Hai vạch trên que thử

Chương 3: Hai vạch trên que thử

Tôi kể với anh Thuần vào lúc mười giờ đêm, khi anh đang ngồi ở mép giường lau cái đồng hồ đo áp suất của máy vắt. Anh nghe hết, không ngắt lời câu nào. Rồi anh đặt cái đồng hồ xuống.

– Để anh hỏi mẹ.

Anh đi sang buồng mẹ. Tôi nghe tiếng hai mẹ con nói chuyện qua bức vách gỗ, không rõ chữ, chỉ rõ giọng. Giọng anh nhỏ, giọng bà to dần. Mười lăm phút sau anh quay về, ngồi xuống đúng chỗ cũ, cầm cái đồng hồ lên lau tiếp, dù nó đã sạch.

– Mẹ bảo mẹ có đổ cho em đâu. Mẹ chỉ nói là dư lượng. Mà đúng là dư lượng thật.

– Thế còn chuyện thức ăn? Anh Thức dặn mẹ kiểm tra từ thứ Bảy.

– Mẹ bảo chuyện ấy mẹ lo. Mẹ đã bảo anh Kha xem lại cám rồi.

– Anh Thuần. – Tôi gọi tên anh, và anh ngẩng lên. – Mẹ để cả nhà tin là em đổ thuốc vào bồn. Mẹ cấm em chữa bò. Anh thấy thế là không có gì à?

Anh nhìn tôi một lúc. Ánh mắt anh lúc ấy giống hệt ánh mắt anh hồi chúng tôi còn yêu nhau, những lần tôi hỏi anh có định về lại cao nguyên sống thật không. Đó là ánh mắt của một người biết câu trả lời đúng nhưng sợ phải nói ra.

– Em để anh nói chuyện với mẹ dần dần. Mẹ gánh cái trại này sáu năm rồi, em ạ. Từ ngày bố mất. Mẹ khó tính, nhưng mẹ không ác.

Tôi không cãi. Tôi biết anh nói đúng một nửa. Nửa còn lại là việc của tôi.

Sáng hôm sau tôi xuống phố, vào cái cửa hàng vật tư thú y lớn nhất gần bến xe, mua một hộp que thử nhanh độc tố aflatoxin dùng cho thức ăn chăn nuôi. Hộp mười que, một triệu hai trăm nghìn, gần bằng ba lần đi khám thuê cho nhà ông Sính. Cô bán hàng hỏi tôi trại nào, tôi bảo trại nhà chồng, cô ấy nhìn tôi như nhìn một người mua thuốc độc về thử cho chính mình.

Cách dùng que thử không khó. Lấy mẫu, nghiền nhỏ, cân đúng lượng, cho vào lọ dung dịch chiết, lắc, để lắng, nhỏ vài giọt lên que, đợi mười phút. Trên que có hai vạch. Vạch kiểm chứng phải luôn hiện lên, không hiện thì que hỏng. Vạch thử hiện đậm là mẫu sạch. Vạch thử mờ đi hoặc mất hẳn là mẫu có độc, càng mờ thì độc càng nhiều. Người không quen hay hiểu ngược, tưởng hiện vạch là có bệnh như que thử thai. Thầy tôi ngày xưa bắt chúng tôi chép câu ấy mười lần vào vở: với độc tố, mất vạch mới là có chuyện.

Tôi lấy mẫu ở năm chỗ. Cám cũ nhà đại lý anh Kha giao từ tháng trước, còn ba bao trong kho. Mười bao cám trộn mới anh vừa giao hôm thứ Hai. Cỏ ủ chua ở hố số hai, cái hố đang mở cho cả đàn ăn. Cỏ voi cắt tươi buổi sáng. Rơm khô trên gác. Mỗi chỗ tôi lấy ở ba vị trí khác nhau, trên, giữa, dưới, trộn đều, rồi mới cân. Anh Pầng đứng xem, không hỏi gì, chỉ thỉnh thoảng đưa cho tôi cái túi ni lông sạch.

Tôi đặt năm cái que lên nắp thùng sữa, cạnh nhau. Mười phút trôi qua chậm như một ca vắt.

Năm cái que, năm vạch thử, cái nào cũng hiện đậm, rõ ràng như vạch kẻ bằng bút bi.

