Tiếng tim con bê

Chương 11: Tiếng tim con bê

Sáu giờ sáng thứ Hai, tôi chở mẹ chồng tôi xuống phố bằng cái xe máy cũ. Ba năm làm dâu, đây là lần đầu bà ngồi sau xe tôi. Bà mặc cái áo len màu mận chín, khoác thêm áo bông của bố chồng tôi ra ngoài, đội cái mũ len anh Thuần mua cho từ mùa đông năm ngoái mà chưa đội lần nào. Lúc lên xe, bà ngồi cách tôi một khoảng, hai tay bám vào cái giá để đồ phía sau. Đến khúc cua thứ hai trên dốc, xe xóc một cái, bà vòng tay ôm lấy eo tôi, rồi để nguyên thế đến tận phố.

Sương sớm đặc quánh dưới thung lũng. Hai bên đường, những luống cải người ta gieo mấy tuần trước đã lên xanh mướt, lá phủ kín mặt luống.

Đến cái dốc dài gần trạm thu mua, bà nói, giọng lẫn vào tiếng gió:

– Hồi mẹ mới lên đây, mẹ làm vắt sữa thuê cho nông trường. Hai mươi tuổi. Nhà bố con ở dưới Ninh Bình, bà nội thằng Thuần không ưng, bảo con trai bà lấy con vắt sữa thuê. Cưới xong mẹ về quê chồng ăn Tết, cả họ ngồi mâm trên, mẹ ngồi mâm dưới với trẻ con.

Tôi không nói gì. Tôi giảm ga cho xe chạy chậm lại.

– Mẹ bán đôi hoa tai cưới mua con bò đầu tiên. Mẹ thề con mẹ không bao giờ phải ngồi mâm dưới. – Bà im một lúc. – Rồi mẹ cho con ngồi mâm dưới ba năm.

Xe chạy qua trạm thu mua. Chị Vi đang mở cửa, thấy chúng tôi thì giơ tay vẫy. Mẹ chồng tôi vẫy lại.

Văn phòng chi nhánh của công ty sữa nằm cạnh cái chợ dưới phố, một căn nhà hai tầng sơn trắng có sân rộng cho xe bồn đỗ. Anh Thức đã đợi sẵn, cùng một chị trưởng phòng chất lượng từ dưới xuôi lên, tóc búi gọn, đeo kính, cầm cuốn sổ tay. Họ mời hai mẹ con tôi vào một căn phòng nhỏ có cái bàn gỗ dài và mấy cốc chè nóng.

Mẹ chồng tôi không đợi ai hỏi.

– Tôi là chủ hộ. Mẫu sữa nhà tôi bị trả về gần một tháng trước là do tôi cho bò ăn ngô bị ngập, mốc. Tôi biết ngô ẩm mà vẫn mua, vẫn cho ăn, không báo cho con dâu tôi là bác sĩ của đàn. Khi nhận được giấy của công ty, tôi không báo đúng nguyên nhân. Hôm nay tôi xuống để nói cho đúng.

Chị trưởng phòng ngừng tay ghi, nhìn bà qua cặp kính.

Bà kể lại từ đầu, ngắn gọn, đúng từng ngày, như đọc sổ sữa. Bà không nhắc tên anh Kha. Khi chị trưởng phòng hỏi ngô mua ở đâu, bà nói: chuyện ấy nhà máy thức ăn đang làm việc, sáng nay người ta lên trại chở ngô về, các anh chị hỏi bên ấy thì rõ hơn.

Rồi chị quay sang tôi. Tôi mở cái túi vải, lấy ra những thứ tôi đã mang theo. Tờ giấy chép sổ sữa của trạm hai tháng. Tấm ảnh chụp bảng sản lượng từng con. Nhật ký điều trị năm con nặng nhất. Và hai mươi cái que thử sữa đã dùng, xếp theo thứ tự từng buổi, cái nào cũng ghi ngày giờ bằng bút dạ ở mặt sau. Vạch thử trên que đầu tiên trắng tinh. Đến que thứ hai mươi thì đỏ đậm gần bằng vạch kiểm chứng.

