Tiếng sáo trên lưng trâu

Chương 4: Tiếng sáo trên lưng trâu

– Nằm xuống! Bám vào nét! – Tí Kèn hét.

Cà Na nằm sấp xuống, hai tay quờ quạng tìm nét đen gần nhất. Mặt giấy dưới bụng nghiêng mỗi lúc một dốc. Tí Kèn trượt qua bên cạnh, kèn rơi khỏi nách, lăn lông lốc. Cà Na thò tay chộp được cái đuôi của nó, tay kia bám vào một đường đen chạy dọc thân cây chuối.

Đàn lợn con tỉnh hết cả. Chúng kêu éc éc, lăn tròn như những quả bưởi đổ khỏi thúng. Chỉ có bà Lợn Ráy là không lăn. Bà đứng phắt dậy, bốn chân choãi ra, cắm chặt xuống mặt giấy như bốn cái cọc.

– Bọn trẻ đâu! – Bà quát, giọng ồm ồm vang cả tờ tranh. – Đứa nào cũng ngoạm đuôi đứa trước. Nhanh!

Đàn lợn con nghe lời ngay. Đứa lớn nhất ngoạm đuôi bà. Đứa thứ hai ngoạm đuôi đứa lớn. Cứ thế, cả đàn nối thành một sợi dây lợn dài ngoằng, đung đưa. Đứa cuối cùng là đứa bé nhất, nó há mồm ngoạm luôn vào vạt áo Cà Na.

Gió lặng. Tờ tranh thôi chao, nhưng vẫn treo nghiêng, một góc trên cái kẹp tre, một góc buông thõng. Bây giờ cả tờ Đàn lợn giống như một cái sườn đồi dốc.

Cà Na thở hổn hển. Tí Kèn bám trên tay Cà Na, run như cầy sấy.

– Cái kèn của tôi. – Nó rên.

– Để tui kiếm. – Cà Na nói, dù chính Cà Na cũng chưa biết làm sao đứng dậy được.

– Không cần kiếm. – Bà Lợn Ráy nói. – Mọi thứ trong tranh rơi thì cũng chỉ rơi tới mép. Lát nữa nó tự lăn về. Bây giờ hai đứa phải leo lên chỗ cái kẹp còn giữ kia. Đi theo cái xoáy trên lưng bà mà leo.

Bà Lợn Ráy nằm áp bụng xuống, nghiêng người cho hai đứa trèo lên. Cái xoáy trên lưng bà là một đường đen uốn cong, vòng tròn, nửa trắng nửa đen. Cà Na đặt chân lên đường cong ấy. Nó vững như bậc thang. Cà Na leo theo vòng xoáy, lên tới vai bà, từ vai bà với lên được một nét đen khác, rồi một nét nữa. Cứ thế, như leo cái thang dây, Cà Na lên tới mép trên tờ tranh, nơi cái kẹp tre còn lại đang kẹp chặt.

Tí Kèn leo sau. Lên tới nơi, nó quay xuống:

– Cảm ơn bà Lợn Ráy!

– Đi đi. – Bà vẫy cái tai. – Gặp ông Mèo thì bảo bà hỏi thăm. Bảo là… – Bà ngập ngừng. – Bảo là bọn trẻ nhà bà hết sợ rồi.

Cà Na và Tí Kèn bước ra sợi dây gai. Lần này Cà Na không nhìn xuống thật. Cà Na nhìn cái kẹp tre của tờ kế tiếp, chỉ cách có mấy chục bước. Tờ ấy là tờ Chăn trâu thổi sáo.

Còn cách vài bước thì Cà Na nghe tiếng sáo.

Tiếng sáo trúc, trong veo, cao vút, lượn lờ như con diều. Nó không giống tiếng kèn tò te của Tí Kèn. Nó buồn buồn, mà dễ chịu, như tiếng ai gọi nhau ngoài đồng lúc chiều xuống.

Tờ Chăn trâu mát rượi. Mặt giấy ở đây xanh xanh màu cỏ, thơm mùi rơm. Giữa tờ, một con trâu to đang đứng gặm cỏ. Trên lưng trâu, một cậu bé đầu để chỏm, quần xắn tới gối, đang ngồi thổi sáo. Cậu bé thổi say sưa, mắt nhắm lại.

Cà Na và Tí Kèn đứng chờ. Không ai nỡ cắt ngang một tiếng sáo hay như thế.

Bài sáo hết. Cậu bé mở mắt, thấy hai đứa thì không giật mình chút nào.

