Giọng của một cô gái lạ

Chương 1: Giọng của một cô gái lạ

Nhật ký Chim Sáo, ngày thử thứ nhất. Giọng: giọng mẫu số bốn. Độ khớp: chưa đo.

– Xin chào. Hôm nay trời thật đẹp. Tôi rất vui được gặp mọi người.

Câu đó phát ra từ miếng loa dán dưới cằm ông nội tôi, bằng giọng một cô gái chừng hai mươi tuổi, trong veo, ngọt như người đọc bản tin thời tiết. Đó là câu chào thử, anh kỹ sư bấm cho máy tự đọc để cả nhà nghe thử giọng. Ông ngồi trên cái ghế bố kê sát cửa sổ, cái mũ lưới màu xám ôm sát đầu, hai mắt trợn lên nhìn cả nhà. Rồi ông hất tay. Ly trà nóng má tôi vừa đặt trên bậu cửa bay ra sân, vỡ tan trên nền xi măng, nước trà văng lên tận bụi sả.

Không ai nói gì. Chỉ có tiếng mưa lâm râm ngoài hiên và tiếng con gà mái cục tác chạy khỏi chỗ ly vỡ.

– Dạ, cái đó là giọng mẫu. – Anh kỹ sư cúi xuống nhặt mảnh ly, nói nhanh như sợ ai cắt ngang. – Giọng mẫu thôi, bác. Có bản thu giọng thật thì con thay liền.

Ông nội tôi là Từ Văn Khẩm, bảy mươi bảy tuổi, chủ nhà mắm Khẩm ở làng biển Gò Mù U. Cả đời ông nói chuyện như người ta quăng lưới: một câu ngắn, nặng, trúng ngay chỗ cần trúng. Ông chửi con chửi cháu, chửi trời mưa, chửi con mèo ăn vụng cá phơi, chửi cả cái nắp thùng bị gió lật. Chưa ai trong làng nghe ông nói "rất vui được gặp mọi người". Tôi đoán chính ông cũng chưa từng nghĩ ra câu đó.

Ba tuần trước ông đột quỵ trong kho mắm, ngã xuống giữa hai dãy thùng gỗ. Thằng Kèo nhà bà Tám bên cạnh qua mượn cái cào, thấy ông nằm đó, chạy ra đường la làng. Ông qua được. Bác sĩ ở bệnh viện tỉnh nói ông bị mất ngôn ngữ biểu đạt: đầu óc ông còn nguyên, nghe hiểu hết, biết mình muốn nói gì, nhưng chữ không chịu ra khỏi miệng. Có ra thì ra lộn, ra thiếu, có khi chỉ là một tiếng ừ ừ trong cổ.

Ba tôi gọi lên Lâm Kinh lúc nửa đêm. Ba nói: "Con về được không, ông không nói được nữa". Tôi đáp ngay là được, dù hôm đó tôi đang chỉnh dở một bộ sách nói ba mươi tiếng đồng hồ cho nhà xuất bản. Nghề của tôi là chỉnh giọng tổng hợp. Người ta đưa tôi một giọng máy đọc sách, tôi ngồi sửa từng chỗ ngắt, từng chỗ lên xuống, sao cho người nghe quên rằng đó là máy. Tôi làm nghề đó sáu năm. Vậy mà tôi chưa bao giờ nghĩ có ngày mình phải ngồi nghe giọng máy nói thay ông nội.

Bệnh viện tỉnh có một chương trình thử nghiệm, tên đặt rất hay: Tiếng Nói Lại. Họ cho mượn một bộ máy giúp nói tên là Chim Sáo trong sáu mươi ngày. Anh kỹ sư được cử xuống lắp máy tên là Viên Gia Lục, ba mươi mốt tuổi, gầy, đeo kính, áo sơ mi cài kín cổ dù trời oi. Anh nói chuyện rất lạ: chữ nào chữ nấy tuôn ra liền một mạch, không ngừng lấy hơi, như người chạy qua một cây cầu khỉ mà sợ dừng lại là rớt.

Anh mở cái vali nhựa trên cái bàn gỗ giữa nhà, lấy từng món ra chỉ cho cả nhà.

– Cái mũ lưới này đọc tín hiệu ở vùng não điều khiển lời nói, cộng với cử động rất nhỏ của cơ mặt, cơ lưỡi. Bác cố nói chữ nào thì não vẫn phát lệnh chữ đó, chỉ là lệnh không xuống tới miệng được. Máy bắt cái lệnh đó, đoán ra chữ, rồi miếng loa ở cổ đọc lên.

