Đêm khắc lại vết nứt

Chương 9: Đêm khắc lại vết nứt

Tiếng cưa xoèn xoẹt từ sáng sớm. Cà Na chạy ra thì thấy ông Thạp đã ngồi xếp bằng giữa sân. Ông kẹp khúc gỗ thị giữa hai đầu gối, kéo cái cưa tay qua lại, chậm và đều.

– Cháu đi gọi Sếu sang. – Ông nói, không ngừng tay. – Bảo nó mang theo bút, mực, và cái gì nó hay dùng để vẽ.

Cà Na chưa kịp chạy thì Sếu đã chui qua lỗ hổng hàng rào. Sếu ôm một cái hộp bánh quy bằng sắt, trong đựng bút lông, thỏi mực tàu, cái nghiên đá mẻ một góc, và một xấp giấy bản mỏng tang.

Cả buổi sáng, ba ông cháu làm cái việc mà Cà Na không bao giờ nghĩ là khó đến thế.

Ông Thạp xẻ khúc gỗ thị ra một cái nêm. Cái nêm dài bằng bàn tay, một đầu dày bằng ngón út, một đầu mỏng như lá lúa. Ông dùng một con dao lưỡi thẳng, khoét dọc theo đường nứt trên ván, cho đường nứt rộng ra một chút, thẳng thớm, hai bên vách đều nhau. Ông đo, khoét, ướm cái nêm vào, rút ra, gọt thêm một chút, lại ướm. Cứ thế mười mấy lần.

– Phải khít. – Ông nói. – Hở một sợi tóc thì mai in, mực lại chảy vào khe.

Sếu ngồi giữ tấm ván cho ông. Cà Na ngồi quạt cho cả hai, vì trời nóng như rang. Ông xẻ xong lúc gần trưa. Mồ hôi chảy ròng ròng trên trán ông, nhỏ cả xuống vạt áo nâu.

Ông pha keo trong một cái bát con, phết lên hai vách đường nứt, phết lên cái nêm, rồi ấn cái nêm vào. Cái nêm trượt vào khít rịt, kêu "cục" một tiếng nhỏ. Ông lấy dây gai quấn chặt tấm ván mấy vòng, rồi đặt lên trên một hòn đá xanh to bằng cái bánh chưng.

– Giờ thì chờ. – Ông nói, rồi đi rửa tay.

Trưa ấy, ông nấu một nồi cơm, luộc một rổ rau muống, rán một đĩa đậu phụ, ba ông cháu ngồi ăn ngay dưới hiên. Nước rau muống ông vắt chanh vào, chua chua, mát rượi. Ăn xong, ông nằm võng, quạt nan phe phẩy trên ngực, chưa được mấy phút đã ngủ. Cái quạt rơi xuống đất lúc nào không biết.

Buổi chiều dài vô tận. Cà Na ra xem tấm ván không biết bao nhiêu lần. Hòn đá vẫn nằm đó. Keo vẫn còn dẻo, sờ tay vào thấy dính.

Sếu thì không đi ra đi vào. Sếu ngồi một góc hiên, đặt một tờ Đám cưới chuột cũ lên mặt cái khay nhôm. Sếu phủ lên một tờ giấy bản mỏng, rồi mang ra chỗ nắng, nghiêng nghiêng. Nắng rọi xuyên qua giấy bản, những nét con mèo bên dưới hiện lên mờ mờ. Sếu cầm bút lông, tô theo. Tô một con, xé bỏ, tô con khác. Tới con thứ sáu thì Sếu dừng, nhìn rất lâu, rồi gật đầu.

– Sao xé hoài vậy? – Cà Na hỏi.

– Con đầu run tay. – Sếu nói. – Con thứ hai sai cái vằn. Con thứ ba đẹp quá. Con thứ tư nhoè mực. Con thứ năm cái tai khuyết to quá.

– Đẹp quá cũng hổng được hả?

– Đẹp quá thì không phải con mèo này. – Sếu nói nghiêm túc. – Con mèo này phải có chỗ vụng.

Chiều muộn, ông Thạp gỡ hòn đá, tháo dây. Cái nêm đã dính chặt vào ván như mọc ra từ đó. Ông lấy cái bào nhỏ, bào nhẹ cho mặt nêm bằng với mặt ván. Rồi ông lấy ngón cái miết qua. Không thấy gờ.

