Hai cây kèn

Chương 11: Hai cây kèn

Linh Đan đứng ở mép sân khấu, cầm micro bằng cả hai tay. Tờ giấy giới thiệu cô đã thuộc từ ba hôm trước, nhưng cô vẫn cầm theo, gấp nhỏ trong lòng bàn tay.

– Tiết mục tiếp theo có tên là "Kèn số 02". – Giọng cô vang ra loa, hơi run ở chữ đầu, rồi vững dần. – Bài Hành khúc sân trường do thầy Trần Văn Khoát viết năm một nghìn chín trăm tám mươi bảy, cho đội kèn đồng đầu tiên của trường ta. Phần thứ nhất, đội kèn xin thổi chậm, để tiễn thầy. Phần thứ hai, đội kèn xin thổi đúng nhịp thầy viết, để mừng trường sáu mươi tuổi.

Cô dừng lại, nhìn xuống tờ giấy, rồi gấp nó lại, cất vào túi áo.

– Người thổi kèn chính, – cô nói, và câu này không có trong tờ giấy, – là bạn Phạm Văn Biền, lớp 11A3, phường kèn Cừ, xóm Đình.

Có mấy tiếng cười khúc khích ở hàng ghế học sinh phía sau. Rồi tắt. Rồi một tràng vỗ tay bắt đầu từ hàng ghế thứ mười, chỗ một người đàn bà mặc áo dài màu mận chín, lan dần ra.

Biền đưa kèn lên môi. Nó nhìn sang cô Hân. Cô đứng ở cánh gà, giơ tay lên, hạ xuống.

Bảo đưa chổi trống quét nhẹ lên mặt trống con, như tiếng mưa đầu tiên trên mái tôn. Linh Đan đặt mười ngón tay xuống phím đàn, giữ một hợp âm trầm. Rồi Biền thổi.

Phần một chậm. Chậm như bước chân người đi sau xe tang trên con đường giữa ruộng rạ. Kèn của Biền đi trước, hai cây clarinet của Quyên và Nhung đi sau nửa nhịp, tiếng tuba của Tú đỡ ở dưới như mặt đất. Biền thổi như bố dạy: không to. Thổi như người ta khóc mà cố không cho ai nghe thấy. Nó nghĩ đến cái chậu nhôm đầy nước một mùa hè năm mười hai tuổi, nghĩ đến mặt nước trong xô nhựa gợn lên thành những vòng tròn đều.

Hàng ghế đầu, mấy ông bà giáo về hưu ngồi im như tượng. Bà Ngà cúi đầu, hai tay đặt lên đầu cây gậy trúc. Bác Tuyển ngồi thẳng, mắt nhìn cái hộp kèn số hai trên ghế, môi mím chặt.

Đến cuối câu thứ tư, Biền luyến lên. Như người ta nấc.

Ở hàng ghế khách, một ông trạc năm mươi tuổi đưa tay lên che mặt. Biền nhận ra đó là ông khách lúc nãy chỉ vào đứa ôm clarinet trong ảnh.

Phần một hết. Cả sân lặng đi một hơi thở. Mão đứng dậy sau cái trống cái.

Tiếng thứ nhất. Nặng, chậm, như người ta đi. Tiếng thứ hai, nhẹ hơn, nhanh hơn một chút, như người ta ngoái lại. Tiếng thứ ba, Mão để dùi trên mặt trống lâu, rất lâu, ấn xuống như ông Đoái ấn tay lên vai nó, rồi mới nhấc lên.

Như người ở lại đứng dậy.

Bảo vứt chổi, cầm dùi. Phần hai vào.

Lần đầu tiên sau ba mươi lăm năm, Hành khúc sân trường vang lên trên sân trường đúng nhịp nó được viết ra. Nhanh, chắc, sáng như nắng sớm trên sân gạch. Trống con của Bảo nện từng nhịp như bước chân đám học trò đi đều. Organ của Linh Đan chạy lên xuống như người ta chạy ra cổng lúc tan trường. Hàng ghế học sinh bắt đầu gõ chân theo. Một đứa lớp mười vỗ tay theo nhịp, rồi cả dãy vỗ theo.

