Sáng Chủ nhật có hai đám

Chương 10: Sáng Chủ nhật có hai đám

Biền không hỏi bố về cái ống ngậm.

Nó định hỏi ba lần. Lần thứ nhất là sáng hôm sau, lúc bố ngồi ăn bát cơm nguội với cà pháo trước khi đi đám. Lần thứ hai là tối thứ Tư, lúc bố lau kèn ngoài hiên với cái ống ngậm đồng mạ xỉn một bên. Lần thứ ba là Chủ nhật, lúc hai bố con buộc trống lên xe. Lần nào câu hỏi cũng lên đến cổ thì dừng. Nó nhớ mẹ dặn: đừng hỏi. Nó nhớ bố bảo: để tôi nghĩ.

Nó hỏi mẹ. Mẹ đang thái hành, không ngẩng lên.

– Bố mày đang nghĩ. – Mẹ nói. – Ba mươi lăm năm mới nghĩ có một việc, thì để bố mày nghĩ cho xong.

Ba tuần trôi qua như nước chảy qua cống. Đội kèn tập bốn buổi một tuần, rồi năm buổi. Cô Hân mượn được của trường ở trên tỉnh hai cái mặt trống mới, thay cho cái trống cái thủng. Bác Thứ bảo vệ tự nguyện ở lại khoá cổng muộn, ngồi ngoài cửa kho hút thuốc lào nghe tập. Có hôm bác bảo: bài này ngày xưa bác nghe rồi, hồi bác mới về trường gác cổng, năm tám bảy. Ai hỏi gì thêm bác cũng chỉ cười.

Mẹ Linh Đan cho con gái tập đến hết tháng Mười hai, với điều kiện điểm Toán giữa kỳ không dưới tám. Linh Đan được tám phẩy năm. Cô khoe với Biền bằng cách đặt bài kiểm tra lên bàn nó, không nói câu nào, rồi quay lên.

Bảo đánh chổi trống ở phần một mềm đến mức có hôm cô Hân phải bảo nó đánh to lên một chút. Bảo cười, bảo: ông tao mà nghe thấy chắc ông tao bảo tao đóng đinh bằng bông.

Thứ Bảy, ngày mười ba tháng Mười hai, sân trường đã dựng xong sân khấu. Sân khấu quay lưng về dãy nhà A, nhìn ra cổng trường, phông nền màu xanh dương, hai bên cắm cờ. Ghế nhựa xếp kín sân, hơn tám trăm cái. Cờ đuôi nheo căng từ cột cờ ra hai dãy nhà, bay phần phật trong gió bấc đầu mùa.

Chiều hôm ấy tổng duyệt. Đội kèn mặc đồng phục của trường, áo sơ mi trắng, quần sẫm, thắt cà vạt đỏ. Biền thắt cà vạt mãi không được, Linh Đan phải thắt hộ. Cô kéo cái nút lên sát cổ nó, mạnh đến mức nó ho.

– Đứng yên. – Cô nói. – Cậu cứ cựa như con lươn.

Ở giữa sân khấu, cạnh cái ghế của Biền, cô Hân đặt thêm một cái ghế gỗ. Trên ghế để cái hộp kèn số hai cũ, bọc da đen nứt nẻ, nắp mở. Trong hộp, nằm trên lớp nhung đỏ đã bạc, là cây kèn mới bác Tuyển mang trả. Cái lỗ tròn ở đầu kèn vẫn trống. Cái hốc nhỏ trong hộp, chỗ đặt ống ngậm, vẫn trống.

– Không có ống ngậm thì cứ để thế. – Cô Hân nói. – Ai nhìn cũng hiểu.

Tổng duyệt xong lúc năm giờ. Biền đạp xe về trong ánh hoàng hôn đỏ như lửa rơm. Đến ngõ thì nó thấy chiếc xe máy của một người lạ dựng trước cổng nhà mình. Người đàn ông đứng nói chuyện với bố ở hiên, mũ bảo hiểm còn cầm tay, mặt hốc hác.

Bà cụ Hến ở cuối xóm Đình mất lúc bốn giờ chiều. Bà là người cả xóm gọi là bà nội chung, năm nào cũng đi xin từng nhà một nắm gạo nấu chè cho trẻ con Tết Trung thu. Con cháu bà muốn có phường Cừ từ sáng sớm mai. Năm giờ viếng, tám giờ đưa ra đồng.

