Lễ trăm ngày

Chương 8: Lễ trăm ngày

Sáng Chủ nhật mùng bốn tháng Một, trời rét đậm. Lanh mặc cho bé Sữa hai lớp áo len, đội cái mũ tai mèo, quàng một chiếc khăn Mây Bắc Sơn màu chàm, rồi bế con đi bộ từ La Khê sang Vạn Phúc. Đường làng sáng sớm còn ướt sương, mấy giàn phơi lụa trước cửa các nhà để trống, chủ nhật không ai phơi.

Cổng nhà họ Phan treo một tấm vải trắng. Trong sân dựng rạp bạt xanh, kê bốn mâm cỗ trên chiếu. Họ hàng đã về đông: bác Cả Quý, anh trai bà Hảo, từ Thanh Oai lên, cô Út Liên, em gái bố chồng, từ Sơn Tây xuống, mấy ông chú họ râu tóc bạc phơ ngồi uống nước chè, mấy bà thím vào bếp phụ, tiếng dao thớt lách cách. Mùi hương trầm, mùi xôi gấc, mùi thịt luộc lẫn vào nhau trong không khí lạnh.

Bé Sữa vừa thấy bà nội đứng ở hiên đã giãy khỏi tay mẹ, chạy ào tới. Bà Hảo cúi xuống ôm cháu, ôm rất chặt, mặt úp vào cái mũ tai mèo. Lanh đứng lại ở giữa sân, nhìn hai bà cháu. Cô thấy vai mẹ chồng run lên một cái rồi thôi.

– Con chào mẹ.

– Ừ. Vào thắp hương cho chồng đi.

Trên bàn thờ, ảnh Vỹ vẫn cười cái cười lệch sang trái. Chiếc khăn Cò Mây số một vẫn vắt trên vai khung ảnh, đã bạc một chút ở chỗ nắng chiếu qua cửa sổ. Lanh thắp ba nén hương, đứng rất lâu. Cô không khấn gì. Cô chỉ nhìn anh, như hỏi anh một câu mà anh không trả lời được.

Cỗ bày ra lúc mười một giờ. Cô ngồi ở mâm đàn bà, cạnh cô Út Liên, đối diện Trinh. Cương ngồi mâm trên với các ông chú. Ở cuối mâm ấy, Lanh nhận ra một người đàn ông gầy gò, tóc bạc sớm, mặc cái áo khoác nâu sờn cổ, ngồi lặng lẽ rót rượu cho người khác mà mình không uống. Cậu Thịnh. Ba năm rồi cô mới gặp lại cậu. Cậu nhìn thấy cô, gật đầu một cái rất khẽ, rồi cúi xuống bát.

Cỗ ăn được nửa chừng thì bác Cả Quý đặt chén rượu xuống, hắng giọng. Bác là người lớn nhất họ bên ngoại, nói câu nào cũng có trọng lượng.

– Nhân hôm nay đông đủ, có việc này cô Hảo nhờ tôi nói luôn cho minh bạch. Chuyện cháu Sữa.

Cả rạp im. Bé Sữa đang ngồi trong lòng bà nội ở mâm trên, mút một miếng giò, ngẩng lên nhìn bác Cả vì nghe tên mình.

– Thằng Vỹ mất, để lại vợ con. Đáng lẽ mẹ con nó ở lại đây, nhà cửa sẵn, ông bà sẵn, có ai đuổi đâu. Nhưng cái Lanh lại bế con đi ra ngoài thuê nhà, rồi kiện cáo, rồi tranh giành với chính anh chồng mình chuyện mẫu mã. Nay nó thuê cái kho đồng nát, dệt vải ở đấy, con bé thì gửi chỗ nọ chỗ kia, ăn xôi thay cơm. Cô Hảo xót cháu. Cô Hảo muốn nuôi cháu, con bé ở với bà, ăn học tử tế, cái Lanh muốn thăm lúc nào thì thăm. Thế cho nó phải đạo.

Mấy bà thím gật gù. Một ông chú họ nói to: "Phải đấy, cháu đích tôn nhà này chứ ai." Một người khác chêm: "Đàn bà góa con mọn, ra ngoài một mình thì nuôi con kiểu gì."

