Đêm rằm, đám cưới đi qua

Chương 11: Đêm rằm, đám cưới đi qua

Sáng rằm, ông Thạp dậy sớm hơn cả gà.

Lúc Cà Na mở mắt, trời mới hửng xanh, mà ngoài gian nhà ngang đã nghe tiếng xơ mướp xoa sột soạt trên giấy. Cà Na chạy ra. Ông đang ngồi xếp bằng trước bàn in, tấm ván vá đặt ngay ngắn. Bên cạnh là chồng một trăm tờ tranh đã in đủ màu, chỉ còn chờ nét đen.

– Dậy rồi à? – Ông nói. – Gọi Sếu sang. Một mình ông in, đến tối cũng chưa xong.

Cà Na không chạy đi gọi ngay. Cà Na liếc ra đầu dây phơi, nhìn tờ có con ngựa chấm son.

Trời chưa sáng hẳn, gian nhà còn tranh tối tranh sáng. Ở góc trên tờ tranh, ông Mèo vẫn ngồi quay mặt ra mép giấy, lưng hướng về đám cưới. Hai chú chuột vẫn ôm cá ôm chim. Cái trâm vàng vẫn nằm giữa.

Cà Na cắn môi, rồi chạy đi gọi Sếu.

Ba ông cháu in suốt buổi sáng. Ông Thạp phết mực, úp giấy, xoa. Sếu đỡ từng tờ khỏi ván, đặt lên phản cho Cà Na. Cà Na mang ra kẹp lên dây phơi. Dây trong gian nhà ngang kín rồi thì căng thêm dây ngoài hiên, rồi căng sang cả gốc cây nhãn ngoài sân. Đến giữa buổi, cả cái sân nhà ông Thạp treo kín tranh, tờ nào cũng là một đám cưới chuột. Gió thổi qua thì cả trăm đám cưới cùng lay lay một lượt, như cả trăm lá cờ.

Tờ nào Cà Na cũng nhìn con mèo trước tiên.

Con mèo nào cũng ngồi thẳng lưng, nhìn xuống đám cưới, đúng như nét ông khắc. Bảy cái vằn, bốn sợi râu, cái tai sứt. Nhưng có một thứ khác hẳn tờ in thử đêm qua. Mắt con mèo không còn trống trơn nữa. Nắng sớm rọi lên giấy điệp, và trong hai con mắt mèo có một ánh lấp lánh nhỏ xíu. Y như mắt con mèo nhà hàng xóm ở Sài Gòn những lúc nó ngồi rình con thạch sùng.

– Sếu. – Cà Na kéo áo Sếu. – Bạn coi con mắt.

Sếu nhìn. Sếu gật. Sếu không nói gì, nhưng Cà Na thấy Sếu cười, lần đầu tiên cười toe toét, hở cả hàm răng.

Gần trưa thì chú Vĩnh đến. Chú xách theo cái túi du lịch, chắc định ghé chào rồi lên xe về Hà Nội luôn. Chú đứng sững ở cổng, nhìn cả cái sân treo đầy tranh.

– Cụ in được rồi ạ?

– In được rồi. – Ông Thạp nói, không ngừng tay. – Vá rồi. Không cắt. Không bán. Anh thông cảm cho tôi.

Chú Vĩnh không nói gì. Chú đi lại gần một sợi dây, lấy cái kính lúp ra, soi con mèo trên một tờ vừa in. Chú soi lâu lắm. Soi chỗ lưng, chỗ đầu, chỗ cái tai. Rồi chú bỏ kính xuống.

– Cháu không thấy chỗ vá. – Chú nói.

– Không thấy là phải. – Ông Thạp nói. – Thằng Sếu vẽ nét. Con bé Cà Na đọc nét. Ông chỉ việc khắc theo.

Chú Vĩnh nhìn Sếu. Sếu lại cúi gằm mặt xuống như mọi khi, nhưng lần này chỉ cúi một chút thôi.

– Cháu vẽ à? – Chú hỏi.

– Dạ.

– Cháu vẽ cho chú một con mèo được không? Con mèo này. Chú muốn treo ở nhà. – Chú cười. – Chú vẫn muốn có con mèo sứt tai, mà cụ không bán ván. Thì chú xin tranh của người vẽ ra nó.

Sếu ngẩng lên, nhìn ông Thạp. Ông gật. Chỉ gật, không nói gì.

– Dạ được. – Sếu nói.

