Bốn giờ sáng có người gõ cổng

Chương 1: Bốn giờ sáng có người gõ cổng

Tiếng gõ cổng lúc bốn giờ sáng ở nhà Biền chỉ có một nghĩa: trong vùng vừa có người mất.

Cái cổng sắt nhà Biền kêu loảng xoảng như ai đập nồi. Con chó vàng sủa hai tiếng rồi im, vì nó cũng quen. Biền nằm trên tấm phản ở gian ngoài, mắt còn chưa mở đã nghe bố hỏi vọng ra sân:

– Nhà nào đấy?

– Nhà cụ Lự xóm Bến, anh Cừ ơi. Cụ đi lúc ba giờ hơn. Nhà em nhờ phường anh từ sáng nay luôn, năm giờ viếng.

– Được rồi. Chú về đi, bảo nhà dựng rạp sẵn chỗ cho phường, gần cột điện cho tôi cắm loa.

Tiếng xe máy đi xa. Bố bật bóng đèn tuýp ngoài hiên. Ánh sáng trắng rọi qua khe cửa, rơi đúng lên mặt Biền.

– Biền. Dậy. Hôm nay thằng Phong ốm, mày thổi thay nó.

Biền ngồi dậy, quờ tay tìm cái áo sơ mi trắng vắt trên thành ghế. Áo của phường, cổ đã ngả vàng, cúc thứ hai thay bằng một cái cúc nhựa đen vì cúc trắng mua không đúng cỡ. Hôm nay là thứ Hai. Tiết một là kiểm tra mười lăm phút môn Hoá. Nó tính nhẩm: năm giờ viếng, thổi đến sáu giờ mười lăm, đạp sáu cây số, kịp vào lớp lúc bảy giờ kém năm nếu không gặp xe công nông trên đê.

Ông nội Đoái đã dậy trước cả bố. Ông ngồi trên chiếc ghế đẩu ở góc bếp, hai tay ôm cái trống cái bọc vải, như ôm một đứa cháu. Ông bảy mươi tám tuổi, tai đã nặng, không thổi kèn bầu được nữa vì hụt hơi, nhưng đám nào cũng đòi đi để đánh trống. Ông bảo người ta nghe trống ông mới biết đám ấy có phường Đoái.

– Ông ơi, hôm nay ông ở nhà, sương to lắm. – Biền nói vào tai ông.

– Cụ Lự hơn ông bốn tuổi. Năm bảy hai cụ với ông đi đắp đê. Ông không đánh cho cụ thì ai đánh?

Biền không nói nữa. Nó buộc cái trống của ông lên giá sau xe đạp, buộc bằng dây chun săm xe cắt ra, ba vòng chéo như bố dạy.

Mẹ Lụa đã thổi xong nồi cơm nếp, nắm vào mấy cái lá chuối, dúi cho mỗi người một nắm. Mẹ bán bún riêu ở chợ xã, bốn rưỡi là phải ra dọn hàng, nên lúc nào cũng đi trước cả nhà. Lúc dắt xe ra cổng, mẹ quay lại nhìn Biền:

– Thổi xong thì đi học luôn đấy. Đừng có đứng lại ăn cỗ.

– Con biết rồi.

– Mang cái áo đồng phục chưa?

Biền vỗ vào cái túi ni lông treo ở ghi đông. Trong túi có áo đồng phục gấp vuông, một gói kẹo bạc hà và mấy lá ổi non nó hái từ hôm qua.

Rạp nhà cụ Lự dựng ở giữa sân gạch, bạt xanh, đèn treo trên dây thép. Phường kèn ngồi ở một góc riêng, cạnh cái cột điện như bố dặn. Chú Tèo đánh trống con đã bày sẵn hai cái trống, một cái chũm choẹ móp vành. Ông Mạc thổi sắc-xô đang lau cây kèn bằng một mảnh vải nỉ. Cô Hoà, người hát của phường, ngồi khoác áo len, nhai trầu, nhìn ra cái bàn thờ đặt tạm với nét mặt của người đã đi quá nhiều đám để còn bị bất ngờ.

Biền lấy cây kèn trumpet ra khỏi hộp. Cây kèn của nó bố mua lại của một ông ở Phủ Lý hai năm trước, thân đã bạc màu, có một vết hàn ở ống cong. Nó tháo cái ống ngậm, hà hơi vào cho ấm, rồi lắp lại. Môi nó rát. Hôm qua đi hai đám, môi chưa kịp lại.

