Sáu Ri nắm tay Út Thoa, nghiêng tai trái, hỏi to:

– Gì vậy con? Gì vậy?

– Đất của dì vẫn là của dì. – Út Thoa nói vô tai bà, rồi khóc.

Ông Chín Sển ngồi phịch xuống ghế gỗ. Bà Mười Hến nắm tay Huyên. Tám Lẹ đứng ở cuối hàng, hai tay nắm cái nón kết, cúi đầu thật thấp như người đứng trước mộ.

Trên hành lang tầng hai, Chí đứng bên cửa sổ cuối dãy, chỗ hai tháng trước anh để lại ly cà phê. Anh đã cởi áo luật sư, vắt trên tay. Nghi đi ngang. Cô định đi luôn, rồi cô dừng lại.

– Em biết chuyện dừa giống từ bao giờ? – Anh hỏi. Giọng anh không còn cái êm êm dỗ dành, chỉ còn mệt.

– Từ ngày đầu tiên, anh. – Nghi nói. – Ông Bảy Mão chỉ cho em. Ông nói tụi công ty cho ai đi ký giấy thì cho mười cây. Em ghi lại, rồi em quên mất nó quan trọng.

Chí cười, một tiếng cười ngắn.

– Anh thì thấy nó trong hồ sơ từ tháng Bảy. – Anh nói. – Một khoản chi nhỏ, vài chục triệu. Anh nghĩ nó là chuyện làm đẹp, chẳng ai để ý. – Anh nhìn ra màn mưa. – Nghề của mình là đứng trong chỗ xám. Anh vẫn nghĩ vậy. Nhưng chắc anh đứng lâu quá, anh quên mất cái màu nó ra sao.

Anh gật đầu chào cô, rồi đi về phía thang máy.

Những tuần sau đó, mọi thứ diễn ra nhanh hơn mọi người tưởng. Cuối tháng Chín, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh khởi tố vụ án. Lương Quốc Triết bị khởi tố, bị tạm giam. Đại úy Hứa Văn Cường gọi điện mời Nghi lên cung cấp thêm thông tin về cái bì thư nâu ở quán võng. Rồi anh nói, giọng bình thường như nói chuyện thời tiết, rằng hai số điện thoại người tên Ngà dùng được đăng ký bằng giấy tờ của người khác, và cơ quan điều tra đang làm việc với một nhân viên phòng pháp chế của Đại Lộc Thành. Cậu Năm cũng bị khởi tố, được áp dụng biện pháp cấm đi khỏi nơi cư trú, vì đã chủ động khai báo, khai báo thành khẩn. Luật sư Sương nói với má Nghi rằng tình tiết đó luật có xem xét.

Đại Lộc Thành không kháng cáo. Một tuần trước khi hết hạn, hội đồng quản trị công ty ra thông cáo tạm dừng dự án Cồn Ngang để rà soát, cho thôi việc một số cán bộ dự án, và đề nghị thương lượng với ba mươi mốt hộ còn lại để chấm dứt hợp đồng. Ba mươi mốt hộ ấy kéo nhau ra phường, đứng chật cầu thang gỗ trên tiệm lưới của ông Hai.

Chú Định trở lại văn phòng đầu tháng Mười. Chú không lên được cầu thang, nên chú ngồi ở bàn kê tạm dưới tiệm ông Hai, giữa mấy chùm phao và lưới cước, tiếp khách bằng điếu thuốc không đốt và bình trà. Chú nói với Nghi chú già rồi, chú ngồi dưới đất nghe chuyện, còn con thì lên lầu mà cãi.

Còn Khải thì nhận được một cuộc gọi từ Sài Gòn. Một công ty đo đạc bản đồ lớn, có dự án ở khắp các tỉnh, đã đọc tin về phiên tòa trên báo địa phương, gọi mời anh lên làm trưởng nhóm bay chụp. Lương gấp ba. Bắt đầu từ tháng Mười Một.

Anh kể cho Nghi nghe chuyện đó trên chuyến đò chiều, ngồi ở băng ghế giữa, cái hộp nhựa cam để dưới chân. Kể xong anh im, nhìn ra sông.

Nghi cũng nhìn ra sông. Hai tay cô đặt trên mép ghế gỗ, nhưng không nắm chặt.

– Anh định sao? – Cô hỏi.

– Anh chưa trả lời. – Khải nói. – Họ cho anh một tuần.

— Hết chương 19 —