Tôi nhìn chúng nó, rồi nhìn lại. Tôi lấy cái que thứ sáu thử lại cám cũ, lần này lấy mẫu từ đáy bao. Vẫn đậm.

Thức ăn sạch. Thứ cả đàn bò đang ăn hằng ngày, sạch.

Tôi ngồi xuống bậc cửa kho, cầm cái que trong tay, và lần đầu tiên từ hôm gặp anh Thức, tôi thấy mình có thể đã sai. Có thể có thứ gì đó tôi không nhìn ra. Nước uống. Máng ăn bẩn. Một bao cám mốc nào đó đã ăn hết từ trước khi tôi lấy mẫu. Hoặc mẫu sữa ở phòng kiểm nghiệm có vấn đề. Tôi thấy đầu óc mình chạy loạn như con bò tơ lần đầu vào dàn vắt.

Anh Pầng ngồi xuống cạnh tôi.

– Sạch hả chị?

– Sạch, anh ạ.

Anh gật đầu, nhìn ra đồi. Một lúc lâu anh mới nói, giọng nhỏ hơn mọi khi:

– Thế thì tốt.

Tôi quay sang nhìn anh. Anh không nhìn tôi.

Chủ nhật, cả nhà ăn cơm trưa đông đủ. Chị Hợp với anh Kha lên từ sáng, mang theo hai đứa con, một con gà trống thiến và một chai rượu ngô. Bữa cơm dọn ở gian giữa, mâm đồng to, bố chồng tôi mua từ hồi mới làm nhà. Mẹ chồng tôi mặc cái áo len màu mận chín, chỉ mặc khi có khách.

Rượu được hai chén, anh Kha nói chuyện chính.

– Mẹ ạ, con tính thế này. Cái đồi chè cũ trên đỉnh, chỗ có cái nhà sấy của bố, bỏ không mười năm rồi. Đứng trên ấy nhìn xuống thung lũng thì đẹp nhất vùng, sáng nào cũng thấy mây. Con muốn thuê lại làm mấy căn nhà gỗ cho khách du lịch ở. Khách bây giờ thích ở trại bò, sáng dậy xem vắt sữa, uống sữa tươi. Con trả trước cho mẹ hai trăm triệu, thuê ba mươi năm, có lãi thì chia mẹ một phần.

Anh Thuần đặt chén rượu xuống.

– Đồi ấy bố định trồng lại chè anh ạ. Bố nói mãi.

– Bố mất sáu năm rồi em. – Anh Kha nói, giọng rất nhẹ. – Mà hai trăm triệu ấy, mẹ đang cần. Đúng không mẹ?

Mẹ chồng tôi không trả lời. Bà gắp miếng lườn gà bỏ vào bát thằng cháu ngoại. Tôi nhìn bà, và tôi nhớ cái phong bì có biểu tượng ngân hàng màu xanh. Kỳ trả nợ của trại rơi vào tháng Chạp. Tôi không biết là bao nhiêu, nhưng tôi biết hai trăm triệu không phải số tiền anh Kha nói ra tình cờ.

– Để mẹ nghĩ đã, – bà nói.

Tôi biết mình không nên nói. Nhưng tôi nghĩ đến năm cái que thử nằm trên nắp thùng sữa, đến bốn trăm năm mươi lăm lít sữa, đến hai chữ mà anh Thức nói với tôi: lần nữa.

– Mẹ ơi, – tôi nói, – trước khi mẹ nghĩ chuyện đồi, con xin nói chuyện sữa một chút. Sữa nhà mình bị trả không phải vì kháng sinh. Anh Thức bên công ty bảo là do độc tố nấm mốc trong thức ăn. Nếu mình không tìm ra nó thì lần sau mất hợp đồng.

Cả mâm im lặng. Thằng cháu ngoại ngừng nhai.

Anh Kha nhìn tôi, nụ cười vẫn còn trên mặt nhưng mắt thì không cười nữa.

– Thức ăn? Em nói cám nhà anh?

– Em kiểm rồi anh ạ. Cám anh giao, cả loại cũ lẫn loại mới, cỏ ủ, cỏ tươi, rơm. Sạch hết.

