Mười một ô màu xám tro

Chương 10: Mười một ô màu xám tro

Phòng hoà giải của Toà án nhân dân khu vực ở trên tầng ba, không rộng hơn cái phòng trọ của Lanh là mấy. Một cái bàn dài phủ khăn xanh, hai dãy ghế đối diện nhau, đầu bàn là ghế của thẩm phán. Trên tường treo một chiếc đồng hồ chạy nhanh năm phút, không ai chỉnh. Cửa sổ nhìn xuống một sân gửi xe đầy xe máy, trên nóc mấy cái mái tôn còn đọng sương đêm qua.

Lanh đến sớm hai mươi phút, ngồi ở dãy ghế bên trái, cạnh Ngọc. Trên bàn trước mặt hai người là ba tập hồ sơ dày, một cái túi vải đựng mấy tấm bìa đục lỗ, một chiếc máy tính xách tay, và mười bốn chiếc khăn Cò Mây gấp vuông.

Bên kia bàn, Cương đến cùng luật sư mới, một người đàn ông ngoài bốn mươi, tóc vuốt keo bóng, cặp da căng phồng, tên Tào Minh Đạt. Trinh đi sau, mặc vest đen, tay cầm một túi tài liệu. Ba người ngồi xuống. Cương gật đầu với Lanh một cái. Trinh không nhìn.

Thẩm phán là một người phụ nữ ngoài năm mươi, tóc búi gọn, kính lão trễ xuống sống mũi, giọng nói không to nhưng đi đến đâu thì người ta im đến đó. Bà đọc qua hồ sơ một lượt, xác nhận thành phần, giải thích quyền và nghĩa vụ của các bên, rồi mời phía nguyên đơn trình bày.

Luật sư Đạt nói hai mươi phút. Ông nói rành rọt, có nhịp, như đã tập trước. Công ty Lụa Hảo Phan là chủ sở hữu bộ sưu tập Cò Mây. Bà Vi Thị Lanh là nhân viên thiết kế của công ty theo hợp đồng lao động ký ngày mười lăm tháng ba năm hai nghìn hai mươi, nhận lương đầy đủ, có bảng lương ký nhận, có tham gia bảo hiểm xã hội. Các mẫu thiết kế được tạo ra trong quá trình thực hiện nhiệm vụ được giao, trên máy tính của công ty, và theo dữ liệu kỹ thuật đã được trích xuất xác nhận, người tạo lập các tập tin là ông Phan Gia Cương. Nay bà Lanh tự ý sản xuất và bán một dòng khăn mang đặc điểm nhận dạng của bộ Cò Mây, cụ thể là hình con cò co chân ở hàng mười hai cột bảy, gây nhầm lẫn cho khách hàng. Đề nghị buộc bà Lanh chấm dứt hành vi, bồi thường thiệt hại hai tỷ đồng.

Ông dừng lại, uống một ngụm nước, liếc sang Lanh với vẻ thương hại của người đã thắng.

Thẩm phán mời phía bị đơn.

Ngọc đứng dậy. Chị không nói hai mươi phút. Chị nói tám phút, và lần lượt đặt lên bàn từng thứ một, như người bày bài.

Tờ xác nhận của cơ quan bảo hiểm xã hội: sáu năm sáu tháng bảo hiểm được truy đóng một lần, hồ sơ nộp ba ngày sau khi bà Lanh rời khỏi nhà chồng, tức là sau khi tranh chấp phát sinh.

Ảnh chụp bảng lương do chính nguyên đơn xuất trình, có cột trích bảo hiểm mười phần trăm rưỡi hằng tháng kể từ năm hai nghìn hai mươi.

– Hoặc bảng lương này là thật. – Ngọc nói. – Thì công ty đã trừ tiền bảo hiểm của người lao động suốt sáu năm mà không nộp, một vi phạm nghiêm trọng mà chúng tôi buộc phải báo cơ quan chức năng. Hoặc bảng lương này mới được lập gần đây. Chúng tôi đề nghị nguyên đơn cho biết là trường hợp nào.