Chị trưởng phòng cầm từng cái que lên xem dưới ánh đèn, lâu đến mức cốc chè của chị nguội hẳn.

– Ai hướng dẫn em làm thế này? – Chị hỏi.

– Thầy em ở trường ạ. Với bố em.

– Bố em cũng làm thú y à?

– Vâng. Thú y xã ạ. – Tôi nói. – Bố em thiến lợn.

Mẹ chồng tôi quay sang nhìn tôi. Tôi không nhìn lại bà.

Công ty giữ hợp đồng của trại. Chị trưởng phòng nói rõ: ba tháng tới, trại tôi bị lấy mẫu mỗi tuần thay vì mỗi tháng, chi phí trại chịu. Có thêm một lần vượt là chấm dứt, không xét lại. Nhưng vì chủ hộ tự đến khai, vì trại đã tự tìm ra nguồn, tự loại bỏ, tự xử lý và có ghi chép đầy đủ, công ty coi lần này là sự cố đã khắc phục. Chị còn nói thêm một câu, lúc đứng dậy bắt tay mẹ chồng tôi: lớp tập huấn bác sĩ thú y tháng sau, chị muốn mời con dâu bác xuống kể lại chuyện này cho các trại khác nghe.

Ra đến sân, mẹ chồng tôi đứng lại, nhìn mấy chiếc xe bồn chở sữa đang xếp hàng chờ đi về xuôi.

– Cái đấy thì không phải mẹ dạy con, – bà nói.

Tôi không biết bà nói về cái que thử hay về câu bố em thiến lợn. Tôi không hỏi.

Mười giờ sáng, tổ ba người của nhà máy lên trại, cân, lập biên bản, chở năm mươi tám bao ngô xuống. Chị Mận đi cùng. Lúc xe sắp đi, chị đứng ở sân nói với tôi: đại lý anh Kha bị tạm dừng phân phối, anh ấy phải hoàn lại toàn bộ tiền đền bù lô ngô. Còn chuyện có bị xử lý gì thêm hay không thì nhà máy và cơ quan chức năng sẽ làm việc với anh ấy sau. Chị bảo chị đi làm nghề mười chín năm, đây là lần đầu chị gặp một vụ mà người phát hiện ra là con bò.

Những ngày sau đó trôi đi như nước chảy từ máy vắt vào bồn, đều đặn, không ai đếm.

Anh Kha cùng chị Hợp đi đến từng nhà. Nhà ông Sính, nhà anh Tiến, nhà chị Hoa, rồi thêm hai nhà nữa ở bản dưới mà chị Mận tìm ra qua lời khai của anh Hưng. Anh tính tiền sữa đổ đi, tiền thuốc, tiền chất hấp phụ, ngồi ở từng hiên nhà mà đọc con số. Chị Hợp kể với tôi, ở nhà ông Sính, ông cầm phong bì tiền rồi rót cho anh Kha một chén rượu ngô, bảo người làm sai mà dám đến tận nhà thì vẫn là người. Anh Kha cầm chén rượu ấy mà không uống được.

Tiền đâu ra, chị Hợp không nói, nhưng đến cuối tháng thì cái xe bán tải màu ghi không còn đỗ trước đại lý dưới phố nữa. Anh Kha đi giao cám bằng một cái xe ba gác máy cũ. Chị Hợp dọn về lại nhà mình. Chị bảo cái nhà ấy vẫn còn đang thế chấp, nhưng còn cái mái thì còn về được.

Kỳ nợ tháng Chạp, mẹ chồng tôi bán năm con bò tơ cho một trại mới mở bên kia đèo. Anh Thuần đề nghị làm lại đồi chè. Không phải homestay, không phải nhà gỗ cho khách, mà là chè, như bố muốn. Mẹ chồng tôi nghe xong, ngồi im rất lâu, rồi bảo ừ, nhưng mẹ không uống chè chát nữa đâu, con chọn giống cho mẹ.