Anh Kha bật cười, ngả người ra sau.

– Đấy, mẹ thấy chưa. Em kiểm thì em biết. Cám nhà anh từ nhà máy về, có giấy kiểm nghiệm từng lô, em muốn xem anh mang lên cho em xem. Anh làm ăn mười hai năm, chưa nhà nào nói cám anh độc.

– Em không nói cám anh độc. Em nói cám anh sạch, cỏ sạch, mà sữa vẫn có độc. Vậy thì bò đang ăn một thứ khác.

Lần này thì tôi thấy rõ. Nụ cười của anh Kha đứng lại trên mặt một giây, như cái máy vắt bị mất áp. Rồi nó chạy tiếp.

Chị Hợp đặt đũa xuống mâm, tiếng đũa gỗ chạm mặt đồng nghe khô khốc.

– Thứ khác là thứ gì? Em định nói ai? Em lên đây ba năm, việc nhà không đỡ được mẹ, bò thì chữa hỏng, giờ ngồi giữa mâm cơm nói bóng nói gió chồng chị à?

– Chị Hợp, em không…

– Thôi. – Mẹ chồng tôi nói. Một chữ, không to. – Ăn cơm.

Cả mâm cúi xuống ăn. Anh Thuần gắp cho tôi một miếng gà. Tôi không ăn được. Tôi nhìn sang phía mẹ chồng. Bà đang nhìn anh Kha. Còn anh Kha thì đang nhìn cái chén rượu trong tay, xoay nó một vòng, rồi một vòng nữa.

Chiều ấy họ về sớm. Chị Hợp không chào tôi.

Tối Chủ nhật, con Mộc bỏ ăn.

Con Mộc là con bò già nhất trại, mười một tuổi, đã đẻ bảy lứa. Nó là con gái của con bò đầu tiên mẹ chồng tôi mua về, cái thời bà còn ở nhà tập thể của nông trường. Bà kể với hàng xóm, không bao giờ kể với tôi, nhưng tôi nghe được: bà bán đôi hoa tai vàng ngày cưới để mua con bò ấy. Con Mộc giờ đang chửa lứa cuối, còn hơn một tháng nữa đẻ. Nó được đứng riêng một ô ở đầu dãy, rộng hơn các ô khác, rơm lót dày hơn, và mẹ chồng tôi tối nào cũng ra vỗ lưng nó trước khi đi ngủ.

Tối ấy bà không ra. Bà kêu mệt, đi nằm từ tám giờ.

Tôi ra. Con Mộc đứng quay đầu vào vách, máng cám còn gần đầy. Tôi sờ mũi nó: khô. Tôi đếm nhịp thở: hơi nhanh. Tôi tháo cái ống nghe của bố khỏi cổ, đặt đầu nghe vào hõm hông trái của nó, chỗ dạ cỏ. Bình thường dạ cỏ con bò khoẻ co bóp hai ba lần mỗi phút, nghe như tiếng sấm xa cuộn từ chân trời này sang chân trời kia. Tôi đứng ba phút, đếm được hai tiếng, yếu và ngắn, như sấm của một cơn mưa đã đi qua.

Tôi cúi xuống máng của nó, lấy đèn pin soi.

Trong góc máng, dưới lớp cám viên còn thừa, có một nhúm hạt ngô. Ngô hạt nguyên, không phải ngô mảnh nghiền trong cám. Trại nhà tôi không cho bò ăn ngô hạt. Chưa bao giờ. Tôi bốc một hạt lên, đưa sát đèn. Hạt ngô trương lên, mềm, chỗ cuống hạt có một lớp bột mịn màu xanh xám, như bụi phủ trên mặt gương lâu ngày không lau.

Tôi bốc thêm mấy hạt, bỏ vào túi ni lông. Rồi tôi đi dọc dãy chuồng, soi từng máng.

Máng con số ba. Máng con số chín. Máng con số mười bốn. Máng con hai mươi mốt. Trong góc máng nào cũng có vài hạt ngô sót lại, cùng một màu, cùng một lớp bụi xanh xám ở cuống hạt.

Ai đó đang cho đàn bò nhà tôi ăn ngô. Không phải lúc tôi ở đây.

— Hết chương 3 —