Chửi thì nói được

Chương 6: Chửi thì nói được

Nhật ký Chim Sáo, từ ngày thử thứ mười bốn đến ngày thứ ba mươi. Độ khớp: ba mươi ba, ba mươi tám, bốn mươi hai, bốn mươi sáu, bốn mươi chín phần trăm. Đoán chữ: tắt. Bộ lọc lời thô: tắt.

Lục xuống tới nơi lúc hai giờ chiều, chưa kịp cởi áo mưa đã mở máy tính bảng ra bàn.

– Em tìm ra rồi. – Anh nói, thở hổn hển, chữ vấp liên tục mà anh không thèm giấu nữa. – Hôm... hôm ngày thứ tám. Lúc bà Tám ló qua tường. Chị nhớ không? Máy hiện ba câu lễ phép, bác không chịu, bác ném cái nhẫn.

– Em nhớ.

– Chị coi nè.

Anh mở nhật ký ngày thứ tám. Ba câu lễ phép hiện lên, chữ nào cũng màu xám. Nhưng dưới mỗi câu, khi anh bấm vào, lại xổ ra một dòng nhỏ màu đỏ mà lần trước tôi không thấy, vì nó nằm trong một mục khác: bộ lọc. "Mụ": tám mươi hai phần trăm, đã lọc. "Già": tám mươi sáu phần trăm, đã lọc. "Lắm": bảy mươi chín phần trăm, đã lọc. "Chuyện": bảy mươi bốn phần trăm, đã lọc.

– Máy có bộ lọc lời thô. – Lục nói. – Cái này không phải em làm, công ty bắt gắn, để người bệnh khỏi lỡ miệng nói bậy ở bệnh viện, ở chỗ đông người. Chữ "mụ", chữ "già" bị xếp vô loại xúc phạm. Máy bắt được rõ ràng, độ tin còn cao hơn mọi chữ bác tập cả tuần. Rồi máy vứt đi. Rồi máy điền vô "chào bà, bà có khoẻ không". Bộ lọc đó nằm chung trong phần đoán chữ. Hôm chị bắt em tắt đoán chữ là tắt luôn bộ lọc, em cũng quên mất. Vậy nên đêm bão bác mới chửi ra được thành tiếng.

Tôi ngồi nhìn mấy dòng chữ đỏ. Bên kia bờ tường, bà Tám đang phơi mấy cái nong cá. Tôi nghe tiếng bà lẩm bẩm gì đó với thằng Kèo.

– Vậy là ngày thứ tám, ông đã nói được câu đó. Từ ngày thứ tám.

– Từ ngày thứ tám. – Lục gật đầu. – Em gọi hỏi bác sĩ thần kinh bên bệnh viện rồi. Chị ấy nói chuyện này không lạ. Nhiều người mất ngôn ngữ sau đột quỵ, nói câu thường thì không ra, nhưng câu quen miệng, câu chửi, câu cửa miệng, có khi cả bài hát thuộc lòng, lại buột ra được. Những câu đó đã nói cả ngàn lần, nó không đi cùng một đường với lời nói thường. Bác sĩ nói có người không nói được tên vợ mà vẫn hát trọn một bài ru.

– Ông em hồi trước hay hò. – Tôi nói. – Hò kéo lưới. Mỗi lần ra bãi kéo lưới rùng với mấy ông trong xóm, ông hò cái, mấy ông kia hò theo.

Lục nhìn tôi. Lần đầu tiên tôi thấy anh cười, cái cười méo của người răng hơi khểnh.

– Vậy mình tập kiểu đó.

Kế hoạch của Lục đơn giản tới mức tôi không tin nổi là nó có tên trong sách y. Bắt đầu buổi tập bằng thứ ông nói được dễ nhất: câu chửi, câu hò. Khi ông đã "chạy máy", như Lục nói, thì nhét một chữ mới vô đúng cái nhịp đó. Hò "dô ta" thì chen chữ "nước". Chửi "mụ già" thì chen chữ "cá". Từ từ đổi chữ quen thành chữ lạ, mà giữ nguyên cái nhịp cũ, như người ta tập cho con nít đi bằng cách cho nó vịn tường rồi rút tường ra từng chút.

Vấn đề là ai chọc cho ông chửi. Má tôi không dám. Tôi thì thử một lần, nói "ông ơi, ông khó tánh quá", ông chỉ nhìn tôi, máy im re. Ba thì đi làm cả ngày, mà cũng từ đêm bão tới giờ hai cha con chưa nhìn mặt nhau quá một giây.

Chỉ còn một người.

Tôi qua nhà bà Tám lúc bốn giờ chiều, mang theo một hộp bánh in của má. Bà đang ngồi trên bậc thềm, lựa cá cơm phơi khô, đầu không ngẩng lên.