Bây giờ thì Cà Na mới thấy rõ những gì đã mất. Chạy chéo qua con mèo là một dải gỗ mới, màu nhạt hơn, phẳng lì. Những nét cũ bị dải gỗ ấy cắt đứt: một đoạn lưng, cái vằn thứ tư, một nửa cái đầu, cái mắt bên trái, và cả cái tai sứt.

Con mèo trên ván trông như bị ai lấy băng dính dán ngang người.

Tối, ông bật cái đèn bàn to nhất nhà, kéo sát xuống mặt ván. Sếu mài mực. Sếu mài lâu lắm, mực đặc đến mức đưa bút lên thì nó chảy thành sợi.

Sếu đặt tờ giấy bản đã vẽ lên ván, căn cho những nét trên giấy khớp đúng với những nét cũ còn lại hai bên dải gỗ. Ông Thạp phết một lớp hồ thật mỏng lên mặt ván. Sếu úp tờ giấy xuống, mặt có nét vẽ áp vào gỗ. Cà Na không hiểu.

– Úp xuống vậy là nó ngược hả?

– Ừ. – Ông nói. – Ván thì phải ngược. In ra mới xuôi.

Ông lấy ngón tay vuốt nhẹ cho tờ giấy phẳng. Rồi chờ cho hồ khô. Khô rồi, ông nhúng ngón tay vào bát nước, xoa nhè nhẹ lên lưng tờ giấy. Lớp giấy bản bong ra từng mảng nhỏ, vê thành những viên tròn xíu như hạt kê. Xoa mãi, giấy mỏng dần, mỏng dần, rồi nét mực hiện lên trên mặt gỗ, đen nhánh, rõ mồn một.

Một con mèo đen nhánh, nằm ngược, chờ được khắc.

Ông Thạp mở cái hộp sắt nắp hoa sen, lấy ra con dao lưỡi cong, cán gỗ mòn nhẵn. Con dao năm mười một tuổi.

– Cháu cầm đèn. – Ông bảo Cà Na. – Không phải cái đèn bàn. Cái đèn pin nhỏ kia. Chiếu nghiêng. Ông bảo chiếu đâu thì chiếu đấy.

Ông cúi xuống. Mặt ông gần sát mặt ván, gần đến mức hơi thở làm mờ cả mặt gỗ.

– Nét này đi đâu? – Ông hỏi.

Cà Na nhìn. Nét đen bắt đầu từ chỗ lưng mèo, đi xuống.

– Dạ, đi xuống, rồi cong qua tay trái ông. Tới cái vằn.

– Cong nhiều hay ít?

– Ít ông. Cong như… như cái móng tay.

Ông đặt dao. Lưỡi dao ăn vào gỗ thị, một sợi phoi mỏng như sợi tóc cong lên. Ông kéo dao chậm rãi, dừng, kéo tiếp. Cà Na nín thở. Sếu ngồi bên kia bàn, cũng nín thở.

Ông khắc từng nét như thế. Hỏi, Cà Na đáp, Sếu đính chính.

– Cái vằn thứ tư có chẻ đôi, ông. – Sếu nhắc. – Đầu chẻ quay về phía đuôi.

– Ông biết. – Ông nói, nhưng vẫn dừng tay, gật đầu với Sếu một cái.

Đêm khuya dần. Ngoài kia, ếch nhái kêu inh ỏi. Trăng lên cao, đã gần tròn, chỉ còn thiếu một sợi chỉ nữa là rằm. Ánh trăng rọi qua cửa sổ, đổ lên dây phơi, lên tờ có con ngựa chấm son.

Đến gần nửa đêm thì ông khắc tới cái tai.

Ông dừng tay. Ông ngồi thẳng dậy, vươn vai, đấm đấm vào lưng. Ông nhìn cái tai mèo trên ván, nơi Sếu vẽ một cái khuyết nhỏ, y như cũ.

– Cái tai này. – Ông nói. – Sếu vẽ sứt.

– Dạ. – Sếu nói. – Cháu vẽ đúng như cũ.

– Lần này ông khắc cho lành. – Ông nói, giọng nhẹ tênh. – Sáu mươi tư năm rồi. Đã phải vá, thì vá cho nó lành luôn. Ông nợ con mèo cái tai ấy.

Ông cầm dao lên.

– Ông ơi. – Cà Na nói, giọng to hơn mình định.

Ông dừng tay.