Anh giơ ra một cái nhẫn nhựa màu xanh lá, cỡ nhẫn cưới, có một nút nhỏ ở mặt trong.

– Nhẫn này đeo ngón trỏ tay trái. Máy giải ra câu nào thì câu đó hiện lên cái màn nhỏ trên tay vịn ghế. Bác bóp nhẫn hai cái thì máy mới được đọc. Không bóp thì máy im. Đây là luật cứng, không ai đổi được, để máy không bao giờ nói điều bác chưa cho phép.

Má tôi gật gù. Má là người tin vào luật cứng.

– Còn một cái nữa. – Lục đẩy gọng kính. – Máy có chế độ đoán chữ. Bác mới tập, máy chỉ bắt được vài chữ mỗi câu, mấy chữ còn lại máy tự điền cho thành câu trọn, đúng ngữ pháp, nghe lễ độ. Bật đoán chữ thì bác nói được câu dài ngay từ tuần đầu. Tắt thì máy chỉ đọc đúng mấy chữ bác tự tạo ra, câu sẽ cụt, sẽ rời rạc.

– Vậy bật chớ. – Ba tôi nói liền. – Bật cho ổng nói được.

Ba tôi tên Từ Văn Tảo, bốn mươi chín tuổi, làm bếp chính cho một quán cơm ở chợ thị trấn. Ba có cái giọng to của người quen gọi món trong bếp ồn, nhưng trước mặt ông nội thì ba nói nhỏ lại, như thói quen từ hồi còn bé. Hai cha con ở chung một nhà hơn hai chục năm nay mà tôi chưa thấy họ ngồi với nhau quá mười phút, trừ bữa cơm.

Lục bật đoán chữ. Cái màn nhỏ trên tay vịn sáng lên màu xanh nhạt.

– Bác thử nói gì đó đi bác. Nói gì cũng được.

Ông nội nhìn cái màn. Môi ông mấp máy. Cằm ông giật nhẹ hai cái, cái gân bên thái dương nổi lên dưới lớp lưới. Tôi thấy rõ ông đang dồn sức vào một chữ, như người kéo một tay lưới nặng lên khỏi mặt nước. Trên màn hiện ra một dòng chữ. Tôi đứng sau ghế nên đọc được trước ông: "Tôi muốn uống nước."

Ông nhìn dòng chữ rất lâu. Lục nói nhỏ:

– Bác đọc chữ hơi khó phải không bác? Sau đột quỵ nhiều người đọc cũng chậm lại. Không sao. Bác thấy đúng thì bóp nhẫn.

Ông không bóp. Ông giơ tay chỉ ra sân, chỗ cái ly vỡ, rồi chỉ vào bụng mình, rồi lắc đầu. Rồi ông chỉ xuống dưới chân ghế. Ở đó có cái chậu thau nhựa đỏ ông vẫn dùng để rửa chân mỗi tối.

– Ông muốn đi rửa chân hả ông? – Tôi hỏi.

Ông gật một cái thật mạnh, như gõ búa. Lục cười gượng.

– Máy mới tập mà bác. Từ từ nó quen.

Tôi đưa ông ra lu nước sau hè. Ông vịn vai tôi, bước từng bước chậm, chân phải lết hơn chân trái. Cái mũ lưới vẫn trên đầu, dây cáp mảnh nối với cái hộp đeo bên hông. Lúc ngang qua cửa kho mắm, ông dừng lại. Mùi chượp từ bốn chục cái thùng gỗ bời lời bốc ra, nồng, mặn, ngai ngái, cái mùi mà tôi lớn lên trong đó, đi xa sáu năm vẫn còn nhận ra trong giấc ngủ. Ông đứng yên cho cái mùi đó phủ lên mặt mình một lúc, rồi lại đi.

Tối đó Lục ở lại ăn cơm. Má tôi kho một nồi cá nục với nước mắm nhà, rau muống luộc chấm mắm ớt, canh bí nấu tôm khô. Lục ăn ba chén, khen nước mắm mấy lần. Mỗi lần khen, anh lại nói liền một hơi dài như sợ chữ kẹt lại giữa chừng.

Ba tôi đợi tới lúc má dọn chén mới nói chuyện chính.

