Nút thắt dẹt

Chương 6: Nút thắt dẹt

Tôi đi xe khách giường nằm vào Sài Gòn, ba mươi tư tiếng.

Thằng Tùng đưa tôi ra bến. Nó dúi vào tay tôi một xấp tiền gói trong túi nilon, toàn tờ năm chục, tờ một trăm, có tờ còn dính mùn cưa.

– Tiền em để dành, – nó nói. – Một triệu tám. Chị cầm đi.

– Tiền mày đi làm...

– Chị cầm đi. – Nó quay mặt đi, nhìn chiếc xe khách đang nổ máy. – Chị tìm ra được thì em mới dám vào lớp.

Đó là câu đầu tiên trong tám tháng nó nhắc tới chuyện đi học.

Xe chạy suốt đêm. Tôi nằm ở tầng trên, cuối xe, cạnh cửa sổ. Ngoài kia là đèo, là biển, là những phố xá lạ hoắc tôi chưa từng đi qua. Tôi ôm cái túi vải, trong túi có ba bó hương vỏ bưởi, ba bó hương mộc cũ, một bó tăm cụ Thìa vót, một cuộn chỉ đỏ. Tôi không biết vì sao tôi mang theo những thứ ấy. Có lẽ để so. Có lẽ để có cái mà cầm cho đỡ sợ.

Qua Hà Tĩnh lúc nửa đêm. Xe dừng ở một trạm nghỉ ven quốc lộ, người ta xuống ăn cháo, đi vệ sinh. Tôi không xuống. Tôi nằm nhìn qua cửa kính, thấy một cái biển xanh chỉ đường rẽ xuống biển, tên một làng tôi không biết. Gió từ đó thổi vào, mặn chát. Tôi nghĩ tới mười bó hương vỏ bưởi tháng nào cũng được đặt về một xóm biển ở tỉnh này, và tôi tháng nào cũng ghi "hết hàng".

Xe chạy tiếp. Tôi kéo rèm xuống.

Chị Lượm đón tôi ở bến xe lúc bốn giờ sáng, chở tôi bằng chiếc xe máy cũ qua những con đường mà tôi nhìn đâu cũng thấy người, thấy xe, thấy bảng hiệu. Nóng. Một cái nóng ẩm, dính, khác hẳn cái nóng hanh của làng tôi. Chị chở tôi về căn phòng trọ của chị ở một con hẻm gần chợ, cho tôi tắm, ăn một dĩa cơm tấm, rồi hai giờ chiều chở tôi vào chợ.

Chợ đầu mối hương nến nằm trong một dãy nhà cũ, lối đi hẹp, hai bên là sạp hàng chất đến tận trần. Vàng mã, nến, hương, đồ cúng, giấy tiền, mùi hương trầm, mùi sáp, mùi giấy mới trộn vào nhau. Người khiêng hàng hét lên đòi đường. Xe đẩy chở thùng các tông lách qua chân người. Chị Lượm nắm tay tôi kéo đi như kéo một đứa con nít lạc.

Sạp bán sỉ ấy nằm ở cuối dãy thứ ba. Bà chủ sạp chừng năm mươi tuổi, người Hoa, nói tiếng Việt giọng Sài Gòn pha một chút âm lơ lớ, ngồi sau cái bàn gỗ có cái máy tính tiền cũ. Kệ hàng sau lưng bà xếp kín hương. Và ở kệ thứ hai từ trên xuống, ngay tầm mắt, là những bó hương bọc nilon trong, nhãn đỏ, chữ vàng, hình bông sen.

– Cô Ba ơi, – chị Lượm nói. – Em gái con ở ngoài Bắc vô, muốn mua thử mấy bó hương bà Chuyên.

Bà Ba nhìn tôi.

– Bao nhiêu bó con?

– Dạ, năm bó.

Bà với tay lấy năm bó xuống, đặt lên bàn. Tôi trả tiền. Bà tính rẻ, mười hai nghìn một bó. Hương mộc nhà tôi bán sỉ hai mươi lăm nghìn.

Tôi cầm một bó lên. Tôi xé lớp túi nilon trong.

