Bà Lợn Ráy và ông khách mua ván

Chương 3: Bà Lợn Ráy và ông khách mua ván

– Con mèo đâu rồi? – Ông Thạp hỏi, mà như hỏi chính mình.

Sáng hôm sau, ông dậy từ lúc trời còn mờ. Lúc Cà Na lục cục bước ra gian nhà ngang, ông đã in thử thêm một tờ nét từ tấm ván nứt. Ông giơ tờ tranh lên chỗ sáng, nheo mắt nhìn.

Cà Na nhìn theo. Cả đám cưới chuột vẫn đủ. Mấy chú kèn, chú rể, con ngựa, cái kiệu. Hai chú chuột dâng cá dâng chim ở hàng trên. Nhưng chỗ con mèo thì trắng trơn. Không phải nhoè như hôm qua. Mà là trắng hẳn, trắng đục, có hình con mèo ngồi, y như cái khoảng trắng Cà Na thấy đêm qua.

– Ông thấy gì hả ông? – Cà Na hỏi dò.

– Mắt ông thấy một đám trắng bệch. – Ông thở ra. – Chỗ nứt nó không ăn mực, mực chạy hết sang hai bên. Ông in bao nhiêu năm, chưa thấy tờ nào ra thế này.

Cà Na mím môi. Cà Na muốn kể với ông. Kể chuyện tiếng kèn, chuyện Tí Kèn, chuyện dấu chân mèo. Nhưng kể thế nào bây giờ? Ở Sài Gòn, hồi Cà Na kể với mẹ là thấy một con thằn lằn biết vẫy tay, mẹ chỉ cười rồi sờ trán Cà Na xem có sốt không.

Cà Na liếc ra dây phơi. Tờ tranh có con ngựa chấm son vẫn ở đầu dây. Nhúm lông xám nâu trên cái kẹp tre thì không còn nữa. Chắc gió thổi bay rồi.

Ông Thạp đặt tờ tranh xuống. Ông nhấc tấm ván nứt lên, xoay đi xoay lại.

– Phải cắt thôi. – Ông nói.

– Cắt gì ông?

– Cắt mảnh có con mèo ra. Đục một cái lỗ vuông chỗ ấy, lấy một miếng gỗ thị mới khít vào, rồi khắc lên đó một con mèo mới. – Ông xoa xoa cằm. – Khắc con mèo mới cho lành lặn. Con này cũ quá rồi, tai lại sứt.

Cà Na nghe tới chữ "con mèo mới" thì thấy trong bụng chộn rộn một cái. Cà Na nhớ cái khoảng trắng hình con mèo. Nhớ hàng dấu chân đi thẳng tưng ra mép giấy, không ngoái lại.

– Còn con mèo cũ thì sao ông?

– Mảnh gỗ cũ thì cất đi. – Ông nói. – Bốn hôm nữa là rằm rồi. Phải nhanh.

Đúng lúc ấy, ngoài ngõ có tiếng xe ô tô đỗ lại, rồi tiếng ai gọi:

– Cụ Thạp ơi! Cụ có nhà không ạ?

Một người đàn ông bước vào sân. Chú chừng bốn mươi tuổi, đeo kính tròn, mặc áo sơ mi trắng là phẳng, tay xách một túi hoa quả. Chú cười tươi lắm, cúi chào ông, rồi quay sang Cà Na:

– Cháu gái cụ đây ạ? Giống cụ quá!

Ông Thạp giới thiệu, đây là chú Vĩnh ở Hà Nội. Chú Vĩnh chơi tranh cổ, đồ cổ, năm nào cũng xuống làng mấy lần. Chú ngồi xuống cái chõng tre, nhận chén nước vối ông rót, uống một hớp, rồi đi thẳng vào chuyện.

– Cháu nghe bà hàng nước đầu làng bảo ván Đám cưới chuột của cụ nứt rồi, phải không ạ?

– Tin đi nhanh thế. – Ông Thạp cười khổ.

– Cụ cho cháu xem được không ạ?

Ông đưa tấm ván. Chú Vĩnh đỡ lấy bằng hai tay, nhẹ nhàng như đỡ một đứa bé. Chú lấy trong túi ra một cái kính lúp, soi từng chỗ. Soi tới góc con mèo thì chú dừng lâu. Cà Na thấy chú khẽ lắc đầu, rồi lại khẽ gật đầu.