– Lại có khách. – Cậu cười. – Hôm nay tờ tôi đông khách nhỉ. Đêm qua ông Mèo, đêm nay chuột với… với cái gì đây?

– Con người. – Cà Na nói. – Tui là con người. Cháu ông Thạp.

– À, cháu ông đồ. – Cậu bé nhảy từ lưng trâu xuống, nhẹ như chiếc lá. – Hèn gì. Tay cháu ông đồ có mùi son.

Cà Na giơ tay lên ngửi. Đúng là còn thoang thoảng mùi son từ hôm qua.

– Anh gặp ông Mèo hả? Ông Mèo nói gì?

Cậu bé chăn trâu ngồi xuống bãi cỏ, xoay xoay ống sáo trong tay.

– Ông Mèo không nói gì nhiều. Ông ngồi nghe tôi thổi. Nghe hết bài này sang bài khác. Rồi ông bảo tôi thổi một bài cho mèo. Tôi bảo tôi chỉ biết bài cho trâu. Bài nào tôi thổi cũng là thổi cho trâu nghe. – Cậu bé vỗ vỗ cái chân con trâu. Con trâu ngoái lại, phì một hơi qua lỗ mũi. – Ông Mèo nghe thế thì cười. Cười buồn lắm. Ông bảo: "Ừ, ai cũng có người thổi cho mình nghe. Chỉ có ta là không."

Cà Na nhìn xuống bãi cỏ. Trên bãi cỏ có một vết lõm tròn tròn, như chỗ có ai đã cuộn tròn nằm ở đó.

– Rồi ông hỏi tôi một câu nữa. – Cậu bé kể tiếp. – Ông hỏi: "Nếu ông đồ khắc một con mèo mới, thì con mèo cũ đi đâu?"

– Anh trả lời sao?

– Tôi bảo tôi không biết. – Cậu bé gãi đầu. – Thật là tôi không biết. Tranh nhà tôi chưa bao giờ phải thay ai.

Tí Kèn kéo áo Cà Na.

– Ông Mèo đi đâu sau đấy hả anh?

– Đi về phía tờ Hứng dừa. – Cậu bé chỉ tay ra sợi dây. – Ông bảo ông muốn lên chỗ thật cao, cao nhất trên dây phơi này, để nhìn cho rõ. Tờ Hứng dừa có cây dừa cao nhất.

Cà Na đứng dậy.

– Mình đi qua đó liền đi.

– Không kịp đâu. – Cậu bé nói, rồi chỉ lên trời. Ở đây không có trời, chỉ có một khoảng tối phía trên tờ giấy, nhưng Cà Na hiểu ý. – Trăng xuống thấp rồi. Ông Gà Đại Cát sắp gáy. Từ đây về tờ chuột là phải qua tờ Đàn lợn, mà tờ ấy đang treo nghiêng.

Vừa nói dứt câu thì từ cuối dây phơi, ông Gà Đại Cát cất tiếng.

Ò… ó…

– Chạy! – Tí Kèn kêu.

Cà Na chạy. Ra khỏi tờ Chăn trâu, lên sợi dây gai. Không còn nhìn được kẹp tre phía trước nữa, vì phải nhìn chân. Sợi dây đung đưa. Cà Na chạy theo nhịp đung đưa của nó, như chạy trên cái võng.

Qua tờ Đàn lợn. Tờ tranh vẫn treo nghiêng. Bà Lợn Ráy đã nằm áp sát mép trên, mõm hếch lên.

– Leo qua lưng bà! – Bà gọi.

Cà Na và Tí Kèn nhảy lên lưng bà, chạy dọc theo cái xoáy, rồi nhảy sang sợi dây ở phía bên kia. Cái kèn của Tí Kèn đã lăn về nằm ở mép tờ như bà nói. Tí Kèn cúi xuống nhặt, suýt nữa ngã, Cà Na kéo nó lại.

Về tới tờ đám cưới. Chạy theo nét đen. Con ngựa trắng đã quay mông sẵn.

Ngoài kia, tiếng gà gáy thật vang lên.

Cà Na túm đuôi ngựa. Gió thơm hồ nếp thổi từ sau lưng. Cà Na ngã ngồi trên nền đất, đúng lúc tiếng gà thứ hai vang lên ở xóm dưới.

Kịp. Chỉ vừa kịp.

Sáng hôm sau, Cà Na dậy muộn. Lúc ra tới gian nhà ngang thì ông Thạp đã đứng trước dây phơi, tay chống nạnh.

