Giấy kết quả có dấu đỏ

Chương 8: Giấy kết quả có dấu đỏ

Đôi khuyên vàng của mẹ bán được sáu triệu tư. Ông chủ tiệm vàng ở chợ Bến cân đi cân lại, nhìn tôi, hỏi có phải đồ của bà Chuyên không. Tôi bảo phải. Ông im một lúc rồi trả thêm hai trăm nghìn, bảo vàng cũ mà giữ kỹ.

Sáng hôm sau, tôi niêm phong mẫu ở nhà văn hóa thôn. Mười bó hương vỏ bưởi, mười bó hương mộc làm mới trong tuần, và năm bó hương thân hồng mua ở sạp bà Ba. Ông trưởng thôn ngồi làm chứng, mặt khó đăm đăm, ký vào tờ biên bản niêm phong mà không đọc. Cụ Thìa cũng tới, chống gậy, ngồi ở ghế đầu, không ai mời. Cụ bảo cụ tới xem người ta niêm phong tăm của cụ.

Tôi gửi mẫu tới phòng thử nghiệm thầy Tâm giới thiệu. Chiều cùng hôm, tôi mang đơn lên cơ quan quản lý thị trường, kèm hai mươi ba tấm ảnh biên nhận in ra giấy, kèm năm bó hương thân hồng còn lại. Anh cán bộ tiếp tôi chừng ba mươi tuổi, đọc đơn rất kỹ, lật từng tấm ảnh, rồi hỏi tôi ba câu. Nhãn này nhà chị có đăng ký không. Chị có bán nhãn cho ai không. Chị có biết kho của người này ở đâu không.

Tôi trả lời câu thứ nhất là có, bố tôi đăng ký từ mười năm trước. Câu thứ ba là có, ngay đầu xóm tôi, trên mảnh vườn chuối nhà tôi vừa bán. Câu thứ hai, tôi ngập ngừng rất lâu.

– Mẹ tôi có đưa nhãn cho bà ấy, – tôi nói. – Để dán cho hàng loại ba nhà tôi làm. Nhưng không phải cho hàng thân hồng này.

Anh cán bộ ghi lại, không nhìn lên.

– Chị nói thật là tốt, – anh nói. – Chúng tôi xác minh thì sớm muộn cũng ra. Chị nói trước thì đỡ cho chị.

Sáu tuần chờ kết quả là sáu tuần dài nhất của tôi từ ngày bố mất.

Mẹ tôi không nói với tôi câu nào. Mẹ vẫn dậy lúc năm giờ, vẫn ra xưởng, vẫn cán hương bên cạnh tôi, nhưng không nói. Cơm thì mẹ dọn, mẹ gắp cho thằng Tùng, không gắp cho tôi. Tối mẹ cài then cửa buồng.

Còn tôi thì không gọi lại số điện thoại ấy nữa.

Đám cưới tháng sau. Tôi tự nhủ không có gì lạ. Một người đàn ông hai mươi tám tuổi, về quê, mất việc, có mẹ già, mẹ lo vợ cho là chuyện thường. Tôi đã đuổi anh trước mặt cả họ nhà tôi. Tôi đã trả lại tiền của anh sáu lần, ghi "hết hàng". Tôi không có quyền gì mà buồn.

Tôi vẫn buồn. Đêm nào tôi cũng lấy mẩu giấy vở ô li ra đọc, rồi cất vào.

Thằng Tùng thấy. Nó không hỏi. Một tối nó đi làm về, đặt lên bàn học của tôi một cái hộp nhựa đựng mấy viên kẹo cu đơ, loại kẹo lạc gói trong bánh đa mà nó mua ở đâu không biết, rồi đi tắm. Tôi biết kẹo ấy là đặc sản Hà Tĩnh. Tôi không biết nó muốn nói gì.

Giữa tháng Tám âm lịch, đúng một năm sau cái ngày anh Diện giẫm gãy ba nén hương nhà tôi, kết quả về.

Ba tờ giấy, mỗi tờ có dấu đỏ của phòng thử nghiệm. Hương vỏ bưởi: không phát hiện phẩm màu công nghiệp, không phát hiện tinh dầu tổng hợp. Hương mộc: không phát hiện phẩm màu công nghiệp, không phát hiện tinh dầu tổng hợp. Hàng thân hồng: phát hiện phẩm màu công nghiệp, nồng độ cao. Phát hiện tinh dầu tổng hợp.