– Cụ ạ. – Chú Vĩnh nói chậm rãi. – Cháu vẫn xin cụ như mọi năm. Cụ để lại tấm ván này cho cháu. Cháu giữ cẩn thận, làm tủ kính, để đúng nhiệt độ, đúng độ ẩm. Ván nứt rồi thì cụ cũng không in được nữa. Cụ cầm tiền, đặt một thợ trẻ khắc cho cụ tấm mới, tấm mới in đẹp, nét sắc. Còn thừa thì cụ lợp lại cái mái xưởng. – Chú chỉ tay lên mái ngói, chỗ có mấy viên vỡ, lộ ra một khoảng trời xanh. – Mưa xuống là dột vào giấy của cụ đấy.

Ông Thạp không nói gì. Ông cầm lại tấm ván, đặt lên giá.

– Để tôi nghĩ.

– Vâng, cụ cứ nghĩ. Mấy hôm nữa cháu còn ở trong làng, cháu ở nhà nghỉ đầu đình. – Chú Vĩnh đứng dậy. Ra tới cửa, chú quay lại, nói thêm một câu mà Cà Na không hiểu. – Tấm khác thì nhiều, cụ ạ. Chứ con mèo này thì chỉ có một.

Chú Vĩnh đi rồi, ông Thạp ngồi im trên chõng, nhìn tấm ván. Cà Na không dám hỏi gì. Cà Na đi ra vườn.

Vườn nhà ông có một hàng rào dâm bụt, hoa đỏ chói. Bên kia hàng rào là sân nhà hàng xóm. Sân ấy treo kín những cái khung đèn lồng làm bằng nan tre, cái tròn, cái vuông, cái hình ngôi sao, cái hình con cá. Có một thằng bé đang ngồi chuốt nan. Thằng bé gầy, đen, tóc cắt ngắn tũn, hai tay nhanh thoăn thoắt.

Thấy Cà Na nhìn, nó cúi gằm mặt xuống.

– Ê. – Cà Na gọi. – Bạn tên gì?

Thằng bé không trả lời. Nó chuốt thêm một cái nan, rồi mới nói, nhỏ như muỗi kêu:

– Sếu.

– Sếu là con chim hả? Cái con chân dài dài đó?

Sếu gật.

– Tui tên Cà Na. Cà Na là trái cà na, ở Sài Gòn có bán, chua chua, chấm muối ớt. Ngoài này có hông?

Sếu lắc đầu.

– Vậy mai mốt tui gửi ra cho bạn ăn thử. – Cà Na trèo lên một cái bậc gạch cho cao, tì cằm lên hàng rào. – Nhà bạn làm lồng đèn hả? Đẹp quá trời luôn.

– Đèn lồng. – Sếu sửa lại, rất nhỏ. – Chưa dán giấy. Dán giấy rồi mới đẹp.

Cà Na để ý tay Sếu. Mười đầu ngón tay đen sì, không phải đen vì bẩn, mà đen kiểu dính mực. Cạnh chỗ Sếu ngồi có một tờ giấy gấp làm tư, chặn dưới một cái hòn gạch. Mép giấy thò ra một nét vẽ, cong cong, như cái đuôi con gì đó.

– Bạn vẽ hả?

Sếu giật tờ giấy lại, nhét luôn vào túi quần.

– Không.

– Tay bạn dính mực kìa.

– Mực đánh dấu nan. – Sếu nói, rồi ôm bó nan đi thẳng vào nhà.

Cà Na tụt xuống khỏi bậc gạch, hơi cụt hứng. Ở Sài Gòn, Cà Na có bao nhiêu là bạn. Ra đây, đứa bạn duy nhất ở sát vách thì không thèm nói chuyện.

Cả ngày hôm ấy, ông Thạp đi tìm gỗ thị. Ông lục trong kho, lôi ra mấy khúc gỗ cũ, gõ gõ nghe tiếng, rồi lắc đầu. Ông bảo gỗ phải khô đủ năm, không thì khắc xong lại nứt. Tối đến, ông mệt, ăn cơm xong là đi ngủ sớm.

Cà Na nằm chờ trăng.

Đêm nay trăng tròn hơn đêm qua một chút. Vệt sáng lại leo qua cửa sổ, lại rọi lên tờ tranh có con ngựa chấm son. Cà Na rón rén ra gian nhà ngang, cầm cái chổi lá thông, chạm đầu chổi vào nét đen.

Gió thơm hồ nếp. Cánh đồng giấy lấp lánh. Tí Kèn đã đứng chờ sẵn, cái kèn kẹp nách.

– Cô đến muộn. – Tí Kèn nói ngay. – Trăng lên từ lâu rồi.

– Tại ông tui ngủ trễ.

– Thôi, đi. Hôm nay mình sang tờ Đàn lợn trước. Tờ ấy treo ngay cạnh tờ mình.

