Hành khúc thổi chậm

Chương 8: Hành khúc thổi chậm

Bố cúi xuống nhìn cây kèn mới rất lâu. Bố không chạm vào nó.

– Anh mang trả trường đi. – Bố nói. – Nó là của trường.

– Còn cái ống ngậm...

– Cái ống ngậm thì để tôi nghĩ.

Bác Tuyển không nói thêm. Bác gói cây kèn vào tấm vải nâu, ôm vào lòng, cúi chào bố thêm một lần nữa rồi đi ra cổng. Mẹ tiễn bác ra tận ngõ. Lúc quay vào, mẹ đi qua bố, đặt bàn tay lên vai bố một lúc, rồi đi xuống bếp. Biền chưa bao giờ thấy mẹ làm thế trước mặt nó.

Sáng hôm sau, bác Tuyển mang cây kèn lên trường. Đến chiều, cả trường đã biết chuyện. Không ai nói to, nhưng chuyện đi từ phòng hội đồng ra căng tin, từ căng tin ra chỗ để xe, rồi vào các lớp như nước thấm qua gạch. Người kể thêm, người kể bớt. Đến tối thì ở chợ xã, các bà bán rau đã bảo nhau rằng hồi xưa thằng Cừ phường kèn bị oan, rằng ông giáo Khoát trước khi chết còn dặn con cháu đi xin lỗi.

Mẹ về kể lại chuyện ấy trong bữa cơm. Bố nghe, gắp một miếng rau muống luộc, chấm vào bát nước mắm, rồi nói:

– Ba mươi lăm năm người ta nói một kiểu. Bây giờ người ta nói kiểu khác. Cũng là người ta nói.

Thứ Năm, Biền quay lại kho sau dãy nhà B.

Cô Hân không nói gì nhiều. Cô mở ngăn kéo cái bàn gãy chân, lấy ra cái ống ngậm của cây kèn số một, vẫn nằm trong một cái khăn tay gấp vuông, đưa cho nó. Biền lắp ống ngậm vào kèn. Cả kho im lặng nhìn nó.

Quyên là đứa nói trước.

– Anh Biền ơi, chỗ luyến ở câu thứ tư, em thổi mãi không ra. Anh dạy lại em được không?

Biền nhìn con bé. Hôm ở đám, Quyên giật mình đến suýt đánh rơi nén hương. Bây giờ nó cầm cây clarinet, mặt đỏ, nhìn thẳng vào Biền.

– Được. – Biền nói. – Nhưng em phải thổi vào chậu nước trước đã.

Bảo quay lại đội kèn vào tuần sau, khi đã hết bảy ngày cho ông. Nó mang theo đôi dùi trống bằng gỗ thích, và thêm một đôi chổi trống bằng thép mảnh như lông gà. Nó ngồi vào cái trống con, gõ thử, rồi nói với cả kho mà không nhìn ai:

– Ông tao bảo tao đánh trống như đóng đinh. Bài này, phần đầu, tao đánh bằng chổi.

Cô Hân đã nghĩ ra cách phối bài hành khúc. Bài sẽ có hai phần. Phần một thổi chậm, như tiễn, dành cho thầy Khoát, người viết bài này. Phần hai, sau một hồi trống cái, chuyển sang nhịp hành khúc thật, nhanh và sáng, mừng trường sáu mươi tuổi. Hai phần dùng chung một giai điệu, chỉ khác nhịp, khác cách thổi.

– Từ tiễn sang mừng. – Cô nói. – Như một cái đám mừng thọ ấy, các em hiểu không? Người ta buồn, rồi người ta vẫn sống.

Phần khó nhất là hồi trống cái chuyển từ phần một sang phần hai. Mão đánh to, đánh khoẻ, nhưng đánh không có hồn. Đánh ba tiếng chuyển, Mão đánh ba tiếng như nhau, đều như người ta nện cọc. Cô Hân sửa thế nào Mão cũng không ra.

Biền nghĩ đến ông Đoái.

