Sáu năm đóng trong một buổi sáng

Chương 5: Sáu năm đóng trong một buổi sáng

Lanh không ngủ đêm ấy. Cô ngồi trên mép giường, cầm điện thoại, kéo lên kéo xuống cái danh sách sáu năm sáu tháng mà mình chưa từng sống.

Tháng ba năm hai nghìn hai mươi, cô vừa cưới được hai tháng, đang tập nấu canh cua cho vừa miệng mẹ chồng. Tháng bảy năm hai nghìn hai mốt, cô đẻ bé Sữa, nằm ở cữ trên tầng ba, cả tháng không xuống xưởng. Tháng ấy, theo cái danh sách này, cô vẫn là nhân viên thiết kế mẫu, lương chín triệu, đóng bảo hiểm đầy đủ. Tháng ba năm hai nghìn hai mươi hai, cả nhà mắc bệnh dịch, cô nằm sốt bốn ngày. Tháng ấy cũng đủ.

Cái danh sách sạch sẽ đến mức đáng sợ. Như một căn phòng có ai vừa lau, không còn một dấu chân.

Năm giờ sáng, cô gửi ảnh chụp màn hình cho Ngọc. Bảy giờ, Ngọc gọi lại.

– Chị đừng hoảng. Cái này không phải là bằng chứng chống lại chị. Cái này là bằng chứng chị Trinh cẩn thận. Người cẩn thận hay để lại dấu ở chỗ mình cẩn thận nhất.

– Là sao hả chị?

– Là sáu năm sáu tháng bảo hiểm không thể tự nhiên mọc lên. Phải có người nộp tiền. Mà tiền ấy nộp vào ngày nào thì cơ quan bảo hiểm ghi lại ngày đó. Chị chuẩn bị giấy tờ tùy thân, chín giờ tôi qua đón. Mình đi xin xác nhận quá trình đóng. Chị là người được đóng, chị có quyền xin.

Trụ sở bảo hiểm xã hội nằm trên một con phố đông xe, sảnh rộng, ghế chờ bằng inox, máy bốc số phát ra tiếng bíp mỗi lần gọi. Lanh ngồi đợi bốn mươi phút, tay cầm tờ giấy ghi số thứ tự, nghe một ông cụ bên cạnh kể với vợ chuyện chậm lương hưu. Đến lượt, một chị nhân viên tóc uốn xoăn, giọng khàn vì nói nhiều, tra máy, in ra cho cô một tờ xác nhận có đóng dấu.

Ngọc cầm tờ giấy, đọc từ trên xuống dưới, rồi đặt ngón tay vào một dòng.

– Đây rồi.

Dòng ấy ghi: Hồ sơ truy đóng, thời gian từ tháng ba năm hai nghìn hai mươi đến tháng chín năm hai nghìn hai mươi sáu. Ngày nộp hồ sơ: mười một ngày trước. Ngày nộp tiền: chín ngày trước. Số tiền nộp gồm tiền đóng và tiền lãi chậm đóng.

Lanh nhìn con số ở cột tiền. Ba trăm mười hai triệu.

– Ba trăm triệu, chị ạ. – Cô nói, không tin. – Họ bỏ ra ba trăm triệu để làm cái này.

– Để giữ một bộ khăn có hợp đồng phân phối với nhà mốt lớn nhất Sài Gòn thì ba trăm triệu là rẻ. – Ngọc gấp tờ giấy lại, cẩn thận như gấp một tờ tiền. – Chị nhìn ngày đi. Mười một ngày trước. Tức là ba hôm sau khi chị dọn ra khỏi nhà họ Phan. Một công ty ký hợp đồng lao động với chị từ năm hai nghìn hai mươi, mà đợi đến đúng tuần chị đòi tên tác giả mới nhớ ra phải đóng bảo hiểm cho chị, cả sáu năm một lúc. Chị nghĩ ai tin?

Hai người ra một quán nước vỉa hè đối diện, ngồi trên hai cái ghế nhựa thấp. Ngọc gọi hai cốc trà đá, rút từ trong cặp ra tấm ảnh chụp mấy tờ bảng lương mà hôm qua Lanh kịp chụp lại khi Trinh xếp trên quầy. Lanh chụp vội, ảnh hơi lóa, nhưng đọc được.

– Chị nhìn cột này.

Ngọc chỉ vào một cột trên bảng lương tháng tư năm hai nghìn hai mươi. Tiêu đề cột: Các khoản trích theo lương. Bên dưới, ở dòng tên Lanh, có một con số: chín trăm bốn mươi lăm nghìn.