Hai đứa trèo lên cái kẹp tre. Từ đầu kẹp, Cà Na đặt chân lên sợi dây gai. Sợi dây to bằng cổ tay Cà Na bây giờ, sần sùi những thớ gai xoắn lại, bám chân rất chắc. Nhưng nó đung đưa. Mỗi lần có gió từ cửa sổ thổi vào, nó lại đưa sang một bên, rồi đưa về.

– Đừng nhìn xuống. – Tí Kèn dặn, rồi tự nó cũng không nhìn xuống. – Nhìn cái kẹp tre phía trước thôi.

Cà Na nắm cái đuôi của Tí Kèn, bước từng bước. Đi được nửa đường thì gió thổi. Sợi dây đưa sang trái. Cà Na ngồi thụp xuống, ôm chặt lấy dây. Tí Kèn cũng ôm. Hai đứa ôm dây đung đưa một hồi, chờ gió lặng, mới đứng lên đi tiếp.

Tờ Đàn lợn ấm hơn tờ đám cưới. Mặt giấy ở đây ngả màu vàng nhạt, thơm mùi cám. Giữa tờ, một bà lợn mẹ to như một quả đồi đang nằm nghiêng. Trên lưng bà có mấy cái xoáy tròn, nửa trắng nửa đen, như hai con cá đuổi nhau. Đàn lợn con, đứa nào cũng tròn như quả bưởi, xúm quanh bụng bà, ngủ say.

– Bà Lợn Ráy ơi. – Tí Kèn gọi khẽ. – Bà Lợn Ráy ơi, cháu là Tí Kèn bên tờ chuột đây ạ.

Bà lợn mẹ mở một mắt.

– Lại thằng chuột kèn. – Bà nói, giọng ồm ồm, chậm rì. – Đêm hôm khuya khoắt. Lại còn dắt theo đứa nào đây?

– Dạ, con là Cà Na. Cháu ông Thạp.

Nghe tới tên ông Thạp, bà Lợn Ráy mở nốt con mắt kia ra.

– Cháu ông đồ à? – Bà nhổm dậy một chút, làm hai đứa lợn con lăn lông lốc. – Ông đồ in bà mấy chục năm nay. Tay ông ấy xoa nhẹ lắm, xoa êm lắm. Cháu sang đây có việc gì?

– Dạ, con đi kiếm ông Mèo. Ông Mèo bên tờ đám cưới đó bà. Bà có thấy ông đi ngang hông?

Bà Lợn Ráy im lặng một lúc. Bà nhai nhai cái gì đó trong miệng, dù trong miệng chẳng có gì.

– Thấy. – Bà nói. – Đêm qua, lúc trăng sắp lặn. Ông Mèo sang đây, ngồi ở chỗ kia kìa. – Bà hất mõm về phía một góc tờ tranh, nơi có một khóm cây chuối vẽ bằng màu xanh lá. – Ngồi lâu lắm. Bọn trẻ nhà bà sợ, rúc hết vào bụng bà. Ông ấy không làm gì. Chỉ ngồi nhìn bọn trẻ. Rồi ông ấy hỏi một câu.

– Ông hỏi gì vậy bà?

– Ông hỏi: "Ở đây có ai cần một con mèo sứt tai không?"

Cà Na và Tí Kèn nhìn nhau.

– Rồi bà nói sao?

– Bà bảo nhà bà toàn lợn, không có chuột, cần mèo làm gì. – Bà Lợn Ráy đáp. – Ông ấy gật gù, bảo ừ, phải rồi, chẳng ai cần. Rồi ông ấy đứng dậy, đi ra phía tờ Chăn trâu.

Bà Lợn Ráy nằm xuống lại. Một đứa lợn con bò lên lưng bà, ngủ tiếp.

– Bây giờ nghĩ lại thì bà thấy lạ. – Bà nói, mắt đã lim dim. – Ông Mèo bao năm ngồi trên tờ của chuột, vênh vang như ông quan. Thế mà đêm qua trông ông ấy cứ như một con mèo hoang.

Cà Na chưa kịp nói gì thì có tiếng gió rít qua cửa sổ. Lần này gió to hơn hẳn mọi lần. Cả tờ tranh Đàn lợn rung lên bần bật. Cà Na nghe ở phía trên đầu mình một tiếng tách khô khốc.

Cà Na ngẩng lên. Một trong hai cái kẹp tre giữ tờ Đàn lợn đã bật ra.

Tờ tranh chỉ còn treo bằng một góc. Nó lật nghiêng, chao đảo, và Cà Na thấy mặt đất dưới chân mình dựng đứng dần lên như một con dốc.

— Hết chương 3 —