Gáo ngô lúc hai giờ sáng

Chương 4: Gáo ngô lúc hai giờ sáng

Tôi thử nhúm ngô ấy ngay trong đêm, trên cái bàn nhỏ ở góc buồng, dưới ánh đèn bàn mà anh Thuần ngủ say không biết. Tôi nghiền mấy hạt ngô bằng cái chày gỗ giã tỏi, cân trên cái cân tiểu ly vẫn dùng để cân thuốc, cho vào lọ dung dịch, lắc, đợi lắng, nhỏ lên que.

Vạch kiểm chứng hiện lên rất nhanh. Tôi ngồi nhìn chỗ vạch thử, đợi nó hiện.

Mười phút. Mười lăm phút. Chỗ ấy vẫn trắng tinh như chưa từng có vạch nào được in lên.

Tôi tắt đèn, nằm xuống cạnh chồng, kéo chăn lên tận cằm. Cái chăn bông này mẹ chồng tôi đem cho hôm tôi mới về, bảo chăn của cô dưới xuôi mỏng, lên đây rét chết. Tôi nhớ hôm ấy tôi cảm động lắm. Tôi nằm nghĩ đến những hạt ngô có lớp bụi xanh xám, đến cái máng của con Mộc, đến câu "thế thì tốt" của anh Pầng. Tôi nghĩ đến ai có thể vào chuồng trong đêm mà không ai thấy lạ. Nhà này có năm người lớn hay ở trại: mẹ chồng tôi, anh Thuần, anh Pầng, tôi, và anh Kha thỉnh thoảng lên. Chó nhà tôi không sủa người quen.

Tôi chưa nói với ai. Tôi biết nói lúc này thì người ta sẽ hỏi: ngô ấy cô lấy ở đâu ra, hay cô tự bỏ vào máng để đổ cho người khác. Ở nhà này, tôi là người duy nhất có lý do để tìm ra một thủ phạm không phải mình.

Bữa cơm tối thứ Hai, mẹ chồng tôi nói, khi đang múc canh:

– Từ mai ca vắt sáng cô khỏi ra. Tôi với thằng Pầng làm được. Cô ngủ cho khoẻ, rồi đi khám cho mấy nhà bên kia đồi mà kiếm tiền.

Đó là lần đầu tiên trong ba năm bà bảo tôi đi khám thuê cho nhà người ta. Anh Thuần nhìn mẹ, rồi nhìn tôi, có vẻ mừng. Anh tưởng mẹ đang làm lành.

– Vâng, – tôi nói.

Đêm thứ Hai, tôi không ngủ.

Tôi nằm nghiêng quay mặt ra cửa sổ. Cửa sổ buồng tôi nhìn thẳng xuống sân và đầu dãy chuồng. Trời quang, không sương. Đầu tháng, trăng non lặn từ lúc chập tối, chỉ còn sao dày đặc trên rặng mận. Mười một giờ, đèn buồng mẹ chồng tôi tắt. Mười hai giờ, một chiếc xe tải chạy đêm trên quốc lộ bóp còi dài khi xuống dốc, tiếng vọng mãi trong thung lũng. Một giờ, con chó vện ra nằm ở bậc cửa kho, ngáp một cái rồi gục đầu lên chân.

Nằm chờ như thế, tôi nhớ bố. Hồi tôi còn bé, đêm nào có người gõ cửa gọi bố đi đỡ đẻ cho trâu bò, mẹ tôi cũng càu nhàu, còn bố thì vừa mặc áo vừa cười. Bố bảo con vật nó không biết giờ hành chính, nó đau lúc nào thì mình đi lúc ấy. Bố bảo thêm một câu nữa, mà phải lớn lên tôi mới hiểu: muốn biết chuồng nhà ai có chuyện thì đừng hỏi chủ nhà, cứ ra đứng ở chuồng lúc nửa đêm mà nghe. Ban ngày ai cũng nói dối được, con bò thì không.

Một giờ năm mươi, cái cổng tre phía sau nhà kho kẹt một tiếng.

Con chó vện ngẩng lên, vẫy đuôi, rồi lại gục xuống.