– Đây là tiền mười phần trăm rưỡi bảo hiểm người lao động phải đóng, công ty trừ thẳng vào lương rồi nộp thay. Bảng lương nào của chị cũng có cột này, tháng nào cũng trừ. Tức là theo bảng lương do chính chị Trinh làm, từ năm hai nghìn hai mươi, tháng nào công ty cũng đã giữ lại của chị gần một triệu để đóng bảo hiểm.

– Nhưng bảo hiểm thì mới đóng tuần trước.

– Đúng. – Ngọc uống một hơi trà đá dài. – Nên chỉ có hai khả năng. Khả năng thứ nhất, bảng lương là thật, nghĩa là sáu năm nay công ty trừ tiền bảo hiểm của người lao động mà không nộp. Cái đó là vi phạm rất nặng, đủ để cơ quan chức năng vào thanh tra cả xưởng, không chỉ riêng trường hợp của chị. Khả năng thứ hai, bảng lương là giả, mới làm trong tuần này, người làm quên mất rằng mình đã điền sẵn cột trích bảo hiểm theo mẫu bảng lương hiện hành. Chị Trinh phải chọn một. Mà chọn cái nào cũng là tự đặt mình vào chỗ khó.

Lanh nhìn tấm ảnh hơi lóa. Những con số nhỏ xíu xếp hàng như những con kiến.

– Chị Trinh làm kế toán hai mươi năm. Sao chị ấy lại để sót cái này?

– Vì chị ấy làm quá thạo. – Ngọc mỉm cười. – Người thạo làm bảng lương theo mẫu là tay tự điền cột ấy, không cần nghĩ. Cũng như chị, nhắm mắt cũng biết con cò nằm ở đâu. Cái thạo của người ta nhiều khi là cái tố người ta.

Chiều hôm đó, Ngọc gửi cho luật sư Kha Đình Hưng một văn bản. Kèm theo bản sao tờ xác nhận của cơ quan bảo hiểm và tấm ảnh bảng lương. Lời lẽ ngắn, lịch sự, chỉ đề nghị bên công ty cung cấp bản gốc hợp đồng lao động và bảng lương để đối chiếu, đồng thời giải thích vì sao khoản trích bảo hiểm trên bảng lương hằng tháng không được nộp cho cơ quan bảo hiểm trong suốt sáu năm.

Ba ngày không có hồi âm.

Trong ba ngày ấy, ở trường mẫu giáo làng, bé Sữa bị một bạn cùng lớp đẩy ngã ở cầu trượt. Cô giáo gọi điện cho Lanh, giọng ngập ngừng. Khi Lanh đến đón, con bé ngồi một mình ở góc lớp, ôm con gấu bông, mắt đỏ hoe.

– Bạn Tôm bảo mẹ con là kẻ trộm. Bạn bảo mẹ con lấy trộm điện thoại của nhà bà nội.

Lanh ngồi xuống trước mặt con, kéo hai túm tóc lệch của con cho thẳng lại.

– Thế con có tin không?

Bé Sữa lắc đầu. Rồi gật. Rồi lại lắc.

– Mẹ có lấy điện thoại của bố. Mẹ lấy để giữ lại những cái bố viết. Rồi mẹ trả cho người ta cái vỏ rồi. Mẹ không trộm.

– Thế sao bạn Tôm lại bảo thế?

– Vì mẹ bạn Tôm nghe người khác bảo thế. Ở làng mình người ta kể chuyện nhanh hơn người ta đi.

Con bé suy nghĩ, rồi gật một cái chắc chắn.

– Con sẽ bảo bạn Tôm là mẹ con không trộm, mẹ con chỉ giữ.

Trên đường về, đi qua cổng xưởng nhà họ Phan, Lanh thấy bà Hảo đứng ở hiên, tay cầm cái chổi rơm, nhìn ra ngõ. Bé Sữa vẫy tay rối rít, gọi bà ơi bà ơi. Bà Hảo giơ tay lên, như định vẫy lại, rồi hạ xuống, quay vào trong. Cái chổi rơm vẫn dựng ở cột hiên.

Tối hôm ấy, Lanh nhận việc đầu tiên kể từ ngày ra khỏi nhà họ Phan. Một tiệm in áo phông ở chợ La Khê cần người vẽ lại hình cho khách đặt in, năm mươi nghìn một hình. Khách gửi ảnh chụp con chó, con mèo, ảnh cưới, ảnh đứa cháu đầy tháng, tiệm cần vẽ lại thành nét đơn giản để in lên áo. Lanh mượn cái máy tính xách tay cũ của chị chủ nhà, phím chữ A đã mòn trắng, cài phần mềm vẽ bản miễn phí, ngồi bên cửa sổ nhìn ra ao rau muống.