Đúng lúc trường làm lễ.

Biền đứng ở cổng, xe đạp còn chưa dựng. Người đàn ông lạ đi rồi. Bố quay vào nhà, lấy cái hộp kèn để lên chõng.

– Bố ơi, mai con...

– Mày đi trường. – Bố nói. – Phường đủ người. Thằng Phong khoẻ rồi.

– Nhưng bà Hến...

– Bà Hến có cả phường đi tiễn. – Bố nói. – Trường mày chỉ có một đứa thổi được câu thứ tư.

Bố mở hộp kèn, lau. Biền nhìn cái ống ngậm đồng mạ xỉn một bên trên đầu kèn. Nó lại không hỏi.

Đêm ấy Biền ngủ chập chờn. Bốn giờ sáng, nó nghe tiếng bố dậy. Nó nằm im, nghe tiếng bố dắt xe máy ra sân, tiếng cổng sắt kéo rất khẽ, như sợ đánh thức ai. Đám ngay trong xóm, đi bộ năm phút là tới, vậy mà bố lại dắt xe máy. Nó định ngồi dậy, rồi lại nằm xuống. Nó tự nhủ: chắc bố đi mượn thêm cái loa.

Sáu giờ sáng, Biền mặc đồng phục, thắt cái cà vạt đỏ mà lần này tự thắt được, lệch về một bên. Mẹ đã dậy từ lúc nào, đứng trong bếp. Mẹ không ra chợ. Mẹ mặc cái áo dài màu mận chín mà Biền chỉ thấy mẹ mặc một lần, hôm đám cưới cô út.

– Hôm nay mẹ nghỉ bán. – Mẹ nói. – Mẹ đi xem con.

Ông Đoái không đi đám bà Hến, cũng không đi lễ. Ông bảo ông ở nhà, già rồi, đi đâu cũng chỉ ngồi một chỗ, mà ngồi một chỗ thì ở nhà cũng được. Nhưng lúc Biền ra cổng, ông gọi nó lại, sờ cái cà vạt đỏ lệch của nó, kéo cho ngay.

– Tiếng thứ ba. – Ông nói. – Bảo thằng Mão, tiếng thứ ba phải để tay lâu.

Từ cổng nhà, Biền nghe xa xa tiếng trống cái đầu tiên của phường bên xóm cuối, chậm, ba tiếng. Nó biết tiếng trống ấy không phải của ông nội. Nó đứng nghe hết ba tiếng rồi mới đạp xe đi.

Sân trường lúc bảy giờ đã đông như phiên chợ Tết. Khách trên tỉnh về, các thầy cô về hưu ngồi hàng ghế đầu, cựu học sinh đứng kín hai bên, có người bế cả con, có người đã tóc bạc. Bà Ngà ngồi ghế đầu, chiếc gậy trúc dựa vào đùi. Bác Tuyển ngồi cạnh bà, Bảo ngồi sau. Mẹ Biền ngồi ở hàng thứ mười, áo dài màu mận chín, cạnh mẹ Linh Đan. Hai bà ngồi sát nhau, thì thầm cái gì đó, thỉnh thoảng lại cười.

Dọc hai dãy nhà, nhà trường dựng một hàng bảng gỗ trưng ảnh sáu mươi năm. Ảnh lớp đầu tiên năm sáu lăm, ảnh những năm đào hầm, ảnh học trò đi gặt giúp dân, ảnh cái cổng gạch cũ trước khi xây lại. Biền đi dọc hàng bảng, tìm. Nó không phải tìm lâu.

Tấm ảnh đội kèn đồng tháng Năm năm tám chín được phóng to bằng cái mặt bàn, treo ở bảng thứ bảy. Mười một đứa học trò áo trắng, thầy Khoát đeo kính đứng giữa. Bên dưới, nhà trường in một dòng chú thích, ghi tên từng người. Đứng cạnh thầy, cao nhất hàng, mắt nheo vì nắng: Phạm Văn Cừ, kèn số 02.

Có hai ông khách trạc năm mươi tuổi đang đứng trước tấm ảnh, một ông chỉ tay vào một đứa ôm cây clarinet ở góc ảnh, cười khà khà: thằng này là tao đây. Ông kia lấy ngón tay gõ vào mặt kính chỗ cậu học trò ôm trumpet.