Mấy tuần sau, anh Bằng lên trại một buổi chiều, xách theo một chục trứng gà ta. Anh đứng ở cửa chuồng gãi đầu một lúc mới nói được. Trại nhà ông Tiến vừa có một con bò rặn mãi không ra, anh nghi xoắn mà không dám chắc. Anh nhờ tôi chỉ cách khám. Tôi dẫn anh ra ô của con Sương, đeo găng cho anh, bảo anh khám qua trực tràng một con bò bình thường trước đã. Phải sờ cho thuộc chỗ nào là tử cung, chỗ nào là dây chằng, phải biết cái thẳng thì mới nhận ra cái xoắn. Anh khám đến lần thứ ba thì gật đầu. Mẹ chồng tôi đứng ở cửa chuồng xem, không nói gì. Lúc anh Bằng về, bà gói cho anh nửa con gà luộc, bảo cầm về cho vợ.

Anh Pầng thì từ hôm về lại trại, chiều nào cũng ra dãy chuồng cũ ngồi với con bê. Con bé Ín đặt tên cho nó bao nhiêu cái, mẹ chồng tôi không ưng cái nào.

Hai mươi tháng Chạp, tôi đang dọn va li thì mẹ chồng tôi gõ cửa buồng. Bà đặt lên giường một cái phong bì.

– Tiền que thử với bao chất kia. Mẹ hỏi cửa hàng dưới phố rồi, đủ đấy. – Bà nói. – Tết này con về làm giỗ bố con. Mẹ đi với con. Mẹ chưa thắp cho ông ấy nén hương nào.

Tôi cầm cái phong bì, không nói được câu nào. Bà quay ra, đến cửa thì dừng lại.

– Con bê con Mộc ấy. Mẹ đặt tên nó là con Ước. Con có ưng không?

– Mẹ đặt tên theo bố con à?

– Thì nó sống được là nhờ cái ống nghe của ông ấy, – bà nói. – Chả lẽ đặt tên theo anh Bằng.

Chiều hôm ấy, nắng hanh. Trên đồi chè cũ, anh Thuần với anh Pầng đang phát cỏ lau, những đám bông trắng bay lả tả theo gió xuống tận sân. Tôi ra dãy chuồng cũ xem con Ước. Nó đã cao gần đến hông tôi, lông mượt, hai tai dựng, thấy người là chạy lại đòi bú ngón tay. Mẹ chồng tôi đang đứng ở ô của con Mộc, tay cầm nắm cỏ non.

Bà nhìn cái ống nghe trên cổ tôi.

– Cho mẹ nghe thử.

Tôi tháo ống nghe xuống, đặt hai cái tai nghe vào tai bà, chỉnh cho vừa. Bà đứng im, hơi cúi đầu xuống như người chờ nghe một câu chuyện khó nghe. Tôi cầm đầu nghe ấn vào ngực trái con Ước, ngay sau khuỷu chân trước, giữ cho nó đứng yên.

Mẹ chồng tôi nhắm mắt lại.

– Nó đập nhanh thế này à con?

– Bê con thì thế, mẹ ạ.

Bà nghe rất lâu. Con Ước đứng im, như biết. Con Mộc ở ô bên cạnh thò đầu sang, thở phì phì vào vai bà. Gió lùa qua vách ván, mang theo mùi rơm khô và mùi cỏ lau mới phát.

Khi tháo cái ống nghe ra, bà không trả lại tôi ngay. Bà lật nó trên tay, nhìn đoạn dây cao su chỗ chạc ba, nơi lớp băng dính đen của bố tôi đã bong ra một mép. Bà lấy móng tay miết cái mép ấy xuống, miết đi miết lại. Rồi bà rút trong túi áo bông ra một cuộn băng dính đen, cái cuộn bà vẫn dùng để quấn vòi nước ở chuồng, quấn thêm hai vòng lên chỗ cũ, chặt tay.

— Hết —