Một vệt đèn pin nhỏ đi từ phía đồi xuống, lắc lư theo nhịp chân người. Nó đi chậm, dừng ở cửa chuồng một lúc, rồi đi vào. Tôi khoác áo, xỏ dép, đi ra theo lối hiên, không bật đèn. Đất sân lạnh đến tê cả bàn chân qua lớp đế dép mỏng.

Đứng ở cửa chuồng, tôi nhìn thấy anh Pầng.

Anh xách một cái xô nhựa to, loại đựng sơn, tay kia cầm cái gáo nhựa có cán dài. Anh đi dọc dãy máng, mỗi máng múc một gáo đổ vào, đều tay, không bỏ sót con nào trong số những con đang vắt. Đàn bò thức dậy, cúi xuống ăn, tiếng răng nghiến hạt ngô lạo xạo trong bóng tối. Đến ô của con Mộc, anh múc một gáo đầy hơn, đổ vào, rồi đưa tay vỗ lưng nó hai cái, đúng như cách mẹ chồng tôi vẫn làm.

– Anh Pầng.

Anh giật mình, cái gáo rơi xuống nền xi măng kêu một tiếng to. Mấy con bò gần nhất ngẩng đầu lên. Anh quay lại, đèn pin trên tay rọi vào mặt tôi rồi vội cúp xuống đất.

– Chị bác sĩ…

– Anh đang cho bò ăn gì đấy?

Anh không trả lời. Anh cúi nhặt cái gáo lên, cầm nó trong hai tay như cầm cái mũ trước người lớn. Ánh đèn dưới đất hắt lên, tôi thấy mặt anh, và tôi thấy anh không giống người đang bị bắt quả tang. Anh giống người vừa được tháo một cái gì đó nặng khỏi vai.

– Ngô, chị ạ.

– Ngô ở đâu?

– Ngô bà chủ mua riêng. Để trên nhà sấy chè. – Anh hất cằm về phía đồi. – Tối nào bà cũng xúc ra đầy một xô to, để ở cửa nhà sấy. Em lên xách xuống, hai giờ cho ăn. Một con một gáo. Con Mộc thì hai gáo vì nó chửa.

– Từ bao giờ?

Anh nghĩ một lúc, đếm bằng ngón tay.

– Từ sau trận mưa to tháng trước. Được hai mươi hai đêm. Hôm nay là đêm hai mươi ba.

Hai mươi ba đêm. Sữa bắt đầu tụt từ hơn hai tuần trước, mẫu sữa bị trả lấy từ gần hai tuần trước. Độc tố nấm mốc vào đến sữa chỉ sau một ngày con bò ăn phải, và nó tích lại trong gan lâu hơn thế nhiều. Mọi con số khớp với nhau như những răng cưa của một cái bánh xe.

– Bà dặn anh gì nữa?

Anh Pầng nhìn xuống cái gáo.

– Bà dặn không cho chị biết. Không cho anh Thuần biết. Bà bảo ngô cho bò thêm sữa, bò thêm sữa thì có tiền trả ngân hàng. Bà bảo chị biết thì chị lại bảo phải đổi từ từ, phải thử, phải ghi, lắm chuyện. – Anh dừng lại. – Bà nói thế, em nghe thế. Em là người làm thuê, chị ạ.

– Anh có thấy ngô ấy lạ không?

Anh im rất lâu. Con Mộc ở ô bên cạnh vẫn cúi đầu nhai, tiếng hạt ngô vỡ ra giữa hai hàm răng nó nghe rõ mồn một.

– Em thấy, – anh nói. – Ngô ấy ẩm. Bà bảo phơi lại rồi. Mấy đêm đầu bò ăn hết, mấy đêm sau bò ăn ít đi, sáng ra trong máng còn thừa. Em thấy con Mộc bỏ cám. Em sợ. Nhưng em không biết sợ cái gì. Hôm chị thử cám, cái que nó bảo sạch, em mừng. Em nghĩ thế thì không phải tại cái ngô.

Tôi nhớ cái lúc anh ngồi cạnh tôi ở bậc cửa kho, nhìn ra đồi, nói: thế thì tốt. Hoá ra anh không nói với tôi. Anh nói với chính anh.

– Anh Pầng, ngô ấy có độc. Tối qua em thử rồi. Que thử mất vạch hẳn.