Chú Vĩnh xin mua thêm một tờ Đám cưới chuột vừa in sáng nay. Ông Thạp không lấy tiền. Chú Vĩnh không chịu. Hai người đẩy qua đẩy lại một hồi, cuối cùng chú Vĩnh bảo:

– Thế này, cụ không lấy tiền thì cháu gửi một người bạn xuống lợp lại cái mái xưởng cho cụ. Bạn cháu làm thợ ngói. Cụ cho cháu một tờ tranh, cháu cho cụ một cái mái. Thế là sòng phẳng.

Ông Thạp ngẩng lên nhìn mấy viên ngói vỡ trên mái, nhìn mảng trời xanh lọt qua. Rồi ông cười.

– Được. Sòng phẳng.

Chú Vĩnh cuộn tờ tranh, cất vào ống giấy, chào ông, chào hai đứa, rồi đi. Ra tới cổng, chú quay lại, nói vọng vào:

– Con mèo ấy ở đây đúng chỗ hơn, cụ ạ!

Chiều rằm, cô Thoa xuống. Cô đi một cái xe khách nhỏ, có hai cô giáo trẻ đi theo. Cô Thoa cao, tóc búi, nói giọng Hà Nội nhẹ nhàng. Cô đi một vòng quanh sân, xem từng tờ tranh, khen mãi.

– Con mèo đẹp quá cụ ạ. – Cô nói. – Năm nào cháu cũng thấy con mèo trong tranh này dữ dữ. Năm nay sao trông nó hiền thế.

Ông Thạp đưa tay lên vuốt râu, không trả lời. Cà Na và Sếu nhìn nhau.

Hai cô giáo trẻ gỡ tranh xuống, xếp vào những cái hộp các-tông lót giấy mỏng. Một trăm tờ, đếm đi đếm lại đủ một trăm. Xe chạy rồi, cả cái sân bỗng trống trơn, chỉ còn những sợi dây phơi lơ thơ và mấy cái kẹp tre.

Trên dây phơi trong gian nhà ngang, chỉ còn mấy tờ quen thuộc: Đàn lợn, Chăn trâu, Hứng dừa, Gà trống. Và tờ có con ngựa chấm son ở đầu dây.

Đêm ấy là đêm rằm.

Trăng tròn vành vạnh, to như cái nong, vàng như lòng đỏ trứng gà. Ông Thạp mệt, ăn cơm xong là ngủ. Sếu xin mẹ sang ngủ lại, ôm theo hai bắp ngô luộc mẹ gói trong lá chuối, còn ấm. Sếu nằm trên cái chõng kê sát giường tre của Cà Na. Hai đứa kéo chăn lên tận mũi mà không đứa nào nhắm mắt.

Gần nửa đêm thì có tiếng kèn.

Tò te te, tò te.

Hai đứa rón rén ra gian nhà ngang. Cà Na không cầm cái chổi lá thông. Đêm nay Cà Na không định vào. Cà Na chỉ muốn nhìn.

Ánh trăng rằm rọi thẳng vào tờ có con ngựa chấm son. Mặt giấy điệp sáng loá như một mặt gương.

Và trong tờ tranh, đám cưới đang chuyển động.

Mấy chú chuột kèn đi đầu, Tí Kèn đứng giữa, thổi bài cho mèo. Ba nốt lên, hai nốt xuống. Nốt thứ ba tròn trịa. Chú rể ngồi thẳng trên lưng ngựa, mặt tươi rói. Con ngựa trắng bước từng bước kiêu hãnh, cái chấm đỏ trên mông lấp lánh dưới trăng. Cái kiệu đỏ lắc lư trên vai bốn chú chuột.

Ở hàng trên, ông Mèo quay lại.

Ông quay chậm rãi, như người vừa nghe ai gọi tên mình. Ông nhìn xuống đám cưới. Hai chú chuột ôm cá ôm chim đứng trước mặt ông, run run. Cái trâm vàng vẫn nằm giữa.

Ông Mèo cúi xuống, ngậm cái trâm lên. Rồi ông nhảy xuống khỏi hàng trên, nhẹ nhàng như chiếc lá rơi, đáp xuống bên cạnh cái kiệu.

Cả đám cưới dừng lại.

Rèm kiệu vén lên. Cô dâu thò mặt ra. Ông Mèo ngẩng đầu, đưa cái trâm vàng lên. Cô dâu cầm lấy, cài lại lên đầu. Rồi cô dâu nói một câu gì đó. Cà Na ở ngoài không nghe rõ, nhưng thấy ông Mèo gật đầu.