– Có người hỏi mua đất nhà mình. – Ba nhìn tôi chứ không nhìn ông. – Ông Mạch Gia Hưng bên khu nghỉ Mây Biển đó. Ổng muốn mua miếng đất mặt biển, luôn cái kho. Giá tốt. Ba tính bán, lấy tiền lo cho ông. Thuốc men, người chăm, máy móc. Mình đâu có biết ông còn nằm bao lâu.

– Ông có nằm đâu ba. – Tôi nói. – Ông còn đi được.

– Đi được ra lu nước. – Ba gắp miếng cá bỏ vô chén ông, xương cá đã lóc sạch. – Ba đâu có ý gì. Ba chỉ muốn ông nói được một câu cho đàng hoàng, rồi mình hỏi ổng.

Ông nội ngồi im. Chén cơm trước mặt ông vơi được nửa. Tay trái ông, chỗ có cái nhẫn xanh, nằm úp trên mặt bàn, mấy ngón tay cử động như đang đếm.

Lục lau miệng, nói:

– Chuyện đó em nghĩ nên chờ. Tuần đầu máy còn đoán nhiều lắm. Mà em cũng muốn nói chuyện giọng. Giọng mẫu thì bác không chịu rồi. Nhà mình có bản thu giọng bác không? Video, ghi âm, gì cũng được. Em chỉ cần chừng hai chục giây sạch là dựng được giọng.

Ba tôi bật cười, tiếng cười khan.

– Ổng mà chịu cho ai thu? Đám giỗ bà nội, nhà thuê người quay phim, ổng bỏ ra sau kho ngồi tới chừng người ta về. Hồi trước có bên đài tỉnh xuống quay phóng sự làng nghề, ổng đuổi ra cổng.

– Ông có nói trong điện thoại không ạ? – Lục hỏi. – Tin nhắn thoại, cuộc gọi cũ.

– Ổng xài cái điện thoại đập đá, nghe chứ không gọi. Gọi ổng cũng không bắt.

Tôi định nói "vậy thì thôi", nhưng một hình ảnh trồi lên trong đầu tôi. Hồi tôi còn nhỏ, chừng năm sáu tuổi, trong nhà có cái điện thoại bàn màu kem đặt trên tủ gỗ, bên cạnh là một cái hộp đen có cái nắp nhựa trong, nhìn vô thấy cuộn băng cát xét nhỏ xíu. Mỗi lần có ai gọi mà không ai bắt máy, cái hộp kêu tạch một tiếng rồi phát ra giọng ông nội. Tôi nhớ tôi đã từng ngồi bấm nút cho nó phát đi phát lại, bị ông đét đít một cái vì phá. Rồi một hôm cái hộp biến mất. Tôi không bao giờ hỏi nó đi đâu.

– Có cái máy nhắn tin. – Tôi nói. – Cái máy trả lời tự động hồi xưa đó ba. Trong đó có lời chào bằng giọng ông.

Ba tôi khựng lại một giây, cái đũa còn giữa chừng.

– Cái đó bỏ lâu rồi. Chắc bán ve chai.

– Con nhớ nó...

Tôi chưa nói hết câu thì một bàn tay chụp lấy cổ tay tôi. Tay ông nội. Ông bóp rất chặt, chặt tới mức móng tay ông hằn vào da tôi. Tôi quay sang. Ông đang nhìn tôi, hai con mắt đục mà sắc, đầu lắc qua lắc lại thật chậm, một, hai, ba cái. Trên cái màn nhỏ ở tay vịn, máy đoán chữ đã kịp hiện lên một câu, ngay ngắn, chấm phẩy đàng hoàng: "Cháu đừng lo, ông không sao."

Ông không bóp nhẫn. Câu đó không được đọc ra. Nhưng ông cũng không buông tay tôi, cho tới khi tôi gật đầu.

Đêm đó tôi nằm trên cái gác lửng cũ, nghe mưa rơi trên mái tôn, nghe tiếng ông trở mình dưới nhà, tiếng lò xo ghế bố kêu cót két. Tôi không hiểu. Ông muốn có giọng của mình lắm mà. Ông hất cả ly trà vì cái giọng con gái kia. Vậy tại sao vừa nhắc tới cái máy nhắn tin, ông lại sợ như người ta sắp mở ra một cái thùng mà ông đã đậy kín ba chục năm?

Gần sáng, tôi nghe có tiếng dép lẹp xẹp ngoài sân, đi về phía kho mắm. Tôi nhìn qua khe ván. Không phải ông nội. Là ba tôi, cầm cây đèn pin, đứng trước cửa kho rất lâu, rồi quay vô, không mở cửa.

— Hết chương 1 —