Mùi xộc lên ngay. Cái mùi ngọt gắt tôi đã ngửi một lần trong gian nhà ngang, khi vặn nắp cái can nhựa trắng. Nhưng nồng hơn. Gắt hơn. Có một vị gì đó cay cay xộc vào mũi làm tôi hắt hơi.

Thân hương màu hồng nhạt. Cái màu hồng của kẹo bông gòn.

Tôi nhìn xuống chỗ buộc bó.

Sợi chỉ đỏ quấn quanh bó hương hai vòng, rồi thắt lại bằng một cái nút dẹt, hai đầu chỉ chéo nhau, chặn bằng một vòng thắt chết. Gọn, đều tay, cái kiểu nút người ta buộc túi bánh ngoài chợ. Không có vòng luồn ngược. Không có ba vòng xoắn chụm lại. Không có cái nụ tròn như chùm hoa cau mới nhú.

Tay tôi bắt đầu run. Tôi rút một nén hương ra khỏi bó, lật ngược nó, nhìn cái chân đỏ. Rồi tôi miết ngón tay dọc theo que tăm.

Que dẹt. Bốn cạnh vuông vức, sắc như mép giấy. Đầu que không có cái gờ nhỏ bằng sợi tóc chạy vòng quanh. Tăm máy chẻ.

Tôi lục cái túi vải, lấy ra một bó hương mộc của nhà tôi, đặt cạnh. Bó nhà tôi thân vàng nâu, chân đỏ, buộc chỉ đỏ thắt nút hoa cau tròn trịa. Tôi rút một nén ra, đưa cho chị Lượm cùng với nén hương thân hồng.

– Chị sờ đi.

Chị Lượm cầm hai nén, miết ngón tay. Chị nhìn tôi.

– Cây này tròn. Cây này dẹt.

– Cây tròn là tăm cụ Thìa vót, – tôi nói. – Từ đời bà nội, nhà em chỉ dùng tăm cụ Thìa. Cái nút này cũng không phải nút nhà em. Thân hồng cũng không phải. Mùi này cũng không phải loại ba mẹ em làm. Đây không phải hương nhà em.

Bà Ba ngồi sau bàn nhìn chúng tôi, mặt không đổi.

– Có chuyện gì vậy con?

Tôi kể. Tôi không biết mình kể bao lâu. Tôi kể về cái làng có những cái sân đỏ rực, về mẹ tôi bốn mươi năm làm hương, về cái nút hoa cau bà nội dạy. Tôi kể về mẫu số mười chín, về bản tin thời sự tối hôm ấy, về bốn mươi mốt cuộc gọi, về ba xe tải chở hàng trả về, về cái lò sấy bị khiêng lên công nông chở đi. Tôi kể mà không khóc. Tôi đã hết nước mắt từ tám tháng trước.

Bà Ba nghe hết, không ngắt lời. Rồi bà thở dài, cúi xuống mở ngăn kéo cái bàn gỗ.

– Cô không muốn dính vô chuyện của ai, – bà nói. – Cô bán hàng, người ta giao gì cô bán nấy. Nhưng con kể vậy thì cô cho con coi.

Bà lấy ra một xấp giấy biên nhận gửi hàng, loại giấy than nhiều liên của các chành xe chở hàng Bắc Nam, kẹp bằng một cái kẹp sắt. Bà lật từng tờ. Ở mỗi tờ, chỗ người gửi, cùng một nét chữ viết tay, cùng một cái tên: Phí Thị Ngải, làng Thạch Hương. Chỗ ghi hàng hóa: "Hương nhãn bà Chuyên, bọc nilon." Một trăm hai mươi thùng. Tám mươi thùng. Một trăm thùng.

Ngày tháng trên tờ đầu tiên là tháng Tư năm ngoái. Tờ gần nhất là tháng Năm năm nay. Hai tháng trước.

– Hàng này bà Ngải giao cho cô từ tháng Tư năm ngoái, – bà Ba nói. – Bả nói bả là đại lý của nhà bà Chuyên. Hàng rẻ, thơm nồng, khách miền Tây ưa. Cô có biết gì đâu.

Tôi lật tới một tờ ghi tháng Sáu năm ngoái. Một trăm hai mươi thùng. Một tháng trước ngày mẫu số mười chín được mua.

