Bó hương nút méo

Chương 7: Bó hương nút méo

Phòng làm việc của thầy Tâm ở tầng bốn một dãy nhà cũ trong khuôn viên trường, cuối hành lang, cạnh phòng thí nghiệm. Cửa sổ nhìn xuống một hàng cây sấu. Trên bàn thầy là những chồng giấy cao tới ngang vai, một cái cốc sứ có vết chè ố, và một cái hộp các tông nhỏ dán băng dính, trên nắp ghi bằng bút dạ: "Mẫu 19 – đối chứng".

Tôi xuống xe khách lúc sáu giờ sáng, đi thẳng từ bến lên trường, chưa về nhà. Thầy Tâm mở cửa thấy tôi, đứng im một giây, rồi tránh sang một bên.

– Cô vào đi. Tôi chờ cô lâu rồi.

Tôi đặt năm bó hương thân hồng lên bàn thầy. Tôi mở điện thoại, cho thầy xem hai mươi ba tấm ảnh biên nhận. Tôi kể cái nút dẹt, cái que tăm bốn cạnh, cái tên Phí Thị Ngải. Thầy nghe hết, gật đầu chậm rãi, rồi kéo cái hộp các tông nhỏ về phía tôi.

– Cô mở ra đi.

Tôi bóc băng dính. Trong hộp là một xấp giấy kẹp gáy, một cái phong bì, và hai túi nhựa có khóa kéo, mỗi túi đựng mấy nén hương. Túi thứ nhất: hương thân hồng, chân đỏ, que dẹt. Túi thứ hai.

Túi thứ hai là một bó hương thân vàng nâu, chân đỏ, que tròn, đã vơi đi gần một nửa. Sợi chỉ đỏ vẫn còn buộc quanh bó, thắt một cái nút hoa cau méo hẳn sang một bên, như chùm hoa cau bị sâu.

Tôi cầm cái túi lên. Tôi nhận ra nó. Tôi bán nó với giá hai mươi lăm nghìn, ở cái sân hương đỏ rực tháng Tám năm ngoái, cho một người vừa giẫm gãy ba nén hương nhà tôi.

– Cậu ấy giữ bó hương đó suốt, – thầy Tâm nói. – Tháng Chạp năm ngoái, sau cái bản tin, cậu ấy tự bỏ tiền đi vào Sài Gòn, mua hai chục bó hàng thân hồng ở cái sạp cô vừa tới. Rồi cậu ấy gửi cả hai thứ, hàng thân hồng và bó hương nút méo này, sang một phòng thử nghiệm bên ngoài, trả tiền túi. Ba triệu rưỡi. Lương cậu ấy lúc đó bảy triệu.

Thầy mở xấp giấy kẹp gáy. Trang đầu là một bản so sánh, chữ đánh máy, có ảnh chụp kèm. Que tăm tròn đặt cạnh que tăm dẹt. Nút hoa cau đặt cạnh nút dẹt. Thân vàng nâu đặt cạnh thân hồng. Hai cột kết quả phân tích. Cột hàng thân hồng có phẩm màu công nghiệp, có tinh dầu tổng hợp. Cột bó hương nút méo: không phát hiện phẩm màu công nghiệp trong thân hương. Không phát hiện tinh dầu tổng hợp.

– Cậu ấy viết thư đề nghị đính chính, – thầy nói. – Gửi đài truyền hình. Gửi quỹ tài trợ. Tôi ký cùng. Đài trả lời là kết quả của một phòng thử nghiệm do cá nhân tự gửi mẫu thì không đủ căn cứ, phải có ý kiến của cơ quan chức năng hoặc khiếu nại của chính cơ sở sản xuất. Quỹ trả lời là báo cáo đã đóng, họ chỉ có thể gửi thư xin lỗi về việc để lộ tài liệu, mà thư xin lỗi thì không ai đọc.

– Sao anh ấy không nói với cháu?

Thầy Tâm nhìn tôi qua cặp kính.

– Cô có nghe máy không?

Tôi im. Tôi nhớ cái tin nhắn của cô Thu: anh ấy dặn em đừng nói với chị.

