Vết sẹo hình trăng non

Chương 6: Vết sẹo hình trăng non

– Ông ơi, sao con mèo bị sứt tai vậy ông?

Cà Na hỏi câu ấy lúc hai ông cháu đang ăn sáng. Bữa sáng là bát bánh đúc nóng ông mua ở đầu ngõ, chan nước mắm, rắc hành phi thơm lừng. Cà Na hỏi xong thì cầm thìa đứng im, không ăn nữa.

Ông Thạp đặt bát xuống. Ông nhìn Cà Na lâu lắm. Cà Na sợ ông hỏi vì sao lại hỏi thế, rồi Cà Na lại phải nói dối. Nhưng ông không hỏi. Ông chìa bàn tay trái ra.

– Cháu nhìn cái này.

Cà Na nhìn. Ngón cái tay trái của ông, chỗ gần đầu ngón, có vết sẹo trắng cong cong như mảnh trăng non. Hôm đầu tiên, lúc ông miết tay trên tấm ván nứt, Cà Na đã thấy nó.

– Năm ấy ông mười một tuổi. – Ông nói. – Lớn hơn cháu bây giờ có hai tuổi.

Ông kể. Hồi ấy, bố ông, tức là cụ cố của Cà Na, là thợ khắc giỏi nhất làng. Ván tranh nào cũ, mòn, cụ đều khắc lại. Năm ấy cụ khắc lại ván Đám cưới chuột. Cụ khắc cả tháng trời, ngồi từ sáng đến tối, Thạp ngồi bên cạnh mài dao cho cụ.

– Ông mè nheo mãi. – Ông Thạp cười. – Ngày nào cũng xin. Cho con khắc một con thôi. Một con chuột thôi. Bố ông bảo chuột thì nhiều, khắc hỏng một con là hỏng cả đám cưới. Ông xin mãi, đến hôm cuối, khắc gần xong rồi, bố ông mới chỉ vào cái góc trên. Bảo: "Đấy, con khắc con mèo."

– Con mèo? Sao lại cho ông khắc con mèo?

– Ông cũng hỏi thế. Bố ông bảo: "Chuột thì có cả bầy, con mèo thì chỉ có một. Con khắc nó, nó là của con."

Thạp khắc con mèo mười hai ngày. Ngày đầu khắc cái đuôi. Ngày thứ hai khắc bốn cái chân. Rồi cái lưng, cái bụng, bộ râu. Tối nào cụ cũng cầm đèn soi, chỗ nào sai thì bảo làm lại, chỗ nào được thì không khen, chỉ gật. Thạp sướng nhất là những lần cụ gật.

Ngày thứ mười hai, Thạp khắc cái tai. Đó là nét cuối cùng.

– Cái tai mèo nhỏ lắm. – Ông Thạp giơ hai ngón tay lên, khép gần sát nhau. – Nét tai mỏng như sợi chỉ. Ông cầm dao, tay run, vì sướng quá, sắp xong rồi. Lưỡi dao trượt.

Ông im một lúc.

– Lưỡi dao cắt mất một miếng tai mèo. Rồi cắt luôn vào ngón tay ông. Máu chảy ròng ròng, nhỏ cả xuống ván.

Cà Na nhìn vết sẹo trên ngón tay ông. Rồi Cà Na nhớ ra cái tai khuyết của ông Mèo, nhớ giọng khàn khàn của ông trên ngọn dừa: "Tai ta bị cắt bởi chính bàn tay làm ra ta."

– Rồi ông có khắc lại hông?

– Ông đòi khắc lại. Ông khóc, đòi bào phẳng chỗ ấy đi, gắn gỗ mới, khắc con mèo khác. – Ông Thạp lắc đầu, cười. – Bố ông không cho. Bố ông băng tay cho ông, rồi bảo: "Để nguyên. Nó sứt tai thì nó nhớ con. Con có sẹo thì con nhớ nó."

Cà Na không ăn bánh đúc nữa. Bánh đúc nguội dần trong bát.

– Sáu mươi tư năm rồi đấy. – Ông nói. – Mỗi lần in ván này, ông lại xoa chỗ con mèo nhẹ tay hơn chỗ khác một chút. Chẳng ai biết.

– Vậy sao ông nói khắc con mèo mới? – Cà Na hỏi, giọng hơi to. – Ông nói con này cũ, tai sứt. Con nghe rõ mà.

