Người lạ trong bếp ngoại

Chương 1: Người lạ trong bếp ngoại

Bếp nhà ngoại đang đỏ lửa, mà ngoại thì đã mất được ba tháng mười một ngày.

Hạ đứng ở đầu ngõ, vali kéo còn cầm trên tay, nhìn làn khói xám bò ra khỏi mái ngói âm dương, vắt ngang qua tàu lá chuối rồi tan vào buổi chiều tháng Ba. Ông xe ôm chở cô từ bến xe về đã quay đầu đi mất. Con đường đất dẫn vào thôn Bàu Lăng vẫn như hồi cô mười hai tuổi: một bên là hàng tre, một bên là ruộng rau xanh rì, cuối đường là bến sông và cây khế già nghiêng mình ra nước.

Khói bốc lên đúng chỗ cái bếp củi sau nhà. Hạ biết rõ chỗ đó. Cô từng ngồi chồm hổm ở đó thổi lửa đến cay xè hai mắt, cái ống thổi bằng tre ngoại cắt cho vẫn còn vết răng cô cắn mẻ.

Cô buông vali, rút cái dù gấp trong túi ra, cầm ngược như cầm cây gậy.

Cổng tre khép hờ. Sân đất quét sạch, không một chiếc lá khế. Mấy chậu kiểng của ngoại dựa hiên vẫn xanh, có người tưới. Hạ đi vòng hông nhà, men theo bờ giếng, và nghe trong bếp có tiếng đũa khuấy nồi, tiếng một người đàn ông hát nho nhỏ một câu hò không rõ lời.

Cô đứng sát khung cửa bếp. Một tấm lưng to, áo thun xám bạc màu, quần xắn tới gối, đang cúi xuống nồi cháo trên ông táo đá. Cạnh đó là cái rổ tre đựng một nắm hành lá và mấy cọng ngò gai, nhỏ nước tong tỏng xuống nền đất.

– Anh là ai? – Hạ hỏi, giọng to hơn cô tính.

Người đàn ông không giật mình. Anh đặt đôi đũa cả xuống miệng nồi, quay lại, nhìn cái dù cô đang giơ, rồi nhìn mặt cô. Anh chừng ba mươi mấy, da sạm, tóc cắt ngắn, trên má có vệt tro.

– Rứa là Đọt về rồi đó hả? – anh nói.

Từ ngày ngoại mất, chưa ai gọi cô bằng cái tên đó. Ở Sài Gòn, cô là chị Hạ bếp phó, là Hạ ơi ra lấy hàng, là em Hạ cho anh thêm chén nước chấm. Chữ Đọt là của ngoại. Ngoại bảo hồi đẻ cô ra nhỏ xíu, đỏ hỏn, giống cái đọt rau lang.

– Tui hỏi anh là ai. Răng anh vô nhà tui nấu?

– Nghiễm. Nhà tui ở bên kia mương, cái nhà mái tôn có giàn mướp. – Anh hất hàm về phía sau vườn. – Ông nội tui bị cảm, bếp nhà tui dột, nên tui qua đây nấu nồi cháo. Bà Út dặn rồi.

– Ngoại tui mất rồi.

– Thì dặn hồi còn sống.

Anh nói câu đó bằng giọng như người ta nói trời sắp mưa. Rồi anh quay lại nêm cháo, nếm thử, chép miệng, bỏ thêm một nhúm muối hột.

Hạ chưa hạ cái dù xuống. Cô liếc quanh bếp. Cái chạn gỗ ngoại để chén bát vẫn ở góc, có người lau sạch. Chục củ hành tím treo trên dây thép. Hũ mắm cái bịt lá chuối khô đặt trên kệ. Bếp này có người sống, có hơi người, như thể ngoại chỉ vừa ra chợ.

– Ai cho anh chìa khóa?

– Bà Út. – Nghiễm múc cháo ra cái cà mèn, đậy nắp, quấn khăn. – Bà nói bếp lạnh là nhà chết. Ngày nào tui cũng qua nhóm lửa một chút, đốt nhang, tưới mấy chậu kiểng. Bà dặn rứa.

– Ba tháng nay ngày nào cũng qua?

– Ngày nào cũng qua.

Hạ cúi xuống, giấu cái dù ra sau lưng. Mặt cô nóng lên, không biết vì bếp hay vì câu trả lời đó. Ba tháng nay cô đã gọi về thôn đúng hai lần, lần nào cũng để hỏi giấy tờ đất.

Ngoài sân có tiếng dép lẹp xẹp, rồi một giọng đàn bà lanh lảnh:

– Ủa, con Đọt! Con Đọt về thiệt nghe! Tau thấy cái vali ngoài ngõ tau biết liền!