Hai chú chuột ở hàng trên chạy xuống. Không dâng lên nữa. Hai chú đặt con cá và con chim xuống một cái mâm nhỏ, bày ngay cạnh kiệu. Ông Mèo ngồi xuống bên mâm, cạnh chú rể. Mấy chú khiêng kiệu ngồi xuống. Tí Kèn thổi thêm một bài nữa, bài vui hơn, nhanh hơn.

Không ai ăn con cá giấy, con chim giấy. Nhưng ai cũng ngồi quanh cái mâm.

Cà Na nghe bên cạnh mình có tiếng thút thít. Cà Na quay sang. Sếu đang lấy mu bàn tay quệt mắt.

– Bạn khóc hả?

– Không. – Sếu nói. – Bụi giấy.

Hai đứa đứng xem cho tới khi trăng lệch khỏi cửa sổ. Ánh sáng rời khỏi tờ tranh, và mọi thứ trong tranh đứng im lại.

Sáng hôm sau, Cà Na dậy sớm, chạy ra trước tiên. Tờ có con ngựa chấm son đứng im trên dây phơi, ngay ngắn như mọi tờ tranh khác. Ông Mèo đã về ngồi ở hàng trên, lưng thẳng, mắt nhìn xuống đám cưới. Hai chú chuột ôm cá ôm chim đứng trước mặt ông, đúng như trong tranh vẫn vẽ.

Sếu sang. Sếu đứng nhìn tờ tranh một lúc lâu. Rồi Sếu ghé sát mặt vào.

– Cà Na. – Sếu gọi khẽ. – Cái đuôi.

– Cái đuôi sao?

– Con mèo này đuôi cuộn sang phải. Chóp đuôi vắt qua chân trước. Tớ vẽ bốn năm nay rồi, không bao giờ sai. – Sếu chỉ tay. – Nhưng cậu nhìn xem.

Cà Na nhìn. Cái đuôi vằn của ông Mèo không vắt qua chân trước nữa. Nó cong xuống, buông qua mép hàng trên, chóp đuôi chỉ về phía cái kiệu đỏ, như một bàn tay đang vẫy.

Ba Cà Na xuống đón vào chiều hôm ấy.

Trước lúc đi, ông Thạp cuộn tờ tranh có con ngựa chấm son lại, buộc bằng sợi dây gai, đặt vào tay Cà Na.

– Của cháu. – Ông nói. – Ngựa nhà ai mà oai thế.

Ông mở hộp sắt nắp hoa sen, lấy ra một mẩu gỗ thị nhỏ bằng bao diêm, là mẩu thừa của cái nêm hôm trước. Ông đã gọt nhẵn bốn cạnh.

– Hè sang năm về đây. – Ông nói. – Ông dạy cháu khắc. Khắc trên mẩu này trước. Khắc hỏng cũng được.

– Hỏng thì con giữ nguyên hả ông?

Ông Thạp cười, đưa ngón cái có vết sẹo trăng non lên, khẽ gõ vào trán Cà Na một cái.

– Hỏng thì giữ nguyên. Để nó nhớ cháu.

Cà Na cất mẩu gỗ vào túi áo, cài khuy lại, như hôm cất cuộn tranh trên đường về từ nhà nghỉ.

Sếu đứng ở lỗ hổng hàng rào dâm bụt, dúi cho Cà Na một tờ giấy gấp làm tư. Cà Na mở ra. Trong đó là một con mèo vằn vẽ bằng mực tàu, tai sứt, đuôi cong xuống. Bên cạnh là một con bé tóc ngắn, đang bưng một cái bát, và một giọt gì đó đang rơi từ miệng bát xuống.

– Nhớ gửi cà na ra nhé. – Sếu nói.

– Gửi liền.

Tối hôm ấy, trên chuyến tàu đêm vào Nam, Cà Na nằm ở giường tầng trên, ba nằm tầng dưới đã ngủ say. Ngoài cửa kính, trăng mười sáu chạy theo đoàn tàu, vẫn còn tròn, chỉ hơi méo một chút.

Cà Na mở hé cuộn tranh ra, chỉ một chút, cho ánh trăng lọt vào.

Từ trong cuộn giấy, nhỏ như tiếng kèn đồ chơi nhét trong hộp diêm, có ai đang thổi một bài. Ba nốt lên, hai nốt xuống. Nốt thứ ba tròn trịa.

— Hết —