Chiều thứ Ba tuần sau, Biền chở ông nội lên trường bằng xe đạp, ông ngồi sau, ôm eo nó, cái trống cái buộc trên giá xe của Mão đạp theo bên cạnh. Bác Thứ bảo vệ đứng ở cổng nhìn ông cụ bảy mươi tám tuổi ôm cái trống vào trường mà không biết nên mở cổng hay nên hỏi. Cô Hân chạy ra đón.

Ông Đoái không nghe được cô Hân nói gì. Ông chỉ hỏi Biền, to như mọi khi:

– Đứa nào đánh trống cái?

Mão giơ tay.

Ông Đoái bảo Mão ngồi xuống cạnh cái trống. Ông không cầm dùi. Ông đặt bàn tay khô như vỏ cây lên vai Mão, rồi gõ lên vai nó ba cái. Cái thứ nhất nặng, chậm. Cái thứ hai nhẹ hơn, nhanh hơn một chút. Cái thứ ba, ông để bàn tay lại trên vai Mão, ấn xuống thật lâu rồi mới nhấc lên.

– Ba tiếng không bao giờ bằng nhau. – Ông nói. – Tiếng thứ nhất là người ta đi. Tiếng thứ hai là người ta ngoái lại. Tiếng thứ ba là người ở lại đứng dậy. Hiểu chưa?

Mão gật đầu lia lịa, dù Biền biết nó chưa hiểu gì. Nhưng nó cầm dùi lên đánh, và ba tiếng trống cái của nó lần ấy, lần đầu tiên, không bằng nhau. Cả kho vỗ tay. Ông Đoái không nghe thấy tiếng vỗ tay, nhưng ông nhìn thấy, ông cười móm mém.

Linh Đan không có mặt hôm ấy.

Cô đã vắng hai buổi tập. Trên lớp, cô vẫn ngồi bàn trên, vẫn buộc cái chun có con cá nhựa, nhưng giờ ra chơi thì cô ngồi lì một chỗ làm đề Toán. Mão đi dò hỏi, về báo lại: mẹ Linh Đan phát hiện cô không học nhóm Toán mà ở lại tập kèn, mẹ đến tận trường đón lúc bốn giờ, rồi cấm hẳn.

– Không có organ thì phần hoà âm trống không, cô ạ. – Biền nói với cô Hân.

– Cô biết. Cô đã gọi cho mẹ Linh Đan. Mẹ em ấy nói rất lịch sự là cảm ơn cô.

Biền không biết làm gì. Tối ấy nó kể với mẹ. Mẹ đang ngâm bún, nghe xong thì hỏi:

– Mẹ con bé ấy có phải người đi xe máy đỏ, đội mũ bảo hiểm trùm kín mặt, sáng nào cũng ăn bún không hành?

– Con không biết mẹ ấy ăn bún có hành không.

– Thì mẹ biết. – Mẹ nói. – Sáng nào cũng ăn ở hàng mẹ. Ngồi cái ghế góc trong.

Biền không biết sáng hôm sau mẹ đã nói gì với mẹ Linh Đan bên bát bún riêu không hành. Mẹ không kể. Mẹ chỉ bảo: hai người đàn bà ngồi nói chuyện con cái thì đàn ông với trẻ con không cần biết. Nhưng đến chiều thứ Năm, Linh Đan đến kho, mang theo một hộp sữa chua mẹ gói cho, đặt lên cây organ. Cô ngồi xuống đàn mà không nói gì. Mãi đến lúc tập xong, cô mới quay sang Biền:

– Mẹ tớ bảo mẹ cậu nói một câu. Mẹ cậu bảo: con nhà tôi thổi kèn đi đám mười năm, mà vẫn học được, vẫn biết thương người. Chị cho con chị chơi đàn một tháng, nó chẳng hư được.

Biền không biết mẹ nó nói được những câu như thế.

Hôm ấy, khi cả đội đã về, Linh Đan nán lại để chép phần organ ra giấy. Biền ngồi lau kèn. Ngoài cửa kho, nắng chiều tháng Mười một vàng như mật, rọi xiên qua cây bằng lăng trụi lá, in bóng cành lên nền xi măng thành những đường như ai vẽ bằng than.

