Những bao tải trắng ngà

Chương 7: Những bao tải trắng ngà

Sáng thứ Sáu, anh Thức lên lấy mẫu. Anh múc sữa từ bồn bằng cái muỗng inox cán dài, đổ vào ba lọ nhựa có nắp vặn, dán nhãn, cất vào thùng xốp có đá. Mẹ chồng tôi đứng cạnh ký vào biên bản lấy mẫu. Bà ký chậm, từng nét, như người ký tên mình lên một cái gì đó không gỡ ra được.

– Năm ngày, – anh Thức nói. – Thứ Tư tuần sau.

Lúc anh đi, mẹ chồng tôi đứng ở cổng nhìn theo cái xe máy cũ đến khi nó khuất sau khúc quanh. Rồi bà quay vào, đi qua tôi, nói như nói với cái sân:

– Hôm nay nhà ông Sính có gọi không?

– Có ạ. Ông ấy gọi từ hôm qua, bảo bò nhà ông ấy ăn kém.

– Thì đi đi.

Nhà ông Sính ở bên kia đồi, phải đi vòng đường đất gần năm cây số. Ông là người Mông, trước trồng mận trồng ngô, ba năm nay vay vốn mua tám con bò sữa, chuồng làm bằng gỗ ván và tôn, sạch sẽ, ngăn nắp. Ông gọi tôi là cô giáo, vì lần đầu tôi đến khám, tôi ngồi giảng cho cả nhà ông cách vệ sinh bầu vú trước khi vắt, giảng đến hai tiếng. Con gái ông dịch lại cho bà vợ không biết tiếng Kinh.

Hôm nay ông đứng đợi tôi ở đầu ngõ, mặt nhăn như quả mận khô.

– Cô giáo ơi, sữa nhà tôi tuần trước bị trạm trả về. Trạm bảo có độc. Bò tôi không ăn cám nữa. Tôi không biết làm thế nào.

Tôi vào chuồng. Tám con bò, sáu con đang vắt, con nào lông cũng xơ, mắt cũng lờ đờ. Máng ăn còn thừa. Tôi cúi xuống máng đầu tiên. Dưới lớp cám, trong góc máng, có những hạt ngô nguyên. Màu ấy. Lớp bụi xanh xám ấy ở cuống hạt.

– Ông Sính ơi, ngô này ông mua ở đâu?

Ông dẫn tôi ra cái lán chứa đồ cạnh chuồng. Ở đấy có mười hai bao tải dứa màu trắng ngà, xếp trên mấy tấm gỗ kê cách đất. Giống hệt những bao trong nhà sấy chè.

– Tôi mua của thằng lái xe đại lý dưới phố. Nó chở cám lên cho nhà ông Tiến bên dưới, tiện đường ghé qua. Nó bảo ngô thanh lý của đại lý, hàng tồn kho, bán rẻ một nửa, bò ăn vào thì béo, sữa nhiều. Tôi mua hai mươi bao.

– Lái xe tên gì hả ông?

– Thằng Hưng. Người đen đen, gầy gầy.

Tôi đứng im một lúc trong cái lán gỗ, nghe tiếng gió đập vào mái tôn. Tôi lấy mẫu ngô của ông Sính, ngồi xuống bậc cửa lán thử ngay. Mười phút sau, chỗ vạch thử mờ đến mức phải đưa sát mắt mới thấy một vệt hồng nhạt. Ít độc hơn ngô trên đồi nhà tôi, nhưng vẫn là có độc.

Tôi dặn ông Sính ngừng cho bò ăn ngô, để nguyên các bao ở đấy, đừng đổ đi, đừng trả lại ai. Tôi đưa cho ông nửa bao chất hấp phụ mang theo, không lấy tiền, dạy ông trộn vào cám. Ông nắm tay tôi, nói một câu tiếng Mông mà tôi không hiểu, rồi nói lại bằng tiếng Kinh: cô giáo cứu bò tôi.

– Ông ơi, nhà ông Tiến bên dưới có mua ngô của anh Hưng không?