– Gió đêm qua to thế nhỉ. – Ông nói. – Tờ lợn rơi mất một cái kẹp.

Ông với tay, kẹp lại góc tờ Đàn lợn cho ngay ngắn. Cà Na liếc nhìn. Bà Lợn Ráy nằm im trong tranh, mắt nhắm, đàn con quây quần. Không ai biết đêm qua bà đã đứng như bốn cái cọc giữa cơn gió.

Trên bàn in có một mẩu gỗ mít vụn, to bằng bao diêm. Cà Na cầm lên xem. Trên mặt gỗ có mấy nét khắc cong cong, như cái tai mèo. Nhưng nét này chồng lên nét kia, chỗ sâu chỗ nông, có chỗ dao trượt ra ngoài thành một vệt xước dài.

– Ông khắc thử lúc sáng sớm đấy. – Ông Thạp nói, không quay lại. – Khắc cái tai mèo cho quen tay.

– Sao nó… – Cà Na định nói "xấu", rồi nuốt lại.

– Xấu chứ gì. – Ông cười. – Tay ông vẫn nhớ đường dao. Cái tai mèo ông khắc từ bé, nhắm mắt cũng khắc được. Nhưng mắt ông bây giờ không dẫn được tay nữa. Nét nhỏ như sợi tóc, ông nhìn chỉ thấy một vệt mờ. Dao đi tới đâu, mắt không theo kịp tới đấy.

Ông cầm mẩu gỗ, xoay xoay, rồi bỏ vào cái rổ đựng phôi bào.

– Thế nên ông mới nghĩ, hay là đặt thợ trẻ khắc cho. – Ông nói nhỏ, như nói một mình. – Nhưng con mèo của ông, để người khác khắc thì…

Ông bỏ lửng câu ấy.

Ông Thạp quay lại, định nói gì đó thì mắt ông dừng ở chân Cà Na.

– Cháu đi đâu mà gót chân dính mực tàu thế kia?

Cà Na cúi xuống. Hai gót chân đen nhẻm, đen như vừa đi qua một vũng than lá tre. Chắc là tại đêm qua chạy trên nét đen nhiều quá.

– Dạ… – Cà Na lúng túng. – Tại con… tại con đi chân đất ra đây. Chắc dẫm phải mực.

– Mực ông để trên bàn kia mà. – Ông nhìn cái bàn in, rồi nhìn Cà Na. Ông không hỏi thêm, chỉ bảo: – Ra giếng rửa đi. Mực than tre khó đi lắm, phải kỳ bằng xơ mướp.

Cà Na ra giếng. Giếng nhà ông là giếng khơi, thành xây gạch, rêu xanh mướt, thả cái gầu nhôm xuống phải đợi một lúc mới nghe tiếng tõm. Nước giếng mát lạnh, trong veo. Cà Na múc một gầu, dội lên chân, lấy xơ mướp kỳ mãi gót chân mới bớt đen. Đang kỳ thì nghe có tiếng sột soạt ở hàng rào dâm bụt.

Sếu đứng đó. Lần này Sếu không cúi gằm mặt. Sếu nhìn thẳng vào Cà Na, nhìn rất lâu, như đang cân nhắc có nên nói hay không.

– Ê. – Cà Na gọi trước. – Hôm qua bạn bỏ đi cái rụp, tui chưa kịp hỏi…

– Đêm qua tớ thấy rồi. – Sếu cắt ngang.

Cà Na đứng im, tay còn cầm cái xơ mướp.

– Thấy gì?

Sếu nuốt nước bọt. Giọng Sếu vẫn nhỏ, nhưng không run.

– Tớ dậy đi giải. Cửa sổ nhà tớ nhìn sang được gian nhà ngang nhà ông Thạp. Trăng sáng lắm. Tớ thấy cậu đứng ở chỗ dây phơi, cầm cái chổi. Rồi cậu giơ cái chổi lên chạm vào tờ tranh. – Sếu dừng một chút. – Rồi không thấy cậu đâu nữa.

Cà Na há miệng ra, rồi ngậm lại.

– Tớ đứng ở cửa sổ đến lúc gà gáy. – Sếu nói tiếp. – Gà vừa gáy thì cậu lại hiện ra. Ngồi bệt dưới đất. – Sếu bám tay vào hàng rào, nhón người lên, hạ giọng thấp hơn nữa. – Cậu đi đâu? Cậu đi vào trong tranh, đúng không?

— Hết chương 4 —