Anh ngước lên nhìn tôi. Tôi không biết anh có hiểu "mất vạch" nghĩa là gì không, nhưng anh hiểu mặt tôi. Anh quay sang dãy máng, rồi anh làm một việc mà tôi không bảo: anh đi từ đầu dãy đến cuối dãy, cúi xuống từng máng, vốc hết chỗ ngô còn lại bỏ vào cái xô rỗng. Bò ngẩng lên nhìn anh, có con húc nhẹ vào vai anh đòi ăn. Anh vẫn vốc. Đến máng con Mộc, anh vốc bằng cả hai tay, vốc sạch đến tận hạt cuối cùng, rồi đứng thẳng lên, thở dốc.

– Em xin lỗi chị.

– Anh không phải xin lỗi em. – Tôi nói. – Anh xin lỗi bọn nó.

Anh nhìn đàn bò, và tôi thấy anh gật đầu thật, với từng con.

Tôi bảo anh mang xô ngô ra để ở góc kho, lấy bao tải phủ lên, đừng đổ đi. Tôi bảo anh về ngủ, sáng ra cứ làm như mọi ngày, đừng nói gì với bà chủ. Anh hỏi thế mai em có phải lên xách ngô nữa không. Tôi bảo để em tính.

Anh đi về căn nhà gỗ nhỏ của anh ở cuối vườn. Đến cổng, anh quay lại.

– Chị bác sĩ. Bà chủ không có ý hại bò đâu. Bà thương bò hơn thương người.

– Em biết, anh ạ.

Tôi đứng một mình giữa sân. Hai giờ hai mươi. Mắt tôi đã quen bóng tối, ánh sao đủ để tôi thấy con đường đất mòn dẫn từ sau nhà kho lên đồi chè cũ. Ngày bố chồng tôi còn sống, cả quả đồi ấy là chè. Ông mua lại của nông trường, định làm chè cho vợ uống, làm cho vui. Ông dựng một cái nhà sấy bằng gạch và gỗ trên đỉnh đồi, có lò, có nong, có cái ống khói bằng tôn. Rồi ông dồn sức làm chuồng, mở đàn, rồi ông ốm, chè không ai chăm, cỏ mọc lút đầu người. Mười năm nay không ai lên đấy, trừ trẻ con đi hái sim và mấy người khách du lịch lạc đường.

Tôi về buồng lấy cái đèn pin đội đầu, cầm thêm ba cái túi ni lông sạch và ba cái que thử còn lại trong hộp. Anh Thuần trở mình, hỏi trong mơ em đi đâu. Tôi bảo em ra xem con Mộc. Anh lại ngủ.

Con đường lên đồi dốc hơn tôi tưởng. Cỏ ướt sương đẫm ống quần đến tận đầu gối. Hai bên là những gốc chè già cao bằng người, cành khẳng khiu, lá đen sẫm, mọc lẫn với cỏ lau đã trổ bông trắng. Có tiếng con gì chạy sột soạt trong bụi rồi im. Tôi đi chậm, rọi đèn xuống chân, đếm bước cho đỡ sợ. Ba trăm mười bước thì tới đỉnh.

Cái nhà sấy chè hiện ra dưới vệt đèn đội đầu, mái tôn đã gỉ, ống khói nghiêng sang một bên. Cửa chính là hai cánh gỗ khép, khoá bằng một cái ổ khoá sắt to. Trước cửa úp mấy cái xô nhựa rỗng của những đêm trước, giống hệt cái xô của anh Pầng.

Tôi định tắt đèn đội đầu để nhìn qua khe cửa. Nhưng tôi chưa kịp tắt thì đã thấy: qua những khe hở giữa các tấm ván, bên trong có ánh sáng. Một thứ ánh sáng vàng, mờ, không lay động, như ánh sáng của một cái điện thoại đặt úp trên mặt bao tải.

Tôi tắt đèn. Tôi đứng im.

Từ bên trong, giọng mẹ chồng tôi vọng ra, nhỏ, run, như người đang cố nói thật khẽ cho núi đồi không nghe thấy.

– Con bảo mẹ phơi lại là được cơ mà, Kha. Giờ nó tìm ra thì sao?

— Hết chương 4 —