Luật sư Đạt nhíu mày, quay sang Trinh. Trinh ngồi thẳng, không nói gì, chỉ có ngón tay cái miết mãi lên mép túi tài liệu.

Ngọc tiếp tục. Vi bằng do thừa phát lại lập, ghi nhận tin nhắn giữa ông Phan Gia Vỹ và bà Thoại Khanh từ bảy tháng trước khi có tranh chấp: bà Khanh hỏi con cò co chân trong mẫu số bốn có phải cố ý không, ông Vỹ trả lời là cố ý, nhưng phải hỏi vợ cháu. Văn bản xác nhận của bà Thoại Khanh, có chữ ký, có dấu công ty, gửi từ Sài Gòn ra, xác nhận người trình bày mẫu với bà, người được ông Vỹ giới thiệu là tác giả, là bà Lanh. Bốn trăm tám mươi tấm bìa đục tay của mẫu Cò Mây số một, góc mỗi tấm có số thứ tự và chữ L bằng bút chì, kèm lời khai có chữ ký của ông Nguyễn Văn Nhâm, thợ dệt bốn mươi năm tại xưởng, người cùng đục số bìa này.

Cuối cùng, Ngọc đặt lên bàn chính văn bản của văn phòng luật phía nguyên đơn gửi bà Lanh tháng trước, cái đoạn in đậm được chị khoanh bút đỏ.

– Phía nguyên đơn đã khẳng định bằng văn bản rằng con cò co chân ở hàng mười hai cột bảy là đặc điểm nhận dạng riêng, nhất quán, có mặt cả trong bộ Cò Mây lẫn dòng khăn mà bà Lanh làm ra sau khi rời công ty, một dòng khăn mà công ty không tham gia bất cứ khâu nào. Tức là cái dấu ấy đi theo người, không đi theo nơi sản xuất.

Thẩm phán đẩy kính lên, đọc đoạn in đậm, rồi nhìn sang luật sư Đạt.

– Luật sư có ý kiến gì không?

– Thưa thẩm phán. – Luật sư Đạt nói, vẫn bình tĩnh. – Phía bị đơn đưa ra nhiều suy luận. Nhưng có một chứng cứ kỹ thuật khách quan: mười bốn tập tin gốc, có xác nhận của đơn vị chuyên môn, ghi rõ người tạo lập là ông Cương. Đó là dữ liệu máy tính, không phải lời kể.

Ngọc gật đầu, như đợi đúng câu ấy.

– Thưa thẩm phán, phía bị đơn có một đề nghị. Đây là phiên kiểm tra việc giao nộp và công khai chứng cứ. Chúng tôi đề nghị được cùng nguyên đơn xem xét trực tiếp một trong mười bốn tập tin mà nguyên đơn nói là do ông Cương tạo ra. Chỉ một tập tin. Mẫu số bảy.

Thẩm phán nhìn hai bên.

– Các bên có đồng ý không?

Luật sư Đạt cúi xuống thì thầm với Cương. Cương nhìn chiếc máy tính xách tay trên bàn phía Ngọc, rồi nhìn Lanh. Lanh nhìn lại anh. Cô không cười, không cau mày.

– Đồng ý. – Cương nói.

Ngọc xoay màn hình về phía thẩm phán và phía nguyên đơn, mở tập tin mẫu số bảy, bản sao chính phía nguyên đơn nộp cho toà. Một lưới ô vuông li ti hiện ra, những đám mây xám xanh, những con cò trắng đang bay.

– Ông Cương. – Lanh lên tiếng. Đây là lần đầu tiên cô nói trong phiên. Giọng cô nhỏ, thẩm phán phải nghiêng người. – Em không hỏi anh gì khó. Anh là người tạo ra tập tin này. Anh chỉ cho mọi người xem, trong mẫu số bảy, con cò co chân nằm ở đâu, gồm bao nhiêu ô, màu gì. Và vì sao anh đặt nó ở đó.

