Chữ mười tám phần trăm

Chương 4: Chữ mười tám phần trăm

Nhật ký Chim Sáo, ngày thử thứ mười. Đoán chữ: tắt theo yêu cầu người nhà. Độ khớp đo lại không có đoán chữ: hai mươi bảy phần trăm.

– Chữ nào bị loại thì máy không đoán nữa. – Lục nói, sáng hôm sau, ngồi ở bậc thềm sau hè, hai tay ôm ly cà phê má tôi pha. – Nó loại là loại. Nhưng tín hiệu thô thì vẫn lưu. Em có thể đem so với kho mẫu chữ của bác, coi nó giống chữ nào nhất.

Anh làm cho tôi xem. Trên máy tính bảng hiện ra một đường lượn sóng ngắn, màu cam, giống một con sâu đang co mình. Bên dưới, máy liệt kê những chữ có dạng tín hiệu gần nhất trong số mấy trăm chữ ông đã tập mười ngày qua.

"Đừng": mười tám phần trăm.

"Đất": mười bảy phần trăm.

"Đã": chín phần trăm.

"Đó": sáu phần trăm.

– Chữ "đ" thì chắc chắn. – Lục chỉ vào khúc đầu con sâu. – Đầu lưỡi chạm lợi trên rồi bật ra. Còn lại thì mờ quá. Bác mệt, tín hiệu yếu. Em không dám nói nó là chữ gì.

– Đừng. – Tôi nói. – Đừng bán.

– Có thể. Mà cũng có thể là...

– Anh nhìn ông lúc đó đi. – Tôi cắt ngang, và tôi thấy anh khựng lại, như bị vấp. – Ông bấu tay vịn tới trắng móng. Người ta nói "bán đi" mà bấu tay vậy hả anh? Ông muốn nói "đừng bán", máy vứt mất chữ "đừng", rồi máy tự điền thêm "cứ", thêm "đi", thêm "ba thương con" cho tròn câu. Vậy là thành ra ngược hẳn.

Lục cúi xuống ly cà phê. Một lúc lâu anh mới nói, lần này chậm hơn mọi khi, và tôi nghe rõ ở chữ thứ hai có một tiếng vấp rất nhẹ, như bánh xe đạp sụp vô ổ gà rồi nảy lên:

– Chị... chị có biết người ta nói chuyện với người không nói được thì họ làm gì không? Họ chờ. Họ chờ được chừng năm giây. Qua năm giây là họ nói giùm. Họ đoán, họ điền, họ gật đầu: à, ý bác là vậy hả, vậy đi. Họ nói giùm vì họ thương, cũng có khi vì họ sốt ruột. Người bệnh mệt, gật cho xong. Em làm cái phần đoán chữ là để người bệnh khỏi phải gật cho xong. Để câu ra trọn, ra nhanh, trước khi người ta mất kiên nhẫn.

– Nhưng cái máy cũng đang nói giùm mà anh.

Anh không trả lời. Anh đặt ly cà phê xuống bậc thềm, mở phần cài đặt, kéo thanh trượt của mục "đoán chữ" về số không.

– Tắt rồi. Bây giờ bác nói chữ nào thì máy đọc chữ đó, không thêm không bớt. Chữ nào yếu quá thì máy đọc thành tiếng "ừm". Nhưng chị phải biết cái này: đo độ khớp không có đoán chữ thì con số sẽ tụt. Ngày thứ chín là ba mốt, chắc giờ chưa tới ba chục. Ngày sáu mươi mà không lên sáu chục phần trăm thì chương trình lấy máy lại. Em không giữ được.

– Ba mốt đó là ba mốt thật hả anh?

Anh im. Đó là câu trả lời.

Trưa hôm đó tôi nói chuyện với ba.

Ba ngồi ăn cơm một mình ở góc bếp, ăn vội trước khi quay lại quán. Tôi kể hết: bảy chữ, một chữ đen, sáu chữ xám, cái ô gạch chéo mười tám phần trăm. Tôi nói chữ "thương" là của máy. Tôi nói câu đó nhẹ nhất có thể, mà vẫn thấy nó rớt xuống như một cục đá.

Ba ăn hết chén cơm, rồi mới đặt đũa xuống.