Tôi ngồi ở bậc thềm, đọc ba tờ giấy ấy tới lần thứ năm, rồi chụp ảnh gửi cho thầy Tâm. Thầy gọi lại ngay, giọng như người vừa chạy lên bốn tầng cầu thang. Thầy bảo tôi viết khiếu nại gửi đài truyền hình, thầy sẽ đọc lại cho, và lần này thầy sẽ gửi kèm thư của nhóm. Tôi viết suốt đêm. Một tuần sau, đài trả lời bằng một lá thư ngắn: đài đã nhận hồ sơ, sẽ đính chính sau khi có kết luận của cơ quan chức năng. Không xin lỗi. Nhưng cũng không từ chối.

Cũng trong tuần nhận kết quả, anh cán bộ quản lý thị trường gọi cho tôi. Đoàn của anh đã kiểm tra cái kho mái tôn xanh của bà Ngải, trên mảnh vườn chuối cũ của nhà tôi. Trong kho có hai trăm ba mươi thùng hương thân hồng, tăm máy, và bốn xấp nhãn "Hương bà Chuyên" chưa dán. Có cả nhãn của hai cơ sở khác trong làng. Người ta đã lập biên bản. Bà Ngải bảo bà chỉ là người gom hàng, ai làm ra thì bà không biết. Họ sẽ xác minh tiếp, anh nói.

Ông trưởng thôn họp làng nghề vào tối thứ Bảy.

Nhà văn hóa thôn chật kín. Người ngồi trên ghế nhựa, người đứng dọc tường, người đứng tràn ra hiên. Đèn tuýp trắng, quạt trần quay chậm. Gần như nhà làm hương nào trong làng cũng có người tới. Bà Ngải ngồi ở hàng ghế thứ hai, áo lụa màu mận, dây chuyền vàng, mặt bình thản. Mẹ tôi ngồi ở hàng cuối cùng, sát cửa, như người sẵn sàng đứng dậy đi bất cứ lúc nào.

Ông trưởng thôn bảo tôi lên nói.

Tôi đứng lên. Tôi không quen nói trước đông người. Tay tôi lạnh. Tôi cầm ba tờ giấy có dấu đỏ, giơ lên.

Tôi kể từ đầu. Mẫu số mười chín. Cái túi nilon trong. Cái sạp ở chợ đầu mối trong Nam. Hai mươi ba tờ biên nhận gửi hàng, mỗi tờ một cái tên. Tôi mở túi vải, lấy ra hai nén hương, một nén thân vàng que tròn, một nén thân hồng que dẹt, đưa cho người ngồi hàng đầu, bảo họ chuyền tay nhau sờ. Rồi tôi lấy ra hai bó, một bó thắt nút hoa cau, một bó thắt nút dẹt, đặt lên bàn chủ tọa.

– Làng mình ai cũng biết nút nhà ai, – tôi nói. – Cả làng nhìn đi.

Cả hội trường im. Hai nén hương được chuyền từ tay người này sang tay người kia. Tôi thấy có người miết ngón tay dọc theo que tăm, nhíu mày, quay sang thì thầm với người bên cạnh.

Bà Ngải đứng dậy.

– Cái con bé này nói hay nhỉ, – bà nói, giọng vẫn ngọt, vẫn cười. – Thế cháu có dám nói với cả làng là cái nhãn ấy chính mẹ cháu đưa cho bà không? Bà Chuyên đưa bà cả xấp, bảo bà cứ dán. Hàng loại ba nhà nó làm, tẩm dầu thơm nức, bà chở vào Nam cho nhà nó ba năm trời. Hương mộc gì. Hương sạch gì.

Cả hội trường xôn xao. Tôi thấy mấy chục cái đầu quay về phía hàng ghế cuối, nơi mẹ tôi đang ngồi. Mẹ tôi cúi mặt.

Tôi biết bà Ngải sẽ nói câu ấy. Tôi đã biết từ cái tối mẹ cài then cửa buồng.

– Đúng, – tôi nói.

Cả hội trường lặng đi.