Đó là o Lợi bán tạp hóa đầu thôn, người mà hồi nhỏ Hạ sợ hơn sợ ông kẹ. O nói nhanh, nói nhiều, và chuyện gì lọt vô tai o thì sáng hôm sau cả bến sông đều biết. O ôm chầm lấy Hạ, xoay cô một vòng, nắn nắn cánh tay cô.

– Ốm nhom! Sài Gòn nó vắt mi ra hết nước rồi hỉ? Đám ma ngoại mi về có ba bữa, tau chưa kịp hỏi chuyện chi. Ở luôn hay về chơi?

– Con về… lo giấy tờ cái nhà, o.

O Lợi khựng lại. Đôi mắt o liếc qua Nghiễm một cái rất nhanh.

– Giấy tờ chi?

– Con tính bán.

Trong bếp, cái nắp nồi cháo kêu cạch. Nghiễm đặt nó xuống hơi mạnh tay. Anh xách cà mèn đi ra, ngang qua hai người đàn bà, không nói gì.

– Nghiễm. – Hạ gọi theo. – Từ mai anh khỏi qua nhóm bếp nữa nghe. Tui về rồi. Nhà tui, tui lo.

Anh đứng lại ở bờ giếng, quay đầu.

– Bếp thì cô nhóm. Còn cái vườn sau thì tui không trả được.

– Răng không trả được?

– Bà Út cho tui thuê vườn trồng rau tới hết Tết năm sau. Còn hai mùa rau nữa.

– Hợp đồng đâu?

– Nói miệng. – Anh nhún vai. – Ở đây người ta nói miệng. Cả xóm biết.

Hạ quay sang o Lợi. O Lợi mím môi, rồi gật, gật rất chậm.

– Ừ thì… hắn trồng rau ngoài nớ cũng năm sáu năm rồi. Bà Út cũng có nói… à, có nói.

Nghiễm đi. Cái lưng áo xám lắc lư qua mấy luống rau, xuống con mương nhỏ, lội qua bờ bên kia, khuất sau giàn mướp. Hạ nhìn theo tới khi chỉ còn tiếng chó sủa bên đó.

– Rau của hắn bán lên phố cho mấy nhà hàng, – o Lợi nói nhỏ, dù sân chỉ có hai người. – Tây nó ưng lắm. Thằng nớ ít nói, mà được cái chăm. Ông Bồng già rồi, có mình nó lo.

– Ông Bồng còn chèo đò không o?

– Còn! Tám mươi mốt rồi mà sáng mô cũng ra bến. Mi coi chừng ổng nghe, ổng thương bà Út lắm, ổng mà biết mi bán nhà thì…

O Lợi bỏ lửng câu nói, vỗ vai Hạ hai cái, rồi lạch bạch đi về, chắc chắn để kể với cả xóm rằng con Đọt về bán nhà.

Đêm đó Hạ ngủ trên bộ ván gõ giữa nhà, chỗ ngày xưa cô nằm cạnh ngoại nghe kể chuyện. Nhà rường ba gian, cột gỗ mít đã đen bóng như sừng, mái thấp, gió sông lùa qua khe cửa thơm mùi bùn và mùi rau thơm. Trên đầu là cái gác lửng lót ván, ngoại vẫn gọi là gác nước, chất mấy cái thùng nhôm, mấy bao lúa giống. Hồi nhỏ cô hay leo lên đó trốn ngủ trưa. Ngoại bắt xuống, bảo gác đó là để dành, không phải để chơi.

Cô nằm trong bóng tối, mở điện thoại ra coi lại tin nhắn của anh Trịnh.

"Chốt lại cho em nghe. Mặt bằng ở đường Pasteur, khai trương trước Tết. Em làm bếp trưởng, góp sáu trăm triệu là thành chủ ba phần mười. Anh giữ suất cho em tới rằm tháng Mười. Qua rằm là anh phải lấy người khác. Em biết anh thương em nhất trong đám học trò mà."

Anh Trịnh dạy cô cầm dao từ năm mười tám tuổi. Nhà hàng cũ của anh đóng cửa hồi tháng Mười Một năm ngoái, cả bếp hai mươi người tan ra như đàn kiến bị dội nước. Hạ có một trăm tám chục triệu tiền dành dụm sau mười hai năm đứng bếp. Thiếu hơn bốn trăm nữa. Thiếu đúng bằng một căn nhà rường ba gian và một ngàn ba trăm mét vuông đất bên sông.

Chiều nay, trên xe khách, cô đã gọi cho Tín. Tín là người trong thôn, lớn hơn cô chín tuổi, giờ ra phố làm môi giới nhà đất. Tín nói chắc nịch: đất ven sông gần phố cổ đang được giá, có công ty làm nhà vườn nghỉ dưỡng đang dò hỏi, trả hai tỷ ba là ít. Tín còn hạ giọng dặn thêm: "Khách muốn đất trống, Hạ nghe. Cây cối, rau cỏ dọn sạch."