– Cậu ấy gọi cho cô ba lần trong tháng Chạp, – thầy nói. – Cô không nghe. Cậu ấy viết thư tay gửi về làng, thư bị trả lại, ngoài phong bì có ai đó viết hai chữ: không nhận. Rồi cậu ấy nghĩ, khiếu nại phải là của nhà cô, cậu ấy không có tư cách. Mà cậu ấy cũng là người đã làm lộ cái ảnh. Cậu ấy nói với tôi: em mà mang cái này về làng, nhà cô ấy sẽ nghĩ em làm để chuộc lỗi cho mình, chứ không phải cho họ. – Thầy đóng xấp giấy lại. – Cậu ấy dặn tôi chỉ đưa cái hộp này cho cô nếu cô tự tới hỏi.

Tôi mở cái phong bì. Bên trong là tờ phiếu thu của phòng thử nghiệm, ba triệu rưỡi, ghi tên người nộp Đậu Văn Diện. Kẹp sau tờ phiếu là một mẩu giấy xé từ vở ô li, viết bút bi, chữ nhỏ, thẳng hàng như chữ anh ghi số liệu hôm đo xưởng nhà tôi.

"Nếu em đọc được tờ ni thì em đã tự đi tìm ra. Em giỏi hơn anh. Anh chỉ tìm được tới đây thôi, phần còn lại là của nhà em. Số liệu của em là của em. Anh xin lỗi vì đã để nó lọt ra khỏi tay anh."

Không có lời hẹn. Không có câu nào nhắc tới con đê, nắm cỏ gà hay chuyện trầu cau. Chỉ có một chữ ký tắt ở cuối, một chữ D, nét bút đè mạnh tới mức thủng cả tờ giấy.

Tôi gấp mẩu giấy lại, cất vào túi áo ngực.

– Còn chuyện anh ấy nghỉ?

– Nhà trường họp xét. Lỗi của cậu ấy là lỗi thật. Gửi tài liệu chưa duyệt ra ngoài là vi phạm quy định của nhóm, dù cậu ấy gửi cho đúng người được nhận bản đầy đủ. Tôi đề nghị khiển trách, cho ở lại. Cậu ấy tự viết đơn nghỉ. Cậu ấy nói em không còn mặt mũi đứng trong phòng thí nghiệm này mà nói với người ta là số liệu thì không biết nói dối. – Thầy Tâm cười, một cái cười buồn. – Tôi dạy hai mươi năm, chưa thấy đứa học trò nào cứng đầu như thế.

Tôi ôm cái hộp các tông vào lòng. Bó hương nút méo nằm trên cùng.

– Giờ cháu phải làm gì, thầy?

Thầy Tâm rút một tờ giấy trắng, viết từng dòng bằng bút bi, như thầy giảng bài.

– Một, nhà cô là chủ cái nhãn ấy. Nhà cô làm đơn gửi cơ quan quản lý thị trường, trình bày việc có người dùng nhãn của nhà cô cho hàng không phải của nhà cô, kèm ảnh biên nhận, kèm mẫu hàng mua ở sạp. Họ có thẩm quyền xác minh, tôi không có. Hai, nhà cô gửi mẫu tới một phòng thử nghiệm được công nhận, có dấu đỏ, loại kết quả mà cơ quan nhà nước chấp nhận. Gửi cả hàng thân hồng và hàng thật nhà cô làm, cùng một đợt, niêm phong trước mặt người làm chứng. Tôi giới thiệu cho cô chỗ gửi. Ba, có kết quả rồi thì nhà cô gửi khiếu nại tới đài, đúng như cái điều họ đòi. Lần này họ không có lý do gì để từ chối.

– Phòng thử nghiệm ấy tốn bao nhiêu tiền thầy?

Thầy nói một con số. Tôi không có con số đó.

Tôi ôm cái hộp đi bộ xuống bốn tầng cầu thang, ra hàng sấu. Sấu cuối hè rụng đầy gốc, những trái xanh tròn lăn lóc dưới chân người qua lại. Tôi ngồi xuống một cái ghế đá, đọc lại mẩu giấy thêm một lần, rồi mới ra bến xe về làng.