Năm giờ, con cháu cụ Lự xếp hàng trước bàn thờ. Bố gật đầu. Ông Đoái gõ ba tiếng trống cái, chậm, cách đều nhau, như người ta đi ba bước trên nền đất ướt. Biền đưa kèn lên môi.

Nó thổi bài đầu tiên mà phường nào cũng thổi khi viếng. Bài ấy không có tên trên giấy, bố gọi là "bài mở cửa". Kèn của Biền phải đi một câu dài, xuống thấp, rồi luyến lên một nốt như người ta nấc. Chỗ luyến ấy bố dạy nó từ năm mười hai tuổi, bắt nó thổi vào cái chậu nhôm đầy nước suốt một mùa hè, cho tới khi mặt nước chỉ còn gợn lên những vòng tròn đều. Bố bảo kèn đám không được kêu to. Kèn đám phải kêu như người ta khóc mà cố không cho ai nghe thấy.

Có tiếng một người đàn bà oà lên ở hàng đầu. Chú Tèo vào trống con, nhẹ như mưa trên mái tôn.

Biền thổi đến sáu giờ mười hai phút. Nó nhìn đồng hồ treo trên cột rạp rồi liếc sang bố. Bố hất hàm về phía cổng. Biền đặt kèn vào hộp, giao hộp cho chú Tèo, rồi lách ra sau đống rơm nhà cụ Lự thay áo. Sương đầu tháng Mười đã lạnh. Nó cài cúc áo đồng phục, nhét áo phường vào túi ni lông, nhai hai lá ổi cho bay mùi hương khói khỏi miệng, rồi ngậm thêm một cái kẹo bạc hà.

Sáu cây số đê. Gió từ sông thổi ngang, mang mùi phù sa và mùi rơm ủ. Biền đạp đứng trên bàn đạp, hai chân như guồng nước. Đến cái dốc chỗ trạm bơm, nó gặp đúng một chiếc công nông chở gạch đi chậm như rùa, mất ba phút mới vượt được.

Nó lách qua cổng trường lúc bảy giờ kém hai phút, đúng lúc bác bảo vệ Thứ kéo cánh cổng sắt. Tấm biển tên trường trên đầu cổng mới sơn lại hồi tháng Tám. Từ tháng Bảy, ba xã cũ nhập lại làm một, cái tên xã trên biển trường cũng đổi theo, chữ mới đỏ tươi còn chữ "Trường cấp ba" ở trên thì vẫn là màu sơn cũ đã ngả hồng.

Lớp 11A3 ở tầng hai dãy nhà A. Biền ngồi bàn thứ ba, cạnh cửa sổ. Bàn trên là Linh Đan, lớp phó văn nghệ, tóc buộc đuôi ngựa bằng một cái chun màu xanh lá. Nó vừa ngồi xuống thì Linh Đan quay lại, hít một hơi ngắn rồi nhăn mũi.

– Sao sáng thứ Hai nào cậu cũng có mùi như vừa đi chùa về thế?

– Mẹ tớ thắp hương ngoài bàn thờ, khói bay vào phòng. – Biền nói. Câu này nó đã nói nhiều lần, đến mức nó tin là thật.

– Mẹ cậu thắp hương to gớm.

Linh Đan quay lên. Mão ngồi cạnh Biền thúc khuỷu tay vào sườn nó, thì thào:

– Đám ai?

– Cụ Lự xóm Bến.

– Ăn cỗ chưa?

– Chưa. Im đi, kiểm tra kìa.

Mão là đứa duy nhất trong lớp biết chuyện. Nhà nó cách nhà Biền ba cái ao, từ năm lớp một đã theo Biền đi đám để được ăn xôi gấc. Mão nói nhiều nhất lớp, nói không ngừng từ giờ ra chơi đến lúc trống về, nhưng chuyện này thì bốn năm cấp hai và hơn một năm cấp ba nó chưa hở với ai một chữ.

Biền làm bài Hoá được bảy câu, ba câu còn lại nó khoanh bừa. Tay nó vẫn còn run vì đạp xe.