Ông Thạp nhìn Cà Na, ngạc nhiên vì cái giọng ấy.

– Ông nói thế à? – Ông nghĩ một lúc. – Ừ, ông nói thế thật. Ông nói thế cho đỡ tiếc. – Ông thở ra. – Cháu ạ, chỗ nứt chạy ngang con mèo. Muốn in được thì phải vá. Vá thì phải lấy một miếng gỗ khít vào chỗ nứt, rồi khắc lại những nét bị đứt. Nét con mèo nhỏ lắm. Mắt ông bây giờ không thấy nét nữa. Ông mà khắc lại, ông sẽ khắc hỏng. Con mèo của ông thành ra một con mèo méo mó, nhoè nhoẹt. Thà ông cắt nguyên miếng ấy ra, cất đi, để nó còn nguyên như thế. Còn trên ván thì khắc một con khác.

– Cất ở đâu?

– Trong ngăn kéo. Cái ngăn kéo rương của ông.

Cà Na nghĩ tới ông Mèo. Nghĩ tới câu ông nói: "Nhét vào ngăn kéo, nằm trong bóng tối."

Ông Thạp đứng dậy, mở cái rương gỗ ở góc nhà. Trong rương có một cái hộp sắt cũ, nắp in hình hoa sen đã tróc sơn. Ông mở hộp. Bên trong là một bó dao khắc, cuộn trong mảnh vải nâu. Có con dao lưỡi thẳng, có con lưỡi cong, có con nhỏ xíu như cái kim khâu có cán.

Ông rút ra một con dao lưỡi cong, cán gỗ mòn nhẵn, đen bóng vì mồ hôi tay.

– Con dao này đây. – Ông nói. – Con dao cắt tai mèo, cắt cả tay ông.

Ông đặt con dao vào tay Cà Na. Nó nhẹ hơn Cà Na nghĩ. Cái cán vừa khít lòng bàn tay, như được làm riêng cho một bàn tay trẻ con.

– Bố ông làm riêng cái cán ấy cho ông năm ấy. – Ông nói. – Cầm thế này. Ngón cái tì lên sống dao. Không phải dao đi đâu thì tay theo đấy. Mà tay muốn đi đâu, dao phải theo đấy.

Ông lấy một mẩu gỗ mít vụn, đưa cho Cà Na. Cà Na thử ấn lưỡi dao xuống, kéo một đường. Lưỡi dao trượt trên mặt gỗ, chỉ để lại một vệt xước mờ.

– Nhẹ quá. – Ông bảo. – Mạnh quá thì trượt, nhẹ quá thì không ăn. Phải vừa. Như vuốt lông mèo ấy.

Cà Na thử lại. Lần này lưỡi dao ăn vào gỗ, một sợi phoi mỏng như sợi miến cong lên. Cà Na reo lên một tiếng. Ông Thạp gật đầu. Chỉ gật, không khen. Nhưng Cà Na thấy sướng lạ lùng, và chợt hiểu vì sao hồi bé ông thích những lần cụ cố gật đầu đến thế.

Ngoài sân có tiếng ô tô. Chú Vĩnh lại đến.

Hôm nay chú không mang hoa quả, mà mang một tập giấy kẹp trong bìa nhựa. Chú ngồi xuống chõng, mở bìa ra. Trong đó là mấy tờ tranh Đám cưới chuột. Tờ nào cũng cũ, có tờ ố vàng, có tờ rách mép.

– Cháu sưu tầm được mấy tờ này, cụ xem. – Chú Vĩnh nói. – Tờ này cháu mua ở một hiệu sách cũ trên phố. Tờ này của một ông giáo về hưu tặng. Tờ này cháu mua lại từ một người nước ngoài.

Chú lấy ngón tay chỉ vào góc trên của từng tờ. Tờ nào cũng có con mèo vằn. Và con mèo nào cũng sứt tai trái.

– Trong giới chơi tranh, người ta gọi nó là con mèo sứt tai nhà Thạp. – Chú Vĩnh nói. – Làng mình có mấy nhà in Đám cưới chuột, nét na ná nhau. Muốn biết tờ nào in từ ván nhà cụ, chỉ cần nhìn cái tai mèo. Có người đi xa về, mua cả chồng tranh, lật từng tờ tìm cái tai ấy.

Ông Thạp cầm tờ tranh ố vàng lên, đưa sát mắt. Tay ông hơi run.