– Ba biết rồi.

– Ba biết?

– Ổng có bao giờ nói chữ đó. – Ba cười, cái cười ngắn của người đã đoán trước. – Ba sống với ổng bốn chín năm. Con tưởng ba không biết hả? Ba biết ngay lúc nghe. Nhưng mà ba muốn nghe. Được chưa? Có một lần trong đời ba muốn nghe cái giọng đó nói chữ đó. Vậy thôi. Con khỏi nhắc lại.

Tôi đứng đó, không biết nói gì.

– Còn chữ "bán". – Ba đứng dậy, cầm chén đi rửa. – Chữ đó đen, đúng không? Của ổng. Bảy mươi mốt phần trăm. Con nói vậy.

– Nhưng trước đó còn một chữ...

– Mười tám phần trăm. – Ba vặn vòi nước. – Con làm nghề giọng, con hiểu máy hơn ba. Nhưng ba làm bếp, ba hiểu cái này: nồi canh mà nêm mười tám phần trăm thì người ta không gọi là có nêm. Ba hẹn ông Hưng rồi. Ngày ba mươi tám của cái máy, tức là bốn tuần nữa, ổng xuống ký. Từ giờ tới đó, ông nói được gì thêm thì nói.

Ba đi làm. Tôi đứng một mình trong bếp, nghe tiếng xe ba xa dần, và nhận ra đó là cuộc nói chuyện dài nhất giữa tôi với ba từ ngày tôi về.

Ba ngày tiếp theo là ba ngày khó nhất.

Tắt đoán chữ rồi, cái giọng của ông vẫn khàn, vẫn chậm, nhưng không còn câu. Ông muốn uống nước thì máy đọc: "Nước." Ông muốn đi rửa chân: "Chân... ừm... thau." Ông muốn hỏi má tôi chợ hôm nay có cá cơm không, máy đọc: "Cá... ừm... ừm... chợ." Mỗi câu ông phải dồn sức như kéo lưới, và cái lưới chỉ lên được vài con.

Lục về bệnh viện tỉnh, để lại cho tôi một tờ hướng dẫn và số điện thoại. Anh dặn tôi phải ghi xác nhận đều mỗi ngày, chữ nào đúng bấm đúng, chữ nào máy giải sai thì bấm sai, đừng thương ông mà bấm đúng bừa. Tôi nghe lời. Con số tụt xuống hai mươi bảy, rồi hai mươi tám.

Ông mệt. Tôi thấy ông mệt hơn hẳn mấy ngày có đoán chữ. Có buổi chiều ông cố nói một câu dài, được ba chữ rồi bỏ, nằm quay vô vách, tay trái giật cái nhẫn ra khỏi ngón. Có lúc tôi tự hỏi mình đang làm gì. Có đoán chữ, ông được nói trọn câu, ba được nghe giọng cha nói thương, cả nhà được nghe những câu tròn trịa, lễ độ. Tắt đi, chỉ còn một ông già nằm đó với mấy chữ rời rạc. Tôi giành lại cho ông cái gì?

Rồi sáng ngày thứ mười hai, lúc tôi đang ngồi ghi xác nhận, có một chuyện nhỏ.

Tôi bưng chén cháo trắng với mấy con cá cơm rim xuống. Ông đang ngồi nhìn ra sân, nơi má phơi mấy cái nong tôm khô. Tôi đặt chén cháo lên bàn nhỏ, quay lưng đi lấy muỗng. Thì sau lưng tôi, cái loa ở cổ ông kêu rè rè, rồi đọc:

– Duối.

Tôi đứng lại. Tôi không quay người.

Từ hôm gắn máy tới giờ, ông gọi ba là "Tảo" qua máy được vài lần, toàn là máy đoán. Còn tên tôi thì ông chưa gọi lần nào. Tên tôi khó. Âm đầu phải đưa lưỡi lên, rồi một vần "uôi" phải tròn môi, kéo dài, rồi thả ra ở thanh sắc. Tôi biết vì chính tôi đã ngồi dựng âm đó bốn đêm.

– Duối. – Cái loa đọc lần nữa. – Ừm... muỗng.