– Cái chỗ luyến ở câu thứ tư. – Linh Đan nói, mắt vẫn nhìn tờ giấy. – Quyên bảo cậu bắt nó thổi vào chậu nước. Thật à?

– Thật. Bố tớ bắt tớ thổi cả một mùa hè.

– Để làm gì?

Biền tìm thấy cái xô nhựa cô Hân đưa hôm trước, vẫn để ở góc kho. Nó ra vòi nước múc nửa xô, mang vào đặt dưới chân. Nó cúi xuống, đưa loa kèn sát mặt nước, cách chừng một gang tay, rồi thổi câu thứ tư thật khẽ.

Mặt nước gợn lên thành những vòng tròn đều. Đến chỗ luyến, nước rung mạnh một cái rồi lặng ngay.

– Thổi mạnh quá thì nước bắn lên. – Biền nói. – Thổi không đều thì vòng nước méo. Bố tớ bảo kèn đám không được kêu to. Phải kêu như người ta khóc mà cố không cho ai nghe thấy. Nước không gợn mạnh nữa là được.

Linh Đan nhìn mặt nước trong xô rất lâu, lâu hơn cả lúc nhìn nó.

– Cho tớ thử được không?

Biền đưa kèn cho cô. Cô lau ống ngậm bằng vạt áo, đưa lên môi, thổi. Một tiếng phè phè bật ra, nước trong xô bắn lên ướt cả mũi giày cô. Linh Đan giật lùi lại, rồi bật cười, cười đến mức phải ngồi xuống cái ghế gãy chân. Biền cũng cười. Đó là lần đầu tiên nó nghe Linh Đan cười to đến thế.

Trên đường về, nó nghĩ mãi về cái mũi giày ướt của cô, và tự hỏi tại sao một chuyện chẳng có gì như thế lại khiến nó đạp xe nhanh hơn mọi hôm.

Hiệu trưởng Quang duyệt chương trình lễ sáu mươi năm vào giữa tháng Mười một. Trong chương trình có một tiết mục tên là "Kèn số 02", dành để tưởng nhớ thầy Khoát, người dựng đội kèn đồng đầu tiên. Cây kèn mới bác Tuyển mang trả sẽ được đặt vào cái hộp số hai cũ trong kho, đặt trên sân khấu. Cô Hân đề nghị với thầy Quang một chuyện nữa: mời một cựu học sinh của đội kèn năm ấy lên thổi cây kèn số hai.

Thầy Quang đồng ý. Cô Hân nhờ Biền về hỏi.

Biền hỏi bố vào một tối trời mưa, lúc cả nhà vừa đi đám về, quần áo còn ướt.

– Bố không bước vào cổng trường đó. – Bố nói, ngay, không cần nghĩ.

– Nhưng bố ơi, bây giờ cả xã biết rồi...

– Cả xã biết thì cả xã đến mà xem. – Bố nói. – Bố không đến.

Biền không hỏi nữa. Nó nhìn cái ống ngậm bằng bạc trên kèn của bố, cái ống ngậm vẫn nằm đấy, vẫn khắc hai con số, vẫn chưa được bố "nghĩ" xong.

Còn ba tuần đến lễ. Đội kèn tập mỗi tuần bốn buổi. Phần một đã chậm được như tiễn. Phần hai đã nhanh được như mừng. Ba tiếng trống cái của Mão đã biết không bằng nhau. Biền nghĩ có lẽ thế là đủ.

Rồi thứ Sáu, cô Hân gọi nó lên phòng âm nhạc. Mặt cô tái.

– Thầy Quang vừa gọi cô. Hội phụ huynh có một số người gửi kiến nghị. – Cô nói. – Người ta bảo ngày vui sáu mươi năm của trường, sao lại để một tiết mục tưởng niệm, nhạc tiễn đưa, lại còn để con nhà phường kèn đám ma đứng thổi chính. Người ta bảo xui. Thứ Hai ban giám hiệu họp, xem có bỏ tiết mục "Kèn số 02" hay không.

— Hết chương 8 —