– Có. Nhà chị Hoa ở bản trên cũng mua.

Tôi đi tiếp. Nhà anh Quàng Tiến là người Thái, mười hai con bò, sữa bị trả từ mười ngày trước, chưa biết vì sao. Nhà chị Mai Hoa ở bản trên mới có năm con, sữa chưa bị trả nhưng bò đã biếng ăn. Ở cả hai nhà, tôi đều tìm thấy những cái bao trắng ngà ấy, và đều được nghe kể về anh lái xe đen gầy bán ngô thanh lý giá nửa tiền.

Ở nhà anh Tiến, lúc tôi đến, vợ anh đang đổ sữa ca trưa ra cái rãnh sau chuồng. Hai can nhôm, gần bốn mươi lít, chảy thành một dòng trắng đục lẫn vào nước rửa chuồng rồi trôi xuống ruộng ngô. Chị đổ mà không nhìn, mặt quay đi chỗ khác. Anh Tiến bảo trạm không nhận thì đổ, chứ giữ lại cho ai uống. Tôi hỏi anh có định báo cho đại lý không. Anh cười, cái cười rất mệt. Anh bảo nhà anh còn nợ đại lý mười chín triệu tiền cám từ hồi đầu năm, anh Kha cho nợ không tính lãi. Người ta cho mình nợ thì mình đi kiện người ta thế nào được, em.

Ba nhà, hai nhà bị trả sữa. Cộng với nhà tôi là bốn.

Đến chiều, tôi ngồi ở quán nước đầu dốc, mở điện thoại xem lại những tấm ảnh chụp được. Tôi đã chụp kỹ từng bao ngô ở ba nhà. Bao nào cũng có in tên nhà máy thức ăn chăn nuôi ở dưới xuôi, cái nhà máy mà đại lý anh Kha làm phân phối độc quyền cho cả vùng. Và ở mặt bên của mỗi bao, gần đường may miệng, có một dòng số in phun màu đen, mờ, dài mười mấy ký tự, tôi đoán là mã lô sản xuất. Có mấy bao đã bị ai đó lấy dao cạo đi dòng số ấy, để lại một vệt xước trắng. Nhưng có những bao người cạo bỏ sót, hoặc cạo không hết.

Ở dưới cùng cái bao, có in một số điện thoại đường dây nóng của nhà máy.

Tôi gọi. Một cô gái nghe máy, giọng miền xuôi, hỏi tôi cần gì. Tôi nói tôi là bác sĩ thú y của một trại bò ở cao nguyên. Tôi phát hiện ngô mang tên nhà máy có độc tố nấm mốc, bán qua tay lái xe của một đại lý, đang làm hỏng sữa của bốn trại. Cô gái im một lúc, rồi xin số của tôi, bảo sẽ có người phụ trách vùng gọi lại.

Bảy giờ tối, có người gọi lại thật.

Chị Mận phụ trách thị trường cả mấy tỉnh vùng núi phía tây cho nhà máy, đang ở dưới phố vì đi kiểm tra đại lý. Chị hẹn tôi ở một quán phở gần chợ. Chị khoảng bốn mươi lăm tuổi, tóc cắt ngắn, áo khoác gió, nói nhanh và hỏi thẳng như người quen làm việc với những con số. Chị gọi hai bát phở, không ăn, chỉ xem ảnh trên điện thoại của tôi, phóng to từng dòng mã lô.

– Em gửi chị mấy tấm này, – chị nói.

Tôi gửi. Chị mở máy tính xách tay ra trên bàn quán phở, gõ một lúc, rồi xoay màn hình về phía mình, không cho tôi thấy. Chị nhìn vào đấy rất lâu. Rồi chị gập máy lại.

– Em biết lô này là lô gì không?

– Em không biết, chị ạ.