– Thằng Cừ. – Ông nói. – Thằng Cừ thổi hay nhất. Năm ấy tao cũng tin là nó lấy.

– Tao cũng thế. – Ông thứ nhất nói, không cười nữa.

Biền đứng sau lưng hai ông, nghe hết. Nó không nói gì. Nó đi về phía sau sân khấu, tìm Mão, đưa cho Mão đúng câu ông nội dặn: tiếng thứ ba phải để tay lâu. Mão gật đầu, mặt trắng bệch như sắp đi thi, hai tay cầm dùi run lẩy bẩy. Bảo đi qua, giật lấy hai cái dùi của Mão, lau mồ hôi tay cho nó bằng cái khăn của mình, rồi đưa lại.

Lễ bắt đầu lúc tám giờ. Thầy Quang đọc diễn văn. Khách tỉnh đọc thư chúc mừng. Có tiết mục múa, tiết mục hát, tiết mục kịch của lớp mười. Đến chín giờ, thầy Quang quay lại bục, cầm một tờ giấy.

– Trước tiết mục tiếp theo, nhà trường xin đọc một lá thư. – Thầy nói. – Thư của gia đình thầy giáo Trần Văn Khoát, người dựng đội kèn đồng đầu tiên của trường ta.

Thầy đọc. Đọc chậm, rõ từng chữ. Chuyện năm một nghìn chín trăm chín mươi, cây kèn số hai, cái ống ngậm, cậu học sinh Phạm Văn Cừ. Đọc đến câu "anh Cừ không lấy gì cả", cả sân trường im phăng phắc. Mấy ông bà về hưu ở hàng đầu cúi mặt. Có tiếng xì xào ở mấy hàng sau, rồi tắt.

Biền đứng sau cánh gà, nghe hết. Nó nhìn xuống hàng ghế thứ mười. Mẹ nó ngồi thẳng lưng, hai tay đặt trên đùi, không khóc. Mẹ ngẩng mặt lên nhìn sân khấu như nhìn thẳng vào những người đã nói về chồng mình ba mươi lăm năm.

Thầy Quang đọc xong thì lui vào. Linh Đan cầm micro bước ra mép sân khấu, đứng chờ hiệu lệnh của cô Hân.

Cô Hân chạy đến chỗ Biền đứng sau cánh gà. Cô thở dốc, tay cầm một cái khăn tay vải trắng gấp vuông.

– Biền. Sáng nay lúc hơn bốn giờ, bác Thứ vừa mở cổng cho đội âm thanh vào dựng loa thì có người gửi bác cái này. Bác Thứ bảo một người đàn ông đi xe máy, mặc áo sơ mi trắng, không xuống xe, không vào, chỉ đứng ngoài cổng đưa qua song sắt. Dặn đưa cho cô giáo âm nhạc, bảo cô lắp vào kèn số hai. Bác Thứ mở cổng đón khách cả buổi sáng, đến giờ mới nhớ ra.

Cô mở cái khăn tay ra.

Nằm giữa khăn là cái ống ngậm bằng bạc, màu trắng đục, ở cổ khắc hai con số nhỏ xíu: 02.

Biền cầm nó lên. Cái ống ngậm lạnh ngắt, nhưng cái khăn tay bọc nó thì nhàu nát, như đã bị ai nắm chặt trong tay rất lâu trước khi đưa qua song cổng. Nó nghĩ đến tiếng cổng sắt kéo khẽ lúc bốn giờ sáng.

Cô Hân cầm cái ống ngậm, đi ra cái ghế gỗ ở giữa sân khấu, lắp vào cây kèn mới trong hộp số hai. Ống ngậm ba mươi lăm năm tuổi trượt vào đầu kèn mới, vừa khít.

Đội kèn bước ra, ngồi vào chỗ. Biền ngồi xuống ghế của mình, cây kèn số một trên đùi.

Bên cạnh nó, cái ghế thứ hai vẫn để trống. Trên ghế, cây kèn số hai đã đủ cả ống ngậm, nằm trong hộp, sáng loá dưới nắng sáng mùa đông.

Biền nhìn ra cổng trường. Cổng đóng. Ngoài cổng không có ai.

— Hết chương 10 —