Biền thổi, ngực căng ra. Nó không còn nghĩ đến cái chậu nước nữa. Nó nghĩ đến bố ngồi trên mái đê, thổi bài này như một thằng con trai mười bảy tuổi đứng trước cổng trường.

Đến câu thứ tư của phần hai, đúng chỗ thầy Khoát viết nốt đi thẳng, Biền không luyến. Nó thổi thẳng. Thổi đúng như thầy viết.

Và từ phía cổng trường, có một cây kèn khác luyến lên.

Tiếng kèn ấy không to. Nhưng nó đi xuyên qua tiếng trống, tiếng organ, tiếng vỗ tay, như một sợi chỉ đỏ luồn qua một tấm vải trắng. Nó luyến lên đúng một nốt, đúng chỗ, rồi đi tiếp câu nhạc, nhanh và chắc, theo nhịp hành khúc.

Cả sân trường quay lại.

Ngoài cổng, sau song sắt, một người đàn ông đứng cạnh chiếc xe máy, áo sơ mi trắng của phường ướt đẫm mồ hôi, quần còn dính bùn ruộng ở gấu. Ông thổi một cây kèn trumpet sáng như vàng, ống ngậm đồng mạ xỉn một bên.

Bố.

Biền vẫn thổi. Nó không được dừng, cả đội đang chạy theo nó. Nó thổi hết câu thứ năm, thứ sáu, và ngoài cổng, cây kèn của bố đi bè hai, đi sau nó nửa nhịp, như cái bóng. Như hôm hai bố con thổi ở ngã ba rẽ ra đồng, chỉ là ngược lại.

Đội kèn thổi hết bài. Cô Hân, đứng ở cánh gà, giơ tay ra hiệu cho cả đội. Nhắc lại phần hai.

Lần nhắc lại, Biền đặt kèn số một xuống ghế.

Nó cầm cái hộp kèn số hai lên. Nó bước xuống bậc sân khấu. Sau lưng nó, Linh Đan nhìn sang cô Hân, cô Hân gật đầu, và Linh Đan nâng hoà âm của organ lên cao, giữ cho cả đội đi tiếp. Quyên đưa cây clarinet lên thổi bè chính thay Biền, run run nhưng không lạc.

Biền đi giữa hai dãy ghế, qua tám trăm người, ôm cái hộp kèn bọc da đen nứt nẻ. Nó đi qua hàng ghế thứ mười, nơi mẹ nó đang đứng dậy. Nó đi qua hàng bảng gỗ trưng ảnh, qua tấm ảnh năm tám chín. Nó đi đến cổng.

Bác Thứ bảo vệ đã đứng ở đó từ bao giờ, tay cầm chùm chìa khoá. Bố đã hạ kèn xuống. Bố đứng ngoài song sắt, mặt đỏ, mồ hôi chảy thành dòng xuống cổ áo.

– Bố đi đám bà Hến xong. – Bố nói, như phải giải thích. – Đưa ra đồng xong rồi mới đi. Bố không vào.

Biền mở nắp hộp. Cây kèn số hai nằm trên lớp nhung đỏ, ống ngậm bằng bạc khắc hai con số 02 lắp ở đầu kèn, sáng trắng dưới nắng.

– Ống ngậm của bố, bố gửi trả thì bố phải thổi nó một lần. – Biền nói. – Thầy Khoát nợ bố một câu, thầy không kịp nói. Bố thì ba mươi lăm năm không nói câu nào. Bây giờ bố nói bằng kèn đi.

Bố nhìn cây kèn trong hộp. Rồi nhìn Biền. Rồi nhìn lên tấm biển tên trường trên đầu cổng, cái chữ "Trường cấp ba" màu sơn cũ đã ngả hồng, và cái tên xã mới đỏ tươi bên dưới.

Bác Thứ tra chìa vào ổ khoá. Cánh cổng sắt kêu một tiếng dài, chậm, như một câu luyến bị kéo quá tay.

Bố không bước vào ngay. Bố đứng ở ngưỡng cổng, một chân trong, một chân ngoài, lâu đến mức Biền nghe được tiếng trống của Bảo trên sân khấu đã đánh hết một vòng nhắc. Rồi bố đặt cây kèn của mình xuống yên xe máy. Bố cầm lấy cây kèn số hai từ trong hộp. Cầm bằng cả hai tay, như ông Đoái ôm cái trống cái.