Tối hôm ấy tôi về tới nhà lúc chín giờ. Mẹ tôi ngồi ở xưởng, đèn vàng, ấm chè nguội. Tôi đặt cái hộp các tông lên bàn cán, mở ra, đưa cho mẹ bó hương nút méo.

Mẹ cầm nó lên. Mẹ nhìn cái nút méo rất lâu.

– Ai thắt cái nút xấu thế này?

– Anh Diện, – tôi nói. – Hôm đầu tiên anh ấy về làng. Anh ấy mua bó này. Anh ấy giữ nó một năm, rồi mang nó đi thử để chứng minh hương nhà mình không có phẩm.

Mẹ không nói gì. Mẹ đặt bó hương xuống bàn, nhẹ như đặt một đứa trẻ đang ngủ. Rồi mẹ đứng dậy đi vào buồng.

Mười phút sau mẹ trở ra, đặt lên bàn một cái gói khăn mùi xoa. Mẹ mở khăn ra. Trong đó là đôi khuyên vàng mẹ đeo từ ngày cưới bố, cái đôi khuyên mẹ chưa từng tháo ra kể cả hôm bố mất, kể cả hôm nhà bán lò sấy.

– Bán đi, – mẹ nói. – Mang đi thử.

– Mẹ...

– Bán đi. – Mẹ nhìn tôi. – Cái tên của mẹ thì mẹ chuộc.

Tôi cầm đôi khuyên. Nó còn ấm hơi tay mẹ.

– Mẹ, – tôi nói. – Con còn một việc phải nói với mẹ.

Mẹ chờ.

– Khi có kết quả, con sẽ đứng ra nói với làng, nói với đài, là hàng thân hồng không phải nhà mình. Nhưng con cũng sẽ nói chuyện loại ba. Ba năm, nhà mình có làm hàng tẩm tinh dầu bán qua bà Ngải. Không có phẩm, nhưng có tẩm. Con sẽ nói hết.

Mẹ tôi đứng sững.

– Mày điên à?

– Nếu mình chỉ nói cái có lợi cho mình, giấu cái không có lợi, thì mình khác gì bà Ngải, mẹ.

– Mày định bêu mẹ mày ra giữa làng? – Giọng mẹ run lên. – Mẹ vừa đưa mày đôi khuyên, mày quay ra định bêu mẹ?

– Con không bêu mẹ. Con nói thật. Anh Diện mất việc vì anh ấy không chịu sửa một con số. Con không thể đứng trước làng mà sửa một nửa câu chuyện.

Mẹ nhìn tôi như nhìn một người lạ. Rồi mẹ quay lưng đi vào buồng, đóng cửa lại. Lần đầu tiên trong đời, tôi nghe mẹ cài then cửa buồng.

Tôi ngồi lại một mình trong xưởng. Tôi lấy điện thoại ra. Tôi mở cái tin nhắn chuyển khoản cuối cùng, cái đơn hàng mười bó hương vỏ bưởi tháng Sáu mà tôi đã ghi "hết hàng". Dưới tên người nhận Phan Thị Nhỏ là một số điện thoại.

Tôi bấm gọi. Tôi không biết mình định nói gì. Có lẽ chỉ để nói: em đã tới chỗ thầy, em đã thấy bó hương nút méo.

Chuông đổ sáu hồi. Một giọng đàn bà bắt máy, giọng Hà Tĩnh đặc, khàn, như người vừa ngủ dậy.

– Alô, ai rứa?

– Dạ, cháu chào bác. Cháu là Cốm, ở làng Thạch Hương, cháu bán hương...

Đầu dây bên kia im bặt. Tôi nghe tiếng sóng biển ở đâu đó phía sau, lần này là tiếng sóng thật.

– Cô là đứa ở làng hương, – bà nói. Không phải câu hỏi. – Cô gọi chi?

– Dạ, cháu muốn nói chuyện với anh Diện.

– Thằng Diện nhà tôi đang lo đám cưới, – bà nói. Giọng bà lạnh như nước biển tháng Chạp. – Tháng sau cưới rồi. Cô để cho nó yên. Cô đừng gọi nữa.

Bà cúp máy.

— Hết chương 7 —