Lanh đặt đũa xuống. Cô đã đoán trước sẽ có cảnh này, đã nghĩ trước từng câu. Nhưng khi nó đến thật, giữa mùi hương trầm và ảnh chồng nhìn xuống, cô thấy cổ họng mình khô khốc.

– Thưa bác, con xin nói mấy câu.

– Ừ, cháu nói.

– Con cảm ơn mẹ thương cháu. Con biết mẹ thương thật. Nhưng con là mẹ của bé Sữa. Bố cháu mất thì mẹ cháu nuôi cháu, luật nói thế, mà đạo cũng nói thế. Con không để con lại cho ai, kể cả bà nội. Con ở La Khê, cách đây bốn phút đi xe. Cháu vẫn học trường làng. Thứ Bảy, Chủ nhật nào mẹ muốn, con đưa cháu sang với bà. Mẹ muốn cháu ngủ lại, con để cháu ngủ lại. Con chỉ xin một điều, là cháu ở với con.

– Thế cô lấy gì nuôi con? – Ông chú họ ban nãy hỏi.

– Con dệt khăn ạ. Tháng vừa rồi con bán được ba mươi mốt chiếc. Con có đơn hàng ở Sài Gòn.

– Đơn hàng! – Trinh bật cười, nhẹ nhàng. – Chị Lanh nói chuyện cứ như người ta tin ngay. Thưa các bác, các chú, cháu xin nói thêm một câu cho rõ đầu đuôi. Nhà cháu không muốn kiện cáo gì. Anh Cương với cháu mời chị Lanh về làm việc lại cho xưởng, có hợp đồng đàng hoàng, lương mười lăm triệu một tháng, đóng bảo hiểm đầy đủ, có thưởng theo doanh số. Chị Lanh chỉ cần rút cái đơn chị gửi lên Cục, thôi cái dòng khăn đang làm ở ngoài, về nhà mà ở với con, với bà. Thế là xong, cả nhà vui.

– Mười lăm triệu! – Một bà thím trầm trồ. – Lương thế ở cái làng này là nhất rồi còn gì.

Lanh nhìn Trinh. Lần này cô nhìn được mắt chị dâu sau cặp kính. Mắt ấy bình thản, không có gì ác, chỉ có một sự tính toán đã tính xong.

– Chị Trinh, em cảm ơn chị. – Cô nói. – Nhưng em không về làm nhân viên cho mười bốn mẫu khăn của em.

– Của em. – Trinh lặp lại, khẽ lắc đầu, như người lớn thất vọng với trẻ con. – Đấy các bác xem. Cháu nói thế nào chị ấy cũng chỉ có một câu.

Lanh đưa tay vào túi áo. Ngón tay cô chạm vào sáu trang sao kê gấp tư, đã mềm đi vì mấy tuần mang theo. Cô cầm lấy nó. Cô chỉ cần rút ra, mở trang thứ tư, đặt lên mâm trước mặt bác Cả Quý, chỉ vào dòng chữ "trả nợ thay cho khoản vay của ông Lã Văn Thịnh". Rồi mọi người sẽ hiểu. Cả cái rạp này, ba mươi người, sẽ hiểu ai đã bán gì để giữ cái nhà họ đang ngồi ăn cỗ.

Cô nhìn lên mâm trên. Cậu Thịnh đang nhìn cô, mặt trắng bệch, tay cầm chai rượu đông cứng giữa không trung. Cương cũng đang nhìn cô. Anh không biết cô có gì trong túi, nhưng anh nhìn thấy cậu Thịnh, và mặt anh sầm xuống. Bà Hảo thì không nhìn ai, bà đang lấy khăn lau miệng cho bé Sữa.

Lanh nghĩ đến Vỹ. Anh đã giữ chuyện ấy không nói với ai, kể cả vợ. Anh bán phần của mình, trả nợ cho cậu, để mẹ khỏi mất nhà, và để mẹ không bao giờ phải biết rằng mẹ đã suýt mất nhà vì đứa em mà mẹ thương nhất. Có lẽ anh muốn thế. Có lẽ anh không muốn mẹ mình phải nợ con mình.

Nếu cô rút tờ giấy ra ở đây, giữa ba mươi người, cô sẽ thắng Cương. Nhưng người phải đứng dậy trước mặt cả họ mà nhận ra mình đã nhầm suốt nửa năm, mình đã cảm ơn sai đứa con, lại là bà Hảo.