Bố bước vào.

Bố đi giữa hai dãy ghế, cây kèn số hai trên môi, thổi phần hai của bài hành khúc. Biền đi bên cạnh, tay ôm cái hộp kèn rỗng. Tám trăm người đứng dậy. Không ai bảo, nhưng người ta đứng dậy, từng hàng một, như sóng lúa khi có gió. Ở hàng ghế đầu, bà Ngà chống gậy đứng lên, đứng thẳng như ba mươi lăm năm trước bà đã đứng ở phòng hội đồng. Hai ông khách trạc năm mươi tuổi đứng cạnh tấm ảnh năm tám chín, vỗ tay như hai đứa học trò.

Bố lên đến sân khấu, đứng cạnh cái ghế của Biền. Biền đặt cái hộp kèn rỗng lên ghế số hai, cầm lại cây kèn số một. Hai cây kèn cùng thổi câu cuối cùng của bài Hành khúc sân trường. Câu cuối thầy Khoát viết là một nốt dài, cao, đi thẳng.

Hai bố con thổi nốt ấy đi thẳng. Không luyến.

Khi nốt nhạc tắt, cả sân trường im một giây. Rồi tiếng vỗ tay vỡ ra như mưa rào đầu hạ.

Bố hạ kèn xuống. Bố quay sang thầy Quang đang đứng ở cánh gà, cúi đầu chào. Rồi bố đặt cây kèn số hai vào hộp, xếp ngay ngắn trên lớp nhung đỏ, cái ống ngậm bằng bạc vẫn lắp ở đầu kèn. Bố đóng nắp hộp, cài hai cái khoá đồng.

– Tôi trả kèn. – Bố nói với thầy Quang. Chỉ nói thế.

Thầy Quang không nói được gì. Thầy chỉ đưa tay ra. Bố bắt tay thầy, bàn tay bố còn dính bùn ruộng ở móng.

Lúc ấy, Linh Đan đã đứng sau lưng hai bố con từ bao giờ. Cô không cầm micro nữa. Mắt cô đỏ hoe, nhưng cô đang cười, và cô nói, đủ để chỉ Biền nghe:

– Chỗ ấy cậu cố ý không luyến. Tớ biết mà.

Biền không trả lời.

Tiết mục kết thúc rồi mà người dẫn chương trình của nhà trường vẫn chưa dám mời tiết mục sau. Thầy Quang cầm micro lên, nói một câu mà trong chương trình không có: nhà trường xin mời đội kèn đồng chụp một tấm ảnh kỷ niệm, mời cả cựu học sinh của đội kèn năm tám chín.

Bố định lùi lại. Bảo đã đứng sau lưng bố từ lúc nào, ôm cái hộp kèn số hai trước ngực, đẩy nhẹ bố lên phía trước bằng vai.

– Bác đứng giữa đi bác. Ông cháu mà ở đây thì ông cháu cũng bắt bác đứng giữa.

Hai ông khách trạc năm mươi tuổi chạy lên, một ông xin cầm cây clarinet của Quyên, ông kia không có gì để cầm thì đứng khoanh tay. Bà Ngà được bác Tuyển đỡ lên, đứng ở mép. Đội kèn xếp thành một hàng trước sân khấu. Mão ôm cái trống cái mới, Tú vác cây tuba, Linh Đan ôm tờ nhạc chép tay vàng như lá chuối khô.

Nắng mười giờ chiếu thẳng vào mặt. Người thợ ảnh bảo mọi người nhìn vào ống kính, đừng nheo mắt. Bố vẫn nheo mắt. Biền đứng sát cạnh bố, cây kèn số một ôm ngang ngực, và nó cũng nheo mắt, vì nắng, và vì nó muốn thế.

Tách một tiếng. Người thợ ảnh bảo chụp thêm kiểu nữa. Bố bảo thôi, một kiểu là đủ, ngày xưa cũng chỉ chụp một kiểu.

Biền nhìn xuống hàng ghế thứ mười. Mẹ nó vẫn đứng, hai tay nắm chặt tay mẹ Linh Đan, khóc như lúc người ta được phép khóc thành tiếng.

— Hết chương 11 —