– Cô Ba, – tôi nói, giọng tôi khàn đi. – Năm ngoái, tháng Bảy, có ai ngoài Bắc vô mua lẻ mỗi loại một bó không? Mấy người trẻ, nói giọng Bắc.

Bà Ba nghĩ một chút, rồi gật.

– Có. Hai đứa con gái, đeo kính, mua mỗi thứ một bó, cái gì cũng chụp hình. Cô hỏi mua làm gì, tụi nó nói đi làm đề tài. Cô nhớ vì tụi nó mua lẻ mà đòi hóa đơn.

Mẫu số mười chín.

Tôi đặt hai nén hương xuống bàn, nén tròn và nén dẹt, nằm cạnh nhau. Cả cái chợ ồn ào quanh tôi như lùi ra xa. Tám tháng. Tám tháng mẹ tôi nghe người ta chửi sau lưng, bốn tháng ngồi ở xưởng không cán nổi một nén. Mấy tháng nay thằng Tùng bỏ học đi đẩy bào. Sáu tháng tôi chuyển trả mười bó hương vỏ bưởi về một xóm biển, ghi "hết hàng". Tất cả vì một bó hương mà không ai trong nhà tôi làm ra.

Và tôi đã không tin mẹ.

Tôi xin phép bà Ba, bước ra đứng ở đầu lối đi, gọi video cho mẹ. Mẹ bắt máy ở xưởng, khuôn mặt hiện lên sát màn hình, nửa sáng nửa tối, sau lưng là cái bàn cán mòn lõm. Mẹ chưa quen gọi video, cứ để điện thoại sát mặt quá.

– Mày tới chưa? Có ăn uống gì chưa?

– Mẹ nhìn cái này.

Tôi đưa bó hương thân hồng lên trước ống kính, xoay chỗ buộc chỉ về phía mẹ. Mẹ nheo mắt, kéo cái điện thoại ra xa một chút, rồi lại kéo gần vào.

Mẹ im rất lâu. Tôi nghe tiếng thở của mẹ trong điện thoại, giữa tiếng ồn ào của cả một cái chợ.

– Nút dẹt, – mẹ nói. – Nút này không phải nút nhà mình.

– Con biết, – tôi nói. – Tăm cũng không phải tăm cụ Thìa. Mẹ ơi, con xin lỗi mẹ.

– Mày xin lỗi cái gì, – mẹ nói. Giọng mẹ cứng, nhưng tôi thấy mắt mẹ trên màn hình đỏ lên. – Mày ăn uống gì chưa? Trong ấy nóng, mày nhớ uống nước.

Rồi mẹ tắt máy trước khi tôi kịp nói thêm. Mẹ không bao giờ chịu để ai thấy mình khóc.

– Cô cho con chụp mấy tờ này được không cô?

Bà Ba ngập ngừng, rồi gật.

– Chụp đi. Cô không ký tên gì đâu nghe. Mà con chụp thì cô không cản.

Tôi chụp. Từng tờ. Hai mươi ba tờ. Tôi chụp cả kệ hàng, cả năm bó hương thân hồng, cả hai nén hương nằm cạnh nhau trên bàn. Chị Lượm đứng sau lưng tôi, tay đặt lên vai tôi.

Lúc tôi chụp xong, bà Ba nói thêm, như sực nhớ ra:

– Mà lạ ghê. Con là người thứ hai hỏi cô y chang câu này đó.

Tôi ngẩng lên.

– Hồi tháng Chạp năm ngoái, gần Tết, có một cậu thanh niên vô đây, – bà Ba nói. – Nói giọng miền Trung, nặng lắm, giọng Nghệ hay Hà Tĩnh gì đó. Cậu hỏi hàng bà Chuyên này ai giao. Cậu mua hai chục bó, xin chụp mấy tờ biên nhận, rồi đi. Cậu đứng ngay chỗ con đứng đó, cũng xé một bó ra, cũng ngồi sờ cây tăm. Cô còn nhớ vì cậu thắt lại cái bó đã xé bằng một cái nút gì lạ hoắc, méo xẹo, thắt hoài không được, ngồi thắt cả nửa tiếng.

— Hết chương 6 —