Tôi quay lại. Ông đang giơ cái muỗng inox lên, cái muỗng má để sẵn trên khay mà tôi không thấy. Ông lắc lắc nó trong không khí, như nói: tìm cái gì, nó đây nè. Mặt ông nhăn lại, khó chịu, đúng cái mặt ông vẫn có mỗi khi tôi làm việc gì vụng.

Tôi bấm xác nhận: "Duối" đúng, "muỗng" đúng. Tay tôi run tới mức bấm hụt hai lần. Trên điện thoại, cột chữ của ngày thứ mười hai có thêm hai ô màu đen. Chỉ hai ô. Nhưng là hai ô không ai điền giùm.

Tối ngày thứ mười hai, tôi ngồi gỡ chỉ mấy cái lưới cũ với má ở hiên trước. Má không hỏi chuyện máy. Má chỉ nói:

– Hồi ba con mới đi, ông nội con cả năm không nói với ai câu nào. Không phải không nói được. Không muốn nói. Ổng đi ra đi vô, đảo chượp, đậy nắp, ăn cơm, ngủ. Má về làm dâu sau đó mấy năm, nghe bà nội kể lại. Bà nói, cái năm đó nhà im như có đám. Con đừng tưởng ông con nói được mới là ông con. Có khi ổng im mới là ổng.

– Vậy con tắt máy đi hả má?

– Má đâu có nói vậy. – Má thắt một nút lưới. – Má nói con đừng sợ cái im của ổng.

Đêm ngày thứ mười ba, trời nổi gió.

Cả buổi chiều đài khí tượng của tỉnh báo áp thấp ngoài khơi, nhưng ở Gò Mù U người ta không cần nghe đài. Từ trưa, hải âu đã bay vô sâu trong đất liền, đậu kín mấy cái cột điện. Mây đen kéo lên từ phía biển như ai trải một tấm bạt ướt. Ba đi làm về sớm, đi một vòng kho kéo lại mấy cái nắp tre, chèn thêm đá, rồi đi ngủ.

Gần nửa đêm, gió quật cửa sổ rầm rầm. Mái tôn trên gác lửng kêu như có người đi trên đó. Tôi đang nửa thức nửa ngủ thì nghe dưới nhà có tiếng loa ở cổ ông nội, rất to, to hơn mọi lần, như ông đã kéo nút âm lượng lên hết cỡ.

– Thùng!

Tôi bật dậy.

– Thùng! Thùng!

Tôi chạy xuống cầu thang. Ông nội đã ngồi dậy trên ghế bố, một chân thòng xuống đất, tay phải chống, tay trái giơ lên chỉ ra phía sau nhà, về phía kho mắm. Cái mũ lưới lệch qua một bên. Mắt ông mở to, trợn trừng như cái hôm ông hất ly trà. Ba tôi cũng vừa chạy ra từ buồng, cởi trần, tay cầm cây đèn pin.

– Ba! Con đậy hết rồi ba! Con chèn đá rồi!

Ông lắc đầu. Ông lắc mạnh tới mức cái mũ lưới tuột hẳn khỏi trán. Cằm ông giật, môi ông mím chặt rồi bật ra, cái gân bên thái dương căng như sợi dây đàn. Cái loa ở cổ rè lên một tiếng, rồi đọc ra hai chữ, chậm, rõ, đúng giọng ông, đúng cái giọng tôi đã dựng từ hai mươi hai giây ba chục năm trước:

– Mười... bốn.

Ba tôi đứng sững giữa nhà, cây đèn pin trong tay rọi xuống đất. Tôi nhìn ba. Tôi nhớ lại cái tấm ván dày trên thùng mười bốn, hai cục đá, cái lỗ thủng bằng nắm tay trên mái tôn ngay phía trên. Tôi nhớ bà Tám nói: "Thùng nhà ai người đó đậy." Rồi tôi nhớ ra một điều tệ hơn: hôm tìm thấy cái máy nhắn tin, tôi đã nhấc cái gói xuống, và tôi không nhớ mình có đặt lại hai cục đá cho ngay ngắn hay không.

Ngoài kia, một cơn gió giật mạnh đập vào vách kho, và chúng tôi nghe rõ tiếng một vật gì đó bằng gỗ rơi xuống nền đất, đánh rầm một tiếng.

— Hết chương 4 —