Cái tay ông thiến lợn

Chương 1: Cái tay ông thiến lợn

– Bỏ cái tay ông thiến lợn của cô ra khỏi con bò của tôi.

Mẹ chồng tôi nói câu ấy lúc ba giờ hai mươi sáng, đứng ở đầu dãy chuồng, cái đèn pin đội đầu chiếu thẳng vào mặt tôi. Tay phải tôi đang ở trong con bò tơ số hai mươi bảy tới quá khuỷu. Ngoài trời sương mù đặc như ai đổ sữa lên cả cao nguyên. Trong chuồng chỉ có tiếng con bò rặn, tiếng thở phì phò và tiếng ủng ai đó lội qua rãnh nước.

Con số hai mươi bảy đẻ lứa đầu. Con bé Ín nhà anh Pầng đặt tên cho nó là con Sương, vì nó sinh vào một sáng mù trắng như sáng nay. Nó rặn từ nửa đêm. Một cái móng bê đã thò ra một lúc, rồi thụt vào, rồi lại thò ra. Chỉ một cái. Cái thứ hai không thấy đâu. Tôi đeo găng, bôi trơn, đưa tay vào thì sờ thấy cái mõm bê ướt và cái lưỡi bắt đầu sưng. Chân trước bên trái của nó gập lại ở gối, mắc vào mép xương chậu của mẹ.

– Mẹ ơi, chân bê bị gập. Con chỉnh một chút là ra.

– Tôi gọi anh Bằng rồi. Cô rút tay ra.

Anh Bằng là bạn của anh rể tôi, mở cửa hàng thuốc thú y dưới phố, ai cũng gọi là bác sĩ Bằng. Từ phố lên trại nhà tôi mất bốn mươi phút xe máy nếu trời quang. Sáng nay sương thế này thì một tiếng.

Tôi rút tay ra. Tôi không cãi, vì cãi mẹ chồng giữa chuồng bò lúc ba giờ sáng thì con bò không đẻ nhanh hơn được. Tôi tháo găng, đứng lùi lại, nhìn đồng hồ. Ba giờ hai mươi hai.

Anh Pầng đứng ở ô bên cạnh, tay cầm xô nước ấm, nhìn tôi rồi nhìn bà chủ, không nói gì. Anh chăn bò cho nhà này mười lăm năm, từ hồi bố chồng tôi còn sống. Anh biết con bê ấy không chờ được một tiếng.

Con Sương rặn thêm một đợt. Cái móng bê thò ra, tím hơn lúc nãy.

Ba giờ ba mươi lăm, tôi đi ra ngoài cửa chuồng gọi cho anh Bằng. Anh nghe máy, giọng còn ngái ngủ, bảo đang dắt xe, sương quá, anh đi chậm. Tôi hỏi anh còn bao lâu. Anh bảo em cứ để đấy, đừng động vào, động vào là rách tử cung con bò, mất cả mẹ lẫn con.

Tôi quay vào. Mẹ chồng tôi đang ngồi xổm cạnh đầu con Sương, xoa cổ nó, miệng lẩm bẩm như dỗ trẻ con. Bà nuôi bò ba mươi chín năm, từ hồi lên cao nguyên làm công nhân vắt sữa cho nông trường. Bà thương bò thật. Chỉ là bà không thương tôi.

Ba giờ bốn mươi. Cái lưỡi bê thè ra ngoài, tím ngắt.

– Mẹ ơi, – tôi nói, – con bê sắp chết rồi. Mẹ cho con năm phút. Nếu con làm hỏng, mẹ đuổi con về Thanh Hoá cũng được.

Bà ngẩng lên. Cái đèn pin trên trán bà rọi thẳng vào ngực tôi, chỗ cái ống nghe của bố tôi đang lủng lẳng. Cái ống nghe ấy cũ hơn tôi. Hai cái tai nghe là đồ thay, dây cao su nứt chỗ chạc ba, bố tôi quấn băng dính đen một đoạn dài bằng gang tay. Hồi bố còn sống, ông đạp xe đi khắp các xóm trong xã tiêm phòng cho lợn, thiến lợn, đỡ đẻ cho bò, cái ống nghe ấy lúc nào cũng quàng trên cổ. Người ta gọi ông là ông Ước thiến lợn. Lần đầu tôi về ra mắt, mẹ chồng tôi hỏi bố em làm nghề gì, tôi nói thật. Từ hôm ấy đến giờ, trong nhà này tôi là con gái ông thiến lợn.

Bà nhìn cái ống nghe một lúc lâu. Rồi bà quay mặt đi.

– Cô làm thì làm. Chết thì cô chịu.