– Biết rồi. – Bà nói, trước khi tôi kịp mở miệng. – Thằng cha kỹ sư nói lắp đó nói to quá, tao nghe hết qua tường. Bây muốn tao qua chửi nhau với ổng chớ gì.

– Dạ. Mỗi chiều một chút. Có được không bà?

Bà Tám ngừng tay, nhìn tôi. Ánh nắng chiều chiếu xiên qua cái nón lá rách vành, in những đốm sáng lên mặt bà.

– Năm chục năm nay tao chửi ổng không công. – Bà nói. – Giờ có người đặt hàng. Được. Mà tao nói trước: tao không qua nhà bây. Ổng muốn chửi thì ổng ra bờ tường. Tao đứng bên này, ổng đứng bên kia. Vậy mới đúng lệ.

Vậy là từ ngày thứ mười lăm, mỗi chiều bốn giờ, Gò Mù U có một màn hát bội không bán vé.

Tôi dìu ông ra tới bờ tường, kê cái ghế nhựa cho ông ngồi sát cây dâm bụt. Bên kia, bà Tám đứng trên ghế đẩu, chống tay lên bờ tường như chống lên quầy chợ. Lục ngồi bệt dưới gốc dừa, ôm máy tính bảng, đeo tai nghe một bên. Thằng Kèo ngồi vắt vẻo trên cái thang tre, ăn me.

Ngày đầu, bà Tám mở màn:

– Ông Khẩm, mắm nhà ông năm nay mặn như nước mắt cá sấu.

– Mụ già!

– Già mà ngon hơn mắm ông.

– Lắm chuyện!

– Tui lắm chuyện, ông thì không có chuyện. Cả năm có ba câu.

– Về nhà mụ đi!

Lục giơ ngón cái lên. Mỗi câu ông bật ra, trên màn hình Lục hiện một cột màu đen, cao vút.

Ngày thứ ba, Lục bắt đầu nhét chữ. Anh viết lên một tấm bìa, giơ lên cho bà Tám đọc qua bờ tường. Bà Tám liếc tấm bìa, rồi quay sang ông:

– Ông Khẩm, sáng nay chợ có cá gì?

Ông há miệng định chửi, rồi khựng lại. Cằm giật. Cái loa ở cổ rè lên:

– Mụ... ừm... cá cơm!

– Cá cơm gì? Cá cơm than hay cá cơm sọc?

– Than! Mụ... già... than!

Bà Tám phá ra cười, ôm bụng cười tới mức suýt té khỏi ghế đẩu. Tôi cũng cười. Lần đầu tiên từ ngày về, tôi cười tới chảy nước mắt. Còn ông thì ngồi trên ghế nhựa, mặt đỏ gay, tức như con cua bị lật ngửa. Nhưng tôi thấy khoé miệng ông giật giật y hệt khoé miệng bà Tám đêm mưa.

Hò kéo lưới thì khó hơn. Ông không hò được khi ngồi. Ông phải đứng, phải có cái gì trong tay để kéo. Thằng Kèo nghĩ ra cách: nó lấy một khúc dây thừng, cột một đầu vô gốc dừa, đưa đầu kia cho ông. Ông đứng dậy, vịn vai tôi, nắm sợi dây. Bà Tám bên kia tường cất giọng trước, cái giọng già khàn khàn mà vẫn ngân:

– Hò dô ta, kéo lưới lên bờ...

Ông nội giật sợi dây một cái. Cái loa ở cổ rè, rồi bật ra, không phải từng chữ mà là một tràng, kéo dài, lên xuống:

– Hò... dô... ta! Cá... về... đầy... ghe!

Lục đánh rơi cái tai nghe.

Mười lăm ngày đó là mười lăm ngày đẹp nhất của nhà tôi từ khi ông ngã. Con số độ khớp leo lên từng chút. Ba mươi ba. Ba mươi tám. Bốn mươi hai. Không phải ngày nào cũng lên, có ngày tụt vì ông mệt, vì trời nóng, vì ông giận bà Tám thật chứ không phải giận đóng kịch. Nhưng cái đường trên biểu đồ của Lục cứ xiên lên, như mấy cái cọc tre người ta cắm xuống bãi bùn lúc nước ròng.

Ba tôi vẫn đi làm sớm về muộn. Nhưng tôi để ý, có mấy chiều ba về sớm, không vô nhà, mà đứng ở góc sân phơi, sau mấy cái lu sành úp ngược, khoanh tay nhìn ra phía bờ tường. Ba đứng đó nghe ông hò, nghe ông chửi, nghe bà Tám cười, rồi lặng lẽ đi vô bếp nấu cơm tối trước khi má kịp nấu. Ba không nhắc tới cái hũ. Cái hũ vẫn nằm trong thùng mười bốn, dưới tấm ván với hai cục đá. Không ai mở.