– Đúng là mẹ cháu có đưa nhãn cho bà, – tôi nói tiếp, giọng tôi run nhưng tôi không dừng. – Ba năm, từ sau trăm ngày bố cháu, nhà cháu có làm một loại hương rẻ, gọi là loại ba, có tẩm tinh dầu tổng hợp cho thơm, bán qua tay bà Ngải để trừ nợ. Không có phẩm. Thân vàng. Tăm cụ Thìa. Nút hoa cau. Nhưng có tẩm. Đó là lỗi của nhà cháu. Cháu xin lỗi cả làng. Nhà cháu đã bỏ từ tháng Mười năm ngoái, cái can dầu mẹ cháu đã bảo cháu mang trả lại bà Ngải.

Tôi quay sang bà Ngải.

– Còn hàng thân hồng, tăm dẹt, nút dẹt, có phẩm, nằm trong kho của bà, dán nhãn nhà cháu, chở vào Nam từ trước cả ngày mẫu số mười chín được mua, thì không phải nhà cháu làm. Bà lấy ở đâu, bà biết.

Bà Ngải mở miệng định nói. Ở góc phòng, một người đàn ông đứng dậy. Anh Thực, chủ cái chành xe chở hàng Bắc Nam ở đầu đê, người mà cả làng gửi hàng qua.

– Tôi xin nói một câu, – anh Thực nói, mặt đỏ gay. – Hàng bà Ngải gửi qua chành tôi ba năm nay, tôi chở, tôi không mở. Nhưng tháng Chạp năm ngoái, sau cái bản tin, tôi có mở một thùng. Tôi thấy thân hồng. Tôi biết hàng nhà bà Chuyên không thân hồng. Tôi không nói, vì bà Ngải là mối lớn nhất của tôi. – Anh nhìn mẹ tôi ở hàng ghế cuối. – Tôi xin lỗi bà Chuyên.

Cụ Thìa chống gậy đứng dậy ở hàng ghế đầu, run run.

– Tăm dẹt ấy không phải tăm của tao, – cụ nói. – Cả làng này ai cầm tăm tao lên cũng biết. Bảy mươi năm, chưa bao giờ tao vót ra cái que dẹt như thế.

Cả hội trường ồn lên. Có người gọi tên bà Ngải. Có người hỏi về cái kho mái tôn xanh. Có người nói to: thế mà bà đứng giữa sân nhà người ta khóc thương. Bà Ngải đứng giữa tiếng ồn ấy, mặt tái đi, môi mím chặt. Rồi bà cầm cái túi xách, đi thẳng ra cửa, không nhìn ai.

Mẹ tôi cũng đứng dậy. Mẹ không nhìn tôi. Mẹ đi ra cửa ngay sau bà Ngải, nhưng rẽ về phía ngược lại.

Tôi về nhà lúc mười giờ đêm. Đèn xưởng còn sáng.

Mẹ tôi ngồi ở bàn cán. Trên bàn là hai chục bó hương vỏ bưởi mẻ chiều nay, chưa buộc. Mẹ cầm sợi chỉ đỏ, buộc từng bó. Vòng hai lần. Luồn ngược. Xoắn ba vòng. Một cái nụ tròn. Rồi bó tiếp theo. Mẹ buộc rất chậm, rất đều, như người đang đếm.

Tôi ngồi xuống cái ghế đối diện. Tôi cầm một sợi chỉ, buộc cùng mẹ.

Chúng tôi buộc hết hai chục bó mà không ai nói gì. Đến bó cuối cùng, mẹ dừng tay.

– Lúc mày nói chữ "đúng", – mẹ nói, không ngẩng lên. – Mẹ tưởng mẹ chết ngay ở cái ghế ấy.

– Con xin lỗi mẹ.

– Rồi mẹ thấy nhẹ. – Mẹ thắt cái nút cuối cùng, kéo chặt. – Ba năm, đêm nào mẹ cũng nằm nghĩ tới cái can ấy. Tối nay mẹ không phải nghĩ nữa.

Mẹ đặt bó hương xuống bàn, cạnh bó hương nút méo vẫn nằm trong túi nhựa từ hôm tôi mang về.

– Thằng ấy cưới chưa? – mẹ hỏi.

Tôi không trả lời được.

Cửa xưởng mở. Thằng Tùng đứng đó, vẫn còn mặc áo đi làm dính mùn cưa. Nó bước vào, đặt lên bàn, cạnh hai cái bó hương, một tấm vé xe khách in trên giấy mỏng. Hà Nội đi Hà Tĩnh. Sáng thứ Hai.

– Chị đi đi, – nó nói. – Em hỏi chị Thu rồi. Chị đi mà hỏi cho ra.

— Hết chương 8 —