Tôi đeo găng mới. Anh Pầng không cần ai bảo, đã kéo đuôi con Sương sang một bên, giữ chặt. Tôi đợi nó dứt cơn rặn, rồi đẩy cái đầu bê ngược vào trong. Đẩy bê ngược lại lúc mẹ nó đang muốn đẩy ra là việc nặng nhất trong cả nghề này. Con Sương rống lên. Mẹ chồng tôi kêu một tiếng trong cổ họng. Tôi lần theo cái chân gập, tìm cái móng, khum cả bàn tay mình bọc lấy nó để móng bê không cào rách tử cung, rồi kéo nó cong lên, đưa về phía trước. Tôi thấy rõ cái khớp gối bé xíu trượt qua lòng bàn tay mình.

Hai cái móng thò ra cạnh nhau. Cái mõm nằm đè lên trên, đúng chỗ của nó.

– Anh Pầng, dây.

Anh đưa sợi dây đỡ đẻ đã ngâm nước sát trùng. Tôi buộc hai vòng trên khớp móng, một vòng dưới, rồi đợi. Con Sương rặn. Tôi kéo theo nhịp rặn của nó, kéo chếch xuống phía chân sau của mẹ, không kéo thẳng. Nó nghỉ, tôi nghỉ. Nó rặn, tôi kéo. Đến đợt thứ tư thì cái đầu ra, đợt thứ năm thì cả con bê trượt xuống đống rơm như một bao nước ấm.

Nó không thở.

Tôi nhấc hai chân sau của nó lên cho nước chảy ra từ mũi, lấy tay vuốt sạch nhớt trong miệng. Anh Pầng bốc nắm rơm khô chà mạnh dọc sườn nó. Tôi rút một cọng rơm, ngoáy vào lỗ mũi bê. Không gì. Tôi múc một gáo nước lạnh dội vào tai nó.

Con bê hắt hơi. Rồi nó lắc đầu, rồi nó thở.

Ba giờ năm mươi mốt.

Mẹ chồng tôi ngồi bệt xuống rơm. Bà không nhìn tôi. Bà nhìn con bê đang ngóc đầu lên, rồi bà quay sang con Sương, xoa mũi nó, nói: con giỏi lắm, con giỏi lắm. Tôi biết câu ấy là bà nói với con bò.

Bốn giờ hai mươi, anh Bằng tới. Áo khoác ướt đẫm sương, mũ bảo hiểm còn chưa tháo. Anh nhìn con bê đang bú, nhìn con mẹ đang liếm con, rồi mở túi lấy ra ba ống thuốc.

– Thuốc bổ cho mẹ, thuốc co tử cung, thuốc chống viêm. Đẻ khó thế này mà không tiêm là mai sốt ngay.

Tôi định nói con Sương không cần thuốc co tử cung, nhau nó đã ra được một nửa, tự ra hết trong vài tiếng. Nhưng mẹ chồng tôi đã gật đầu. Anh Bằng tiêm ba mũi, lau tay vào quần, rồi nhận của bà năm trăm nghìn, gồm cả tiền công đi đêm.

– May mà bác gọi em sớm, – anh nói, – chứ để người không có nghề động vào là hỏng.

Mẹ chồng tôi gật đầu. Anh Pầng nhìn xuống đất. Tôi thu dọn găng, dây, xô nước. Lúc tôi đi ngang qua bà, bà nói, không to không nhỏ:

– Lần sau cô đợi người có bằng.

Tôi có bằng. Tôi học năm năm thú y ở dưới Hà Nội, cái bằng tốt nghiệp của tôi cuộn trong ống nhựa nằm trên nóc tủ. Anh Bằng thì có cái tên.

Tôi không nói gì. Tôi đi rửa tay ở vòi nước đầu chuồng, nước lạnh buốt đến tận xương. Trời bắt đầu hửng. Sương rút dần xuống thung lũng, để lộ những đồi cỏ voi xanh thẫm và rặng mận trơ cành bên kia đường. Mùa này cao nguyên đẹp nhất. Mấy tuần nữa cải trắng nở, khách du lịch dưới xuôi lên chụp ảnh, xe nối nhau trên quốc lộ. Tôi lấy chồng lên đây ba năm, chưa có mùa cải nào tôi ra đồi đứng chụp một tấm ảnh.

Chồng tôi dậy lúc năm giờ, như mọi ngày. Anh Thuần là kỹ sư cơ khí, học cùng trường với tôi, khác khoa. Bố chồng tôi mất được ba năm thì anh bỏ việc ở dưới xuôi về trông trại, cưới tôi về cùng. Anh lo cái hệ thống máy vắt sữa mười hai bộ, lo bồn làm lạnh, lo máy phát điện. Anh hỏi đêm qua thế nào. Tôi kể. Anh nghe, rồi anh xoa đầu tôi, nói em giỏi. Rồi anh hỏi mẹ có nói gì không. Tôi bảo không. Anh có vẻ nhẹ người. Anh lúc nào cũng nhẹ người khi tôi bảo mẹ không nói gì.