Ngày thứ ba mươi, trời nắng gắt từ sáng.

Bà Tám đi ăn đám giỗ bên xóm Lưới, không qua được. Lục về tỉnh họp. Chỉ có tôi với ông ngồi trên hiên sau, ông ăn mấy múi bưởi má bóc sẵn.

Tôi đã định từ lâu. Tôi chỉ chờ ông nói được đủ, chờ con số lên đủ cao để tôi tin vào nó. Bây giờ là bốn mươi chín.

– Ông. – Tôi nói. – Con muốn hỏi ông một chuyện. Con muốn ông trả lời bằng chế độ đánh vần, để con chắc chắn đó là ông nói chứ không phải máy. Được không ông?

Chế độ đánh vần là thứ Lục cài thêm từ tuần thứ ba. Trên cái màn nhỏ ở tay vịn, các chữ cái lần lượt sáng lên, từng chữ một, chậm, kèm theo các dấu thanh. Ông bóp nhẫn một cái khi chữ mình cần sáng tới. Chậm kinh khủng, một chữ có khi mất hai ba phút. Nhưng chắc chắn. Không có đoán, không có lọc, không có chữ mờ mười tám phần trăm. Chỉ có ngón tay ông và cái nhẫn.

Ông nhìn tôi, rồi gật.

– Hôm ngày thứ chín, ba con hỏi chuyện miếng đất. Ông nói chữ "bán". Nhưng trước chữ "bán" ông còn nói một chữ nữa mà máy không bắt được. Chữ đó là chữ gì vậy ông?

Ông nhìn ra sân. Rất lâu. Rồi ông nhìn xuống cái màn hình. Các chữ cái bắt đầu sáng lên, từng chữ: A, Ă, Â, B, C, D...

Ông bóp nhẫn.

Đ.

Tôi nín thở. Chữ "đ" thì Lục đã nói là chắc chắn. Các chữ cái lại chạy, từ đầu. A, Ă...

Ông bóp.

Â.

Tôi thấy ngực mình hẫng xuống một cái, như bước hụt một bậc thang trong bóng tối. "Đừng" không có chữ "â".

Các chữ cái lại chạy. Tới chữ T, ông bóp. Rồi màn hình chuyển sang dấu thanh: ngang, huyền, sắc... Ông bóp ở dấu sắc.

ĐẤT.

Máy đọc lên, giọng ông, chậm, rõ:

– Đất.

Tôi ngồi im. Ông chưa dừng. Các chữ cái lại chạy. B. A. N. Dấu sắc.

– Bán.

Ông buông cái nhẫn ra, ngả lưng vào ghế, thở ra một hơi dài, như người vừa kéo xong một mẻ lưới.

– Đất... bán. – Tôi nói lại, giọng tôi lạ hoắc. – Ông muốn bán đất hả ông? Ông muốn bán thiệt?

Ông gật. Một cái, mạnh, như gõ búa.

Tôi không biết mình đã ngồi đó bao lâu. Tôi chỉ nhớ nắng gắt trên sân phơi, nhớ mùi bưởi trên tay ông, nhớ tiếng ghe máy ngoài cửa biển. Hai mươi mốt ngày. Hai mươi mốt ngày tôi tin chắc ông muốn nói "đừng bán". Tôi đã tắt đoán chữ vì chữ "đừng" đó. Tôi đã cãi với Lục, cãi với ba. Tôi đã nhìn ông bấu tay vịn tới trắng móng và tự kể cho mình nghe một câu chuyện về một ông già giữ đất. Câu chuyện đó là của tôi. Không phải của ông.

– Sao vậy ông? – Tôi hỏi. – Kho mắm, thùng mắm, sân phơi... Ông làm cả đời mà.

Ông không trả lời câu đó. Ông lại cầm cái nhẫn lên. Màn hình lại chạy. Lần này lâu hơn, rất lâu. Tôi thấy ngón tay ông run. Tôi thấy mồ hôi chảy từ dưới cái mũ lưới xuống thái dương ông.

G. I. O. N. G. Dấu nặng.

– Giọng.

Rồi ông làm một việc tôi không hiểu. Ông giơ tay trái lên, chỉ thẳng vào cái miếng loa dưới cằm mình. Rồi ông lắc đầu. Không phải lắc chậm như cái tối ông nắm cổ tay tôi. Mà lắc mạnh, dứt khoát, một, hai, ba, bốn cái, cho tới khi cái mũ lưới lệch hẳn qua một bên.

— Hết chương 6 —