Hạ tắt điện thoại. Trên gác nước có tiếng sột soạt. Chuột, cô nghĩ. Rồi cô nhớ ra là ngoại không bao giờ để chuột sống được trong nhà này.

Cô bật đèn pin điện thoại, bắc ghế, leo lên cái thang tre dựng sát vách.

Gác nước rộng hơn cô nhớ. Ván mới, ván cũ xen nhau, có mấy tấm còn trắng màu gỗ vừa bào, thơm mùi nhựa. Mấy cái thùng nhôm đậy nắp kỹ. Một con mèo mướp nằm cuộn trên bao lúa, mở một mắt nhìn cô, rồi nhắm lại như thể nó mới là chủ nhà. Hạ thở ra.

Cô định leo xuống thì ánh đèn lia lên cây trính.

Cây trính là cây gỗ nằm ngang đỡ mái, chỗ cao nhất trong nhà, cao hơn cả gác. Trên đó, sát chỗ giao với cột cái, có một cái lon. Lon sữa bò cũ, loại lon thiếc in hình mà hồi bé cô vẫn thấy ngoại dùng để đong gạo. Miệng lon bịt bằng một lớp gì vàng sậm, láng bóng. Lon được buộc vào trính bằng một sợi dây cước, quấn ba vòng.

Hạ nhón chân. Tay cô với tới được đáy lon. Cô cởi sợi dây, cầm xuống. Lon nặng hơn cô tưởng, lắc nhẹ thì nghe rào rào như có cát. Lớp sáp bịt miệng lon đã cứng, có dấu ngón tay ai đó in lên, một ngón cái nhỏ, nhăn.

Ngón tay của ngoại.

Cô ngồi bệt xuống ván, đặt cái lon lên đùi, lấy móng tay cạy thử mép sáp. Sáp ong. Cô biết mùi này, mùi ngoại thoa lên đáy nồi đất cho khỏi nứt.

– Đừng mở cái đó.

Hạ suýt đánh rơi lon. Giọng nói vọng lên từ phía cửa sổ hông nhà, chỗ mấy thanh song gỗ. Cô rọi đèn xuống. Nghiễm đứng ngoài đó, đầu ngang bậu cửa, tay cầm một cây đèn pin đội đầu chưa bật.

– Anh rình nhà tui?

– Thấy đèn trên gác. Tưởng trộm. – Anh nói, rồi chỉ cái lon. – Bà Út dặn cái lon đó đừng mở. Để trên trính.

– Trong đó có chi?

Anh im một lúc. Ngoài sông có tiếng mái chèo khua nước, ai đó đi thả lưới đêm.

– Bà dặn tới lúc mới được mở.

– Lúc nào là lúc nào?

– Bà nói tới lúc thì biết.

Hạ bật cười, tiếng cười khô khốc, vang trong mái nhà gỗ.

– Anh nói chuyện y như thầy bói.

– Tui nói chuyện y như bà Út nói.

Anh đứng thêm một lúc dưới cửa sổ. Hạ thấy anh nhìn cái lon chứ không nhìn cô, cái nhìn của người đang canh một thứ dễ vỡ. Rồi anh bật đèn đội đầu, quay lưng đi về phía mương. Vệt sáng nhỏ lắc lư qua ruộng rau, dừng lại một chút ở bờ mương như chờ cô gọi, rồi tắt.

Hạ ngồi trên gác rất lâu. Con mèo mướp dậy, đi tới hít hít cái lon, kêu một tiếng nhỏ, rồi dụi đầu vào đầu gối cô.

Cuối cùng cô đứng lên, nhón chân, buộc cái lon trở lại trính, quấn đủ ba vòng dây cước. Không phải vì nghe lời Nghiễm. Cô tự nhủ vậy. Chỉ là cô chưa có dao, chưa có kéo, và đêm đã khuya.

Leo xuống tới bậc thang cuối, điện thoại trong túi rung lên. Tín nhắn.

"Chủ nhật khách xuống coi đất nghe. Họ hỏi kỹ cái vườn rau đó của ai. Hạ coi nói chuyện với thằng Nghiễm đi, khách không chịu đất có người đang canh tác đâu. Mà Hạ biết không, hồi bà Út còn sống, khách này hỏi mua ba lần rồi, bà không chịu bán."

Hạ đọc tin nhắn đó hai lần. Ngoài vườn, ếch nhái kêu dồn lên một chập rồi im bặt.

Ba lần. Ngoại chưa từng nói với cô chuyện đó, chưa một lần trong những cuộc gọi năm phút mỗi tháng.

Cô nhìn lên trính. Trong bóng tối, cái lon sữa bò chỉ còn là một chấm đen nhỏ, treo ở chỗ cao nhất của căn nhà, như một con mắt không chịu nhắm.

— Hết chương 1 —