Cô buông tờ giấy, rút tay ra khỏi túi.

– Thưa bác, thưa các chú. – Cô nói, giọng đã đều lại. – Chuyện mẫu khăn thì để toà xét, con không cãi ở đây. Còn chuyện bé Sữa, con đã thưa rồi. Con xin phép.

Cô đứng dậy, đi lên mâm trên, cúi xuống trước mặt bà Hảo.

– Mẹ ơi, chiều nay mẹ cho cháu ở lại với mẹ. Tối con sang đón.

Bà Hảo ngẩng lên. Hai người nhìn nhau rất lâu. Bà gật đầu, không nói gì.

Cương đứng dậy, theo cô ra tận cổng. Gió bấc thổi tấm vải trắng trên cổng phần phật.

– Lanh. – Anh gọi. – Anh nói để em biết trước. Công ty đã nộp đơn khởi kiện em ra Toà án nhân dân khu vực từ hôm thứ Năm. Xâm phạm quyền, cạnh tranh không lành mạnh, đòi bồi thường hai tỷ, buộc dừng sản xuất dòng khăn ở nhà kho bà Dậu. Luật sư mới của anh bảo hồ sơ chắc lắm.

– Hồ sơ của anh có tờ hợp đồng lao động không anh?

Cương im một giây.

– Có.

– Có bảng lương có cột trừ bảo hiểm không anh?

Lần này anh im lâu hơn. Gió bấc lùa qua khe cổng, thổi tung mấy tàn hương trên lư đồng ngoài hiên.

– Em về đi. – Anh nói. – Em đi đường cẩn thận.

Lanh đi được một quãng ngõ thì nghe tiếng bước chân sau lưng, lép bép trên mặt đường ướt. Cô quay lại. Cậu Thịnh đi vội theo, áo khoác nâu không cài khuy, thở ra khói trắng.

– Cháu Lanh. – Cậu dừng lại cách cô mấy bước, như không dám đến gần. – Cháu... thằng Vỹ có kể gì với cháu về cậu không?

– Anh Vỹ không kể gì cả, cậu ạ.

Cậu Thịnh nhìn cô. Mắt cậu đỏ, không biết vì rượu hay vì gió.

– Thế cháu biết rồi, đúng không? Lúc nãy cháu cho tay vào túi. Cậu nhìn thấy.

Lanh không trả lời. Cậu Thịnh gật đầu mấy cái liền, như tự trả lời hộ cô.

– Cậu nợ thằng Vỹ một cái nhà. – Cậu nói, rất khẽ. – Cậu không có gì trả. Thằng Cương bảo cậu im đi, nói ra thì chị cậu lên cơn huyết áp mà chết. Cậu im. Cậu hèn, cậu biết. Nhưng cháu ạ, cậu chỉ xin cháu một điều. Đừng để chị cậu biết chuyện này giữa đám đông. Chị ấy cả đời chưa phải cúi đầu trước ai.

– Cháu không định thế, cậu ạ.

– Ừ. – Cậu Thịnh gật đầu. – Cậu biết. Cậu nhìn thấy cháu rút tay ra.

Cậu quay đi, lững thững về phía cổng nhà họ Phan, rồi rẽ vào một con ngõ khác, không quay lại đám cỗ.

Tối hôm ấy Lanh sang đón con. Bé Sữa ngủ say trên giường bà nội, tay vẫn cầm một con thoi gỗ nhỏ, đen bóng, mòn vẹt hai đầu. Bà Hảo ngồi bên cạnh, đắp chăn cho cháu.

– Con thoi của mẹ ngày xưa. – Bà nói, không nhìn Lanh. – Con bé lục được trong tủ. Cho nó.

Lanh bế con lên, con thoi vẫn nắm chặt trong bàn tay bé xíu.

Hai hôm sau, Ngọc gọi điện. Toà đã thụ lý đơn kiện của công ty Lụa Hảo Phan. Phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và hoà giải được ấn định vào sáng thứ Ba, ngày hai mươi tháng Một.

– Hai tuần nữa. – Ngọc nói. – Chị chuẩn bị đi. Lần này mình không gửi thư nữa. Mình ngồi đối diện nhau.

— Hết chương 8 —