Ca vắt sáng bắt đầu lúc năm rưỡi. Ba mươi mốt con đang cho sữa đi vào dàn vắt theo thứ tự quen, con nào cũng biết chỗ của mình. Tôi đứng ở cuối dàn, nhìn bầu vú từng con, sờ những con hôm qua có dấu hiệu nóng. Con số mười hai và con số mười chín bị viêm vú nhẹ từ tuần trước, tôi đã điều trị. Sữa của hai con ấy vắt riêng ra xô đổ đi, chưa đủ ngày ngừng thuốc thì chưa được đổ vào bồn chung. Tôi ghi tên hai con lên tấm bảng ở cửa chuồng bằng phấn trắng, ghi cả ngày được dùng sữa trở lại. Mẹ chồng tôi đi qua tấm bảng ấy mỗi sáng. Bà chưa bao giờ hỏi tôi chữ gì.

Bảy giờ, anh rể tôi lên.

Anh Kha lái cái xe bán tải màu ghi, thùng sau chất cao những bao cám in hình con bò đen trắng. Anh đỗ xe giữa sân, mở cửa, bước xuống bằng đôi giày da không dính một tí bùn nào, tay xách túi bánh mì còn nóng và hai hộp xôi.

– Mẹ ơi, con mang đồ ăn sáng lên. Nghe nói đêm qua con Sương đẻ khó, mẹ thức cả đêm à?

Bà đi từ chuồng ra, mặt giãn hẳn. Chị Hợp, chị chồng tôi, lấy anh Kha mười năm nay. Anh có đại lý thức ăn chăn nuôi lớn nhất dưới phố, quen biết khắp vùng, nói chuyện với ai cũng ngọt. Mỗi lần anh lên, bà đi đâu cũng khoe với hàng xóm: thằng rể tôi nó lo cho tôi từng bao cám.

Anh Kha bóc bánh mì cho bà, rồi mới quay ra thùng xe.

– Mẹ, đợt này con lấy về loại cám trộn mới, có ngô mảnh nhiều hơn, bò ăn khoẻ mà giá mềm hơn loại cũ. Con để mẹ dùng thử mười bao. Ưng thì con giao đều.

– Giá mềm hơn bao nhiêu?

– Mỗi bao bớt được ba mươi nghìn. Ba mươi mốt con vắt, một tháng mẹ bớt được khối tiền.

Bà gật đầu. Tôi đứng ở cửa chuồng, tay còn cầm cái xô đựng sữa của con mười hai. Tôi muốn hỏi thành phần, hỏi hạn dùng, hỏi ngô ấy nhập ở đâu. Đổi thức ăn cho cả đàn bò sữa thì phải đổi từ từ, trộn dần trong một tuần, không thì dạ cỏ chúng nó không chịu. Nhưng anh Kha đã quay sang tôi, cười rất tươi.

– Em Gieo vất vả rồi. Nghe nói em cũng xắn tay vào giúp anh Bằng à?

Tôi nhìn sang mẹ chồng. Bà đang cầm cái bánh mì, nhìn về phía đồi.

– Vâng, – tôi nói. – Em giúp một tí.

Anh Pầng vác mười bao cám vào kho. Tôi theo vào, rạch một bao, bốc một nắm lên ngửi. Mùi cám bình thường, mùi ngô rang, mùi khô dầu đậu tương, có một tí mùi mật rỉ. Viên cám đều, không ẩm. Tôi bỏ nắm cám vào túi áo, định chiều nay xem kỹ hơn.

Lúc tôi đi ra, thấy mẹ chồng tôi đứng một mình ở hiên nhà, tay cầm một cái phong bì trắng, đọc rất lâu. Phong bì có cái biểu tượng màu xanh của ngân hàng ở góc. Thấy tôi, bà gấp vội lại, nhét vào túi áo bông.

Ba năm làm dâu, tôi biết hai thứ về cái phong bì ấy. Thứ nhất, bố chồng tôi trước khi mất để lại một khoản vay một tỷ bốn để làm chuồng mới và mua dàn máy vắt. Thứ hai, trong nhà này không ai được hỏi về nó, kể cả con trai bà.

Chiều hôm ấy, tôi chở hai can sữa của ca chiều xuống trạm thu mua dưới chân dốc. Trạm có một cái bồn làm lạnh to như cái xe bồn, một cái máy đo, và chị Vi. Chị Vi người Mường dưới Phú Thọ, lấy chồng lên đây, làm ở trạm sáu năm, sữa nhà nào chua nhà nào ngọt chị biết cả. Chị đo độ béo, đo nhiệt độ, ghi sổ, rồi chị không đưa trả tôi cái phiếu như mọi lần. Chị cầm nó, nhìn tôi.

– Gieo này. Mẫu sữa nhà em tuần trước, phòng kiểm nghiệm dưới công ty vừa gọi lên hỏi.

– Hỏi gì hả chị?

Chị Vi nhìn ra phía cái xe máy của tôi, nhìn hai can sữa rỗng buộc sau yên.

– Chị không được nói. Họ gửi giấy thẳng cho chủ hộ. Mẹ chồng em chắc nhận được rồi đấy.

— Hết chương 1 —