Cà Na nhìn con mèo trên ván. Cà Na nghĩ tới ông Mèo ngồi trên ngọn dừa, nhắm chặt hai mắt trước khi nhảy. Nghĩ tới câu ông hỏi bà Lợn Ráy: "Ở đây có ai cần một con mèo sứt tai không?" Rồi nghĩ tới cái chấm nâu nâu, xám xám, ngồi im trong khoảng trắng sau cái cột.

– Ông để nó sứt đi ông. – Cà Na nói. – Nó sứt thì nó nhớ ông. Ông có sẹo thì ông nhớ nó.

Ông Thạp quay sang nhìn Cà Na. Nhìn lâu lắm. Rồi ông bật cười, tiếng cười nhỏ, khàn khàn.

– Đấy là câu của bố ông.

– Dạ. Ông kể con nghe mà.

Ông đặt dao xuống, rồi lại cầm lên. Ông khắc cái tai mèo theo đúng nét Sếu vẽ. Đến chỗ khuyết, ông nhấc dao lên, vòng qua, để lại cái khuyết nhỏ xíu ở đó.

Xong cái tai, ông khắc nốt con mắt. Rồi ông thổi phù một hơi, cho bay hết phoi gỗ.

– Xong rồi.

Đồng hồ trên vách chỉ mười hai giờ kém năm.

Ông phết một lớp mực mỏng lên ván, lấy một tờ giấy điệp, úp lên, đưa xơ mướp xoa đều. Ông xoa chỗ con mèo nhẹ tay hơn chỗ khác một chút. Rồi ông nhấc tờ giấy lên, lật ngửa ra.

Cả đám cưới chuột hiện ra. Ở góc trên, con mèo vằn ngồi thẳng lưng. Bảy cái vằn. Bốn sợi râu bên trái, ba bên phải. Cái đuôi vắt qua chân trước. Cái tai trái khuyết một miếng.

Không thấy chỗ vá đâu cả.

Sếu reo lên một tiếng rất khẽ. Ông Thạp đưa tờ giấy sát mắt, nhìn một lúc, rồi đặt xuống, gật đầu. Chỉ gật, không khen. Sếu đỏ cả mặt.

Nhưng Cà Na nhìn con mèo trên tờ giấy mới in, và thấy có gì đó không ổn.

Con mèo đủ nét. Đủ râu. Đủ vằn. Nhưng nó trông như một con mèo vẽ trên tường. Mắt nó trống trơn, không có chút ánh sáng nào. Mấy con chuột bên dưới, cái kiệu, con ngựa, nhìn vào là thấy như sắp cựa quậy. Còn con mèo thì chỉ là nét mực.

Cà Na quay sang Sếu. Sếu cũng đang nhìn con mèo, chau mày. Sếu thấy. Chỉ ông Thạp là không thấy, vì mắt ông mờ, vì ông mệt, vì ông vừa làm xong một việc lớn.

– Mai in. – Ông nói, đứng dậy, chống tay lên đầu gối. – Hai đứa đi ngủ đi. Sếu về đi, khuya rồi. Mai sang sớm.

Ông đi vào gian trong. Một lúc sau thì có tiếng ngáy.

Sếu không về. Sếu đứng ở cửa gian nhà ngang, nhìn Cà Na.

– Ông ấy chưa về, đúng không? – Sếu hỏi. – Cái ván xong rồi, nhưng ông Mèo chưa về.

Cà Na gật. Cà Na cầm cái chổi lá thông lên.

– Tớ canh. – Sếu nói. – Ông Thạp mà dậy, tớ kêu như chim cuốc.

Cà Na chạm đầu chổi vào nét đen dưới chân Tí Kèn.

Gió thơm hồ nếp. Cánh đồng giấy lấp lánh. Tí Kèn đứng đó, nhưng lần này không chống nạnh, không nói liến thoắng. Nó đứng im, cái kèn cột sau lưng, hai tay buông thõng.

– Ông Gà Đại Cát nhắn rồi. – Tí Kèn nói khẽ. – Ông Mèo không quay lại. Ông Mèo không quay lại nữa đâu.

– Ông Mèo ở đâu? – Cà Na hỏi. – Tí Kèn biết, đúng hông? Hôm qua Tí Kèn biết mà hổng nói.

Tí Kèn cúi đầu. Rồi nó ngẩng lên, nhìn về phía cuối dây phơi, nơi có cái cột tre và khoảng trắng mờ mờ.

– Ông ấy ra Lề Giấy rồi. – Tí Kèn nói. – Chỗ của những thứ bị bỏ đi. Chưa ai ra đấy mà quay về.

— Hết chương 9 —