Cả phòng im. Chiếc đồng hồ chạy nhanh năm phút tích tắc trên tường.

Cương kéo cái máy tính về phía mình. Anh cầm con chuột. Anh phóng to một góc, rồi một góc khác. Những ô vuông to lên, nhỏ lại, trôi qua trôi lại trên màn hình. Lanh nhìn tay anh, cái tay đã cầm cốc cà phê muối, đã đặt phong bì hai trăm triệu vào giỏ xe đạp, giờ di chuột trên một tấm lưới mà anh chưa bao giờ đọc được.

Một phút. Hai phút.

– Thưa thẩm phán, thân chủ tôi không có nghĩa vụ phải... – Luật sư Đạt lên tiếng.

– Nguyên đơn có quyền trả lời hoặc không trả lời. – Thẩm phán nói. – Toà sẽ ghi nhận.

Cương buông chuột. Anh tựa lưng vào ghế, nhìn màn hình.

– Tôi không nhớ.

Lanh không nhìn màn hình. Cô nhìn thẩm phán.

– Thưa bà, đơn vị hoa văn của mẫu số bảy cao bốn trăm tám mươi hàng, rộng ba trăm hai mươi sợi. Tính từ góc dưới bên trái, ở hàng mười hai, cột bảy, là ô đầu của con cò. Con cò gồm mười một ô, màu xám tro, cùng màu với mây vùng tối, nên mắt thường gần như không thấy. Nó co chân trái. Ở mười ba mẫu kia, con cò co chân phải. Riêng mẫu số bảy co chân trái, vì mẫu số bảy cháu vẽ đúng tuần con gái cháu bị gãy tay trái ngã cầu thang. Còn vì sao ở hàng mười hai, cột bảy, thì vì con gái cháu sinh ngày mười hai tháng bảy.

Ngọc phóng to đúng góc ấy. Mười một ô vuông màu xám tro, xếp thành hình một con cò nhỏ, co chân trái.

Thẩm phán nhìn màn hình rất lâu. Bà không nói gì. Bà cầm bút, viết một dòng vào biên bản.

– Toà tạm nghỉ mười lăm phút. – Bà nói.

Lanh đi ra hành lang. Hành lang dài, lát gạch hoa cũ, cuối hành lang có một cái ghế băng gỗ kê cạnh cửa sổ. Trên ghế, một bà cụ mặc áo bông tím than, khăn len quấn cổ, ngồi thẳng lưng, hai bàn tay chai đặt trên đầu gối.

Bà Hảo không nhìn Lanh. Bà nhìn cánh cửa phòng hoà giải, nơi Cương vừa bước ra, đứng lại như bị đóng đinh.

– Mẹ. Sao mẹ lại ở đây?

– Mẹ đi xe ôm. – Bà Hảo nói. – Mẹ hỏi ông bảo vệ phòng nào có thằng Cương. Mẹ không vào được, người ta bảo không phải đương sự thì ngồi ngoài. Mẹ ngồi ngoài.

Cương bước tới. Anh đứng trước mặt mẹ, cao hơn bà cả cái đầu, mà nhìn như một đứa trẻ bị bắt quả tang.

Bà Hảo rút trong túi áo bông ra sáu trang giấy gấp tư. Bà không mở. Bà chỉ cầm nó, để Cương nhìn thấy.

– Thằng Thịnh đến nhà mẹ hôm qua. – Bà nói. – Nó quỳ ở bậc thềm, kể hết. Mẹ đã biết từ trước khi nó kể. Con Lanh đưa cho mẹ cái này từ thứ Tư tuần trước. Nó đưa riêng mẹ, ở trong nhà kho bà Dậu, không có ai. Nó không đưa cