Chiều mưa ở quán Cơm nhà mắm Khẩm

Chương 11: Chiều mưa ở quán Cơm nhà mắm Khẩm

Nhật ký Chim Sáo, ngày thử thứ sáu mươi. Độ khớp cuối kỳ: năm mươi tám phần trăm. Kết luận: chưa đạt ngưỡng. Thiết bị thu hồi. Mô hình giọng: người dùng yêu cầu xoá.

Cái chữ sau chữ "Tảo" hôm đó, ông không nói được.

Tôi sạc máy hai tiếng. Khi cái đèn xanh sáng lại, ông đã ngủ thiếp đi trên ghế dựa, cơn sốt vẫn chưa lui, khăn ướt tụt xuống nửa mặt. Ba ngồi bên cạnh suốt buổi trưa. Chiều ông thức dậy, ba hỏi lại: "Hồi sáng ba muốn nói gì con?" Ông nhìn ba, cằm giật nhẹ, rồi lắc đầu. Không phải cái lắc đầu "không". Mà là cái lắc đầu của người ra bến thấy ghe chưa về, thôi, để mai.

Ông hết sốt sau ba ngày. Con số độ khớp leo lại từ ba mươi tám lên năm mươi, rồi năm mươi lăm. Bà Tám vẫn qua bờ tường mỗi chiều bốn giờ, nhưng bây giờ bà không đứng trên ghế đẩu nữa. Bà đi vòng qua cổng, vô sân, kéo cái ghế nhựa ngồi cạnh ông dưới gốc dâm bụt. Bà nói đó là vì bờ tường sắp bị đập khi người ta tới khiêng thùng, đứng trên đó nguy hiểm. Không ai cãi bà.

Ngày thứ sáu mươi, Lục xuống lần cuối.

Anh ngồi bên ghế bố, mở máy tính bảng, đọc con số cuối cùng cho cả nhà nghe. Năm mươi tám phần trăm. Thiếu hai phần trăm.

– Em xin lỗi. – Anh nói. Anh không vội, cũng không giấu tiếng vấp. – Em không... không sửa được con số. Mà em cũng không muốn sửa. Năm mươi tám là của bác. Không có chữ nào em điền.

– Không sao đâu con. – Má tôi nói.

– Em viết báo cáo rồi. – Lục nói. – Em viết hết. Chuyện bộ lọc. Chuyện chữ mười tám phần trăm. Chuyện hò kéo lưới. Chuyện điều mười hai. Bên bệnh viện đọc rồi, họ nói từ đợt sau, những câu hỏi về tiền bạc, đất đai, chữa bệnh, máy sẽ tự tắt đoán chữ. Muốn bật phải có người nhà bật bằng tay, và máy phải ghi lại ai bật. Em... em nghĩ vậy là được.

Ông nội nhìn Lục một lúc lâu. Rồi ông giơ tay, ra hiệu cho anh khoan tháo máy. Cằm ông giật nhẹ. Cái loa ở cổ rè lên.

– Lục.

Lục ngẩng lên.

– Nói... chậm. – Cái loa đọc. Rồi một nhịp thở dài. – Tao... chờ.

Lục ngồi đó, hai tay đặt trên cái vali nhựa đã mở sẵn. Tôi thấy yết hầu anh lên xuống mấy lần. Anh mở miệng, mím lại, bật ra, mím lại. Cả nhà ngồi im. Ông nội ngồi im. Không ai nói giùm anh. Mãi một lúc lâu, anh mới nói được, và chữ đó vấp tới ba lần:

– Dạ... dạ... dạ.

– Còn cái mô hình giọng. – Lục quay sang tôi, tay vẫn chưa đụng tới cái mũ. – Nó là của bác. Chương trình không giữ. Em chép ra cho nhà mình giữ, hoặc em xoá. Bác quyết.

Tôi nhìn ông. Tôi đã biết ông sẽ quyết gì. Nhưng tôi vẫn hỏi, bằng chế độ đánh vần, lần cuối cùng trước khi Lục cất máy:

– Ông muốn giữ cái giọng con dựng không ông?

Các chữ cái chạy trên màn hình nhỏ. Ông bóp nhẫn bốn lần. Không cần đọc thành tiếng, tôi cũng thấy.

X. O. A. Dấu sắc.

Tôi xoá nó bằng chính tay mình. Bốn đêm thức trắng, hai mươi hai giây bản thu, cả trăm lần nghe một chữ "giùm". Cái thanh tiến trình chạy từ trái sang phải trong ba giây rồi biến mất. Tôi không tiếc như tôi tưởng. Cuộn băng cát xét vẫn còn nằm trong ngăn kéo tủ thờ, bọc trong một lớp ni lông mới, cái nút xoá trên máy vẫn dán băng keo chéo hai lớp. Cái giọng ở trong đó không ai dựng. Nó chỉ nói đúng những gì ông đã nói.

Rồi Lục tháo cái mũ lưới khỏi đầu ông, chậm, cẩn thận như người ta tháo băng cho một vết thương. Gỡ miếng loa ở cổ. Gỡ cái nhẫn xanh ở ngón trỏ tay trái. Ông nội ngồi im cho anh làm. Khi cái nhẫn được rút ra, ông giơ bàn tay lên trước mặt, nhìn cái ngón tay trơn, có một vết hằn trắng nhạt quanh đốt thứ hai.

Lục ăn bữa cơm cuối với nhà tôi. Má kho cá nục, ba làm thêm đĩa cá bớp chiên giòn chấm nước mắm me. Lục khen nước mắm, lần này không nói một mạch nữa. Anh nói chậm, vấp ở chữ "ngon", vấp lần thứ hai, rồi mới ra. Cả bàn ngồi chờ. Không ai nói giùm.

Tháng Mười một, người của khu nghỉ Mây Biển tới khiêng bốn mươi cái thùng gỗ qua kho nhà bà Tám.

Phải mất ba ngày. Mỗi cái thùng có chượp phải tát bớt chượp ra lu trước rồi mới khiêng được, khiêng qua rồi lại đổ chượp vô. Thằng Kèo đứng giữa sân hò cho mấy ông thợ khiêng theo nhịp. Bà Tám cầm cây cào đứng ở cửa kho nhà mình, chỉ chỗ này chỗ kia, chửi người nào đặt thùng lệch. Ông nội ngồi trên ghế nhựa dưới gốc dâm bụt, chỗ cái bờ tường đã bị đập đi một khúc, nhìn từng cái thùng đi qua trước mặt.

Cái thùng mười bốn được khiêng sau cùng. Bây giờ nó trống trơn, lớp muối dưới đáy đã được xúc ra. Lúc nó đi ngang qua, ông nội giơ tay lên, vịn vào cái đai mây, đi theo nó vài bước. Rồi ông buông tay ra, đứng lại.

– Mụ... – Ông nói, bằng chính miệng mình, không có máy. Tiếng ông nhỏ, khàn, vấp, nhưng nghe được. – Mụ... đậy... nắp.

– Biết rồi. – Bà Tám đáp, không quay lại. – Nói hoài.

Tháng Chạp, ba tôi mở quán.

Cái quán nằm ở góc chợ thị trấn, cách bến xe hai trăm mét, là một gian nhà cấp bốn thuê lại, có mái hiên rộng nhìn ra con đường đất đỏ. Ba sơn lại tường màu vàng chanh, kê sáu cái bàn gỗ, treo một cái bảng gỗ ngoài cửa do chính tay ba viết: "Cơm nhà mắm Khẩm". Thực đơn chỉ có năm món: cá nục kho, cá bớp kho tiêu, cá trích chiên, canh chua cá đuối, và cơm trắng. Mọi món đều nêm bằng nước mắm từ kho bà Tám, trừ một món.

Món đó không có trong thực đơn. Mỗi bàn chỉ có một chén nhỏ, và chỉ khi ba thấy người khách ngồi bàn đó ăn chậm. Cái hũ sành có khắc chữ trên vai được đặt trên một cái kệ gỗ sau quầy, ngay chỗ ba đứng nấu nhìn ra được. Mỗi ngày ba rót ra một ít. Mỗi ngày nó vơi đi một chút.

Ngày khai trương, người tới ăn đầu tiên là bà Tám, dắt theo thằng Kèo, mặc bộ bà ba mới. Bà gọi đủ năm món, ăn món nào cũng chê một câu: cá kho hơi ngọt, canh chua hơi chua, cơm hơi khô. Ăn xong bà gọi thêm một chén cơm nữa. Lúc về, bà đặt lên quầy một chai nước mắm, nói là chai nhĩ đầu tiên bà rút từ một thùng chượp của ông, "mày nếm coi được không, dở thì đổ cho cá ăn". Ba tôi cầm cái chai, nhìn bà, rồi cười. Ba không đổ.

Ông nội ngồi ở bàn trong góc, sát cửa sổ, mỗi buổi chiều. Ba chở ông lên bằng xe máy, có đai lưng buộc vào người ba cho chắc. Ông ngồi đó nhìn người ta ăn, nhìn ba nấu, nhìn má bưng. Lâu lâu có ông già nào trong xóm lên ăn, ngồi chung bàn với ông. Hai ông già ngồi với nhau cả buổi mà không cần nói chuyện. Thỉnh thoảng ông hò một câu, người ngồi bàn bên cạnh hò theo.

Ông nói được nhiều hơn rồi. Không phải câu dài. Những chữ rời, những cụm ngắn, có khi phải vấp ba lần mới ra, có khi không ra. Nhưng chữ nào ra là chữ của ông. Tôi nghe được qua điện thoại mỗi tối, khi tôi đã lên lại Lâm Kinh làm việc. Có tối ông cầm máy, nói một chữ "Duối", rồi im, rồi nói "ăn chưa", rồi im, rồi đưa máy lại cho má. Tôi ngồi trong căn phòng trọ ở Lâm Kinh, ôm điện thoại, chờ. Không ai nói giùm.

Hai mươi ba tháng Chạp, tôi về ăn Tết.

Chiều hôm đó trời âm u từ trưa. Quán vãn khách. Ba đang rửa nồi ở sau bếp, má đi chợ mua lá chuối gói bánh tét. Tôi ngồi đối diện ông ở cái bàn trong góc, bóc quýt cho ông. Ngoài hiên, ba có đặt hai cái lu sành nhỏ để ngâm dưa món ăn Tết, nắp lu là hai cái mẹt tre úp ngược.

Tôi hỏi ông Tết này ông muốn ăn gì. Ông nghĩ một lúc lâu, rồi nói: "Cá... kho." Rồi ông chỉ về phía bếp, chỗ ba đang lúi húi bên bồn rửa. Không phải cá kho của má. Cá kho của ba. Tôi gật đầu, đưa ông thêm một múi quýt.

Gió đổi chiều. Có mùi đất ướt bay lên từ con đường đỏ. Rồi những hạt mưa đầu tiên rơi xuống mái hiên, lộp độp, rồi dày dần, rồi ào xuống thành một tấm màn trắng.

Ông nội quay đầu ra cửa sổ. Ông nhìn hai cái lu sành ngoài hiên. Một cái mẹt đã bị gió lật nghiêng, nước mưa bắt đầu tạt vô.

Cằm ông giật. Môi ông mím lại, bật ra. Tôi ngồi im, hai tay cầm múi quýt, không nói gì. Tôi chờ.

– Tảo.

Tiếng ông không lớn. Nhưng ở sau bếp, tiếng nước rửa nồi ngừng lại.

Ông lấy hơi. Ông nhìn ra mưa, rồi nhìn về phía cửa bếp, nơi ba đã đứng đó từ lúc nào, tay còn cầm cái giẻ rửa chén, nước nhỏ tong tong xuống nền gạch.

– Mưa... – Ông nói. Rồi một nhịp thở. – Đậy nắp... giùm... cái.

Ba tôi đứng ở cửa bếp. Ba không chạy ra hiên ngay. Ba đứng nhìn ông thêm một lúc, như sợ nếu mình động đậy thì câu đó sẽ bay mất.

Rồi ba bỏ cái giẻ xuống, bước ra hiên, đội mưa úp lại cái mẹt tre cho kín miệng lu, chèn lên trên một cục gạch. Ba đứng ngoài đó, nước mưa chảy ròng ròng trên tóc, trên vai áo bếp trắng, quay vô nhìn ông qua khung cửa sổ.

– Dạ. – Ba nói. – Con đậy rồi ba.

— Hết —