Đêm đầu cô vẽ được mười một hình. Một con chó lông xù có cái nơ đỏ trên đầu. Một cặp vợ chồng già đứng trước cổng chùa. Một đứa bé ba tháng tuổi há miệng ngáp. Cô vẽ chậm hơn ngày thường, vì tay không quen cái bàn di chuột rít, vì mắt cứ nhòe đi ở những chỗ không cần nhòe. Đến hình thứ mười một, cô dừng lại rất lâu, rồi lấy chuột chấm một chấm nhỏ ở góc dưới, chỗ cổ áo sẽ che mất. Một con cò bé xíu, co một chân.

Năm trăm năm mươi nghìn. Đủ tiền xôi cho hai mẹ con năm ngày.

Sáng ngày thứ tư, một người đàn ông ngoài năm mươi tuổi, mặc com lê xám, đeo cặp kính gọng vàng, đứng chờ ở cửa văn phòng của Ngọc từ trước giờ mở cửa. Ngọc đến, nhìn thấy, đứng lại nửa giây, rồi mời vào. Chị gọi điện bảo Lanh qua ngay.

Khi Lanh đến, người đàn ông đứng dậy chào. Ông có cái giọng trầm của người quen nói trước tòa.

– Tôi là Kha Đình Hưng. Tôi đến để báo với hai chị một việc, và chỉ một việc thôi. Tôi đã thôi làm luật sư đại diện cho công ty Lụa Hảo Phan trong vụ việc này, từ chiều hôm qua. Văn bản chấm dứt hợp đồng dịch vụ pháp lý tôi đã gửi cho giám đốc công ty.

Ngọc gật đầu, không hỏi lý do. Lanh không kìm được.

– Vì sao vậy ạ?

– Chị Lanh, tôi không được phép nói những gì thân chủ đã trao đổi với tôi, kể cả thân chủ cũ. – Ông Hưng nói, chậm rãi. – Tôi chỉ nói được một điều chung chung thôi. Luật sư không được nộp cho tòa những gì mình biết là không đúng sự thật. Cái điều ấy là của nghề, không phải của riêng tôi.

Ông đứng dậy, cài lại khuy áo com lê. Ra đến cửa, ông dừng lại, nói thêm mà không quay đầu.

– Anh Cương không phải người xấu. Tôi quen nhà họ Phan từ thời bố anh ấy. Anh ấy đang sợ mất cái xưởng. Người đang sợ thì nghe lời người bên cạnh nhiều hơn nghe lời mình.

Cánh cửa kính khép lại, cái tờ giấy ghi giờ làm việc bằng bút dạ lật phật.

– Ông ấy nói "người bên cạnh" là ý ai hả chị?

– Chị đoán cũng như tôi đoán. – Ngọc kéo ghế ngồi xuống, mở máy tính. – Nhưng thôi. Không quan trọng. Quan trọng là bây giờ bên kia mất một người hiểu luật và có lương tâm. Họ sẽ thuê người khác. Người tới sau thường hung hăng hơn, vì đó là lý do họ được thuê.

– Thế mình làm gì tiếp ạ?

– Mình chờ Cục Sở hữu trí tuệ xem xét ý kiến phản đối. Cái đó lâu, vài tháng là ít. Trong lúc chờ, chị phải sống, phải có việc làm, phải nuôi con. Tôi không giúp chị được chuyện đó.

Lanh về phòng trọ lúc trưa. Chị chủ nhà đã đón bé Sữa ở trường về, đang cho con bé ăn xôi ở dưới nhà. Cô ngồi trên bậc cầu thang, lần đầu tiên thấy mình mệt đến mức không muốn đứng lên.

Điện thoại rung. Một số máy lạ, đầu số Sài Gòn.

– Chị Lanh phải không ạ? Em là trợ lý của bà Thoại Khanh. Bà em về nước sớm hơn dự định. Bà em hỏi thứ Bảy này chị có ở Hà Nội không, bà em ra gặp chị. Bà em dặn em nói nguyên văn thế này: tôi muốn gặp người đặt con cò ở hàng mười hai.

Lanh ngồi thẳng dậy.

– Bà Khanh biết hàng mười hai ạ? Ai nói với bà?

Cô gái ở đầu dây ngập ngừng một chút.

– Em không rõ ạ. Bà em chỉ bảo, có người ở Hà Nội vừa gửi cho bà một chiếc khăn, kèm một tờ giấy chỉ chỗ con cò. Bà em bảo, người gửi ký tên là Nhâm.

— Hết chương 5 —