– Nó sứt vì tôi vụng thôi. – Ông nói.

– Cái vụng ấy cả nước chỉ có một, cụ ạ. – Chú Vĩnh nói nhẹ nhàng. – Cho nên cháu mới xin cụ để lại tấm ván. Cụ đặt người khác khắc tấm mới, con mèo mới tai lành, thì tờ tranh vẫn đẹp. Nhưng con mèo sứt tai thì không còn nữa. Cháu muốn giữ nó.

Ông Thạp đặt tờ tranh xuống. Ông nhìn ra cửa, nơi trời đang tối sầm lại. Mây đen kéo từ phía sông Đuống lên, nặng trĩu.

– Anh để tôi nghĩ thêm. – Ông nói.

– Vâng. Cháu ở lại làng đến trưa ngày kia. Cụ nghĩ xong thì cụ nhắn cháu.

Gió nổi lên. Lá chuối ngoài vườn đập phành phạch. Mấy hạt mưa to như hạt ngô bắt đầu rơi lộp độp trên mái ngói.

– Chết, tranh! – Ông Thạp đứng bật dậy.

Mái xưởng có mấy chỗ vỡ ngói. Mưa to là dột ngay xuống dây phơi. Ông Thạp và chú Vĩnh chạy vào gian nhà ngang, tháo kẹp, gỡ tranh xuống, xếp vội vào một cái hòm gỗ có nắp. Cà Na chạy ra sân, ôm mấy cái nong đang phơi hoa hòe vào hiên. Hoa hòe vàng ươm rơi vãi đầy chân.

Mưa ào xuống. Mưa mùa hè ở đây không giống mưa Sài Gòn. Mưa Sài Gòn rào một cái rồi tạnh. Mưa ở đây đổ xuống như ai lật cả cái chum, trắng xoá, sấm nổ ầm ầm ngay trên nóc nhà.

Cà Na đứng dưới hiên, ôm cái nong cuối cùng, nhìn mưa. Mùi đất bốc lên ngai ngái, mùi lá chuối dập, mùi rơm ướt. Nước trong sân dâng lên nhanh, chảy thành một con suối nhỏ ra ngõ, cuốn theo mấy bông dâm bụt đỏ. Qua màn mưa, Cà Na thấy Sếu cũng đang đứng dưới hiên nhà bên, ôm một chồng khung đèn lồng. Sếu giơ một tay lên vẫy. Cà Na vẫy lại. Cái nong hoa hòe suýt rơi.

Mưa đổ chừng nửa tiếng thì ngớt. Chú Vĩnh đứng dậy ra về. Ông Thạp tiễn ra tận cổng. Ông cầm theo một cuộn tranh, buộc dây gai cẩn thận, dúi vào tay chú.

– Anh cầm mấy tờ tôi mới in. – Ông nói. – Tranh mới, không quý như mấy tờ anh sưu tầm. Nhưng cầm về treo cho vui.

– Ôi, cháu cảm ơn cụ. – Chú Vĩnh cầm cuộn tranh bằng hai tay, cúi đầu. Rồi chú lên xe, xe lăn bánh trên con đường lầy lội, bắn bùn lên hai bên rào.

Cà Na quay vào gian nhà ngang. Ông đã mở cái hòm gỗ, đang lấy từng tờ tranh ra, xem tờ nào bị ướt. Tờ Đàn lợn khô. Tờ Gà trống khô. Tờ Chăn trâu khô, tờ Hứng dừa khô.

Cà Na lật tìm. Lật đi lật lại.

Không có tờ Đám cưới chuột nào.

– Ông ơi. – Cà Na hỏi, giọng run run. – Mấy tờ đám cưới chuột đâu ông?

– À, ông đưa chú Vĩnh rồi. – Ông nói, vẫn cúi xuống cái hòm. – Ba tờ in hôm đầu, nét còn nguyên, chưa có vết nứt. Ông chọn mấy tờ ấy để tặng cho…

Ông ngừng lại. Ông ngẩng lên, nhìn Cà Na.

– Ôi chết. Tờ có con ngựa của cháu.

Cà Na không nói được câu nào. Ngoài kia, tiếng xe ô tô của chú Vĩnh đã nhỏ dần, rồi mất hẳn sau tiếng nước mưa còn chảy róc rách từ mái hiên xuống.

— Hết chương 6 —