– Sau trận bão tháng Chín, kho của đại lý anh Kha ngập. Anh ấy báo lên nhà máy mười bốn tấn ngô hạt bị ngâm nước, kèm ảnh chụp. Theo quy định, hàng ngập phải tiêu huỷ, không được bán. Nhà máy đền bù cho anh ấy bảy mươi phần trăm giá trị, trừ vào công nợ. Anh ấy ký biên bản tiêu huỷ, có ảnh cái hố chôn ở bãi đất sau kho. Hôm chị lên thì hố đã lấp xong rồi. – Chị gõ ngón tay lên nắp máy tính. – Mã lô trên mấy bao em chụp nằm trong mười bốn tấn ấy.

Tôi ngồi im. Bát phở trước mặt tôi nguội dần, váng mỡ đông lại trên mặt. Ngoài cửa quán, mấy người bán hàng ở chợ đang dọn sạp, tiếng thúng mủng va nhau, tiếng ai gọi con về ăn cơm, một chiếc xe khách đêm về xuôi nổ máy chờ khách ở đầu bến.

– Tức là anh ấy được nhà máy đền tiền, rồi vẫn bán ngô ấy đi, – tôi nói.

– Tức là thế. Nếu chỗ em chụp là thật. – Chị Mận nhìn tôi. – Em hiểu là chị không thể đi báo cáo bằng mấy tấm ảnh trong điện thoại của một người chị mới gặp nửa tiếng. Chị cần bao thật, mã lô thật, chị cần các nhà mua ngô xác nhận là mua của ai, giá bao nhiêu, hôm nào. Chị cần chỗ ngô còn lại. Và chị cần biết em là ai trong chuyện này.

Tôi nhìn chị. Tôi nghĩ đến mẹ chồng tôi ngồi trên bao ngô lúc ba giờ sáng, đến cái tin nhắn mà anh Kha giữ: ngô ẩm quá con ạ, mẹ phơi mãi không khô.

– Em là con dâu của một trong bốn nhà mua ngô, chị ạ. – Tôi nói. – Và người bán ngô cho nhà em là anh rể em.

Chị Mận không tỏ ra ngạc nhiên. Chị chỉ gật đầu chậm, như người vừa ghép xong một miếng vào bức tranh đã đoán được từ trước.

– Đại lý anh Kha nợ nhà máy gần hai tỷ tiền hàng, – chị nói. – Hạn thanh toán là cuối tháng này. Anh ấy đang xin gia hạn, nói sắp có một khoản tiền lớn về từ dự án nhà nghỉ trên đồi.

Tôi nghĩ đến hai trăm triệu, đến cái đồi chè, đến bữa cơm rằm có các bác bên họ nội làm chứng. Tôi không biết hai trăm triệu thì làm sao lấp được hai tỷ. Nhưng tôi hiểu một cái đồi có giấy thuê ba mươi năm thì có thể đem đi vay được nhiều hơn hai trăm triệu.

– Các nhà kia có chịu làm chứng không? – Chị Mận hỏi.

– Em chưa hỏi. Họ sợ, chị ạ. Họ mua cám của đại lý anh ấy, nhiều nhà còn nợ tiền cám. Anh ấy cắt nợ là họ chết.

– Thế còn nhà em?

Tôi không trả lời ngay. Chị Mận cũng không giục.

– Mười bốn tấn, – chị nói, gần như với chính mình. – Bốn nhà em kể, cộng lại được bao nhiêu? Năm tấn, sáu tấn? Còn tám tấn nữa thì đang ở đâu, trong máng bò nhà ai?

Tôi chưa kịp nghĩ đến câu ấy thì điện thoại của tôi rung trên mặt bàn. Màn hình hiện số của mẹ chồng tôi. Ba năm nay, bà gọi cho tôi đúng hai lần, cả hai lần đều để hỏi tôi cất cái chìa khoá kho ở đâu.

Tôi nghe máy. Đầu bên kia có tiếng gió, tiếng bò rống, và giọng bà, khàn đi, gấp gáp, như người vừa chạy.

– Con về ngay. Con Mộc nằm xuống không đứng dậy được. Nó rặn. Nó chưa đến ngày.

Bà gọi tôi là con. Lần đầu tiên trong ba năm.

— Hết chương 7 —