Tiết bốn là tiết Âm nhạc, tiết cuối của buổi sáng thứ Hai. Năm nay trường có cô giáo âm nhạc mới, cô Hân, hai mươi tám tuổi, người Hà Nội, học nhạc viện ra, về đây dạy năm đầu. Hôm đầu tiên cô vào lớp, cả bọn con trai lén đặt cược xem cô trụ được mấy tháng ở cái trường cách thành phố gần trăm cây số này.

Hôm nay cô không mang cây đàn organ quen thuộc vào lớp. Cô bê một cái hộp dài bọc da đen đã nứt nẻ, đặt lên bàn giáo viên, tay còn dính bụi.

– Các em biết không, trường mình năm nay tròn sáu mươi tuổi. – Cô nói. – Tuần trước cô được thầy Quang cho vào cái kho sau dãy nhà B để tìm đồ trang trí. Cô tìm thấy cái này.

Cô mở nắp hộp. Bên trong lót nhung đỏ đã bạc, nằm gọn một cây kèn trumpet. Thân kèn xỉn đen, loa kèn móp một chỗ to bằng đầu ngón tay cái. Trên nắp hộp, ai đó đã dán một miếng băng dính trắng, viết bằng mực tím đã nhoè: "Đội kèn đồng – số 01".

– Hồi những năm tám mươi, trường mình có cả một đội kèn đồng. – Cô Hân nói tiếp. – Trong kho còn trống, còn một cây kèn tuba, hai cây clarinet. Còn có một cái hộp nữa ghi số 02, nhưng hộp ấy rỗng. Cô muốn dựng lại đội kèn cho lễ kỷ niệm sáu mươi năm, vào tháng Mười hai.

Cả lớp xôn xao. Bảo, đứa ngồi bàn cuối, con nhà mở xưởng mộc lớn nhất xã, gõ hai cái bút lên mép bàn thành một tràng trống con.

– Cô ơi, em đánh trống được. Em học trống jazz ở trên tỉnh hai năm rồi.

– Tốt quá. Còn ai nữa?

Linh Đan giơ tay xin đàn organ. Mấy đứa con gái bàn đầu rủ nhau đăng ký gõ kẻng tam giác cho vui. Cô Hân cười, nhấc cây kèn lên, lau ống ngậm bằng một tờ giấy ăn, rồi đặt lên môi thổi thử.

Cái âm thanh bật ra nghe như tiếng con ngỗng bị giẫm phải chân. Cả lớp cười rộ. Cô Hân bấm mấy cái phím, phím thứ ba không chịu lên, kẹt cứng ở dưới.

– Kèn này cũ quá rồi. – Cô lắc đầu. – Chắc phải mang lên Hà Nội sửa.

– Không phải sửa đâu cô. – Biền nói, và nghe thấy tiếng mình trước khi kịp giữ lại. – Piston số ba bị khô dầu với bám cặn thôi. Tháo ra ngâm nước ấm với xà phòng, lau sạch, tra dầu là lên. Loa móp thì không ảnh hưởng mấy.

Cả lớp quay lại nhìn nó. Mão đá vào chân nó dưới gầm bàn, rồi giơ tay nói to:

– Thằng Biền nó xem video sửa kèn trên mạng suốt cô ạ. Nó thích sửa đồ. Hôm trước nó còn tháo cái quạt trần nhà em ra rồi không lắp lại được.

Cả lớp lại cười. Cô Hân nhìn Biền một lúc lâu, rồi chỉ gật đầu.

– Cảm ơn em. Cô sẽ thử.

Hết tiết, cả lớp ùa ra cầu thang. Biền đi sau cùng, xách cái túi ni lông có cái áo sơ mi trắng của phường. Đến cửa lớp, cô Hân vẫn đứng ở bàn giáo viên, đang cất cây kèn vào hộp. Cô gọi nó lại.

– Biền.

– Dạ.

Cô không hỏi gì về cái piston. Cô đưa một ngón tay lên chỉ vào miệng mình, ngay giữa môi trên.

– Chỗ này của em có một vết hằn tròn, đỏ, hơi sưng. – Cô nói nhỏ. – Cô có một vết y hệt như thế suốt bốn năm học nhạc viện. Chỉ người thổi kèn đồng mỗi ngày mới có vết ấy. Xem video trên mạng thì không có đâu.

Biền đứng im. Ngoài sân, trống tan trường vừa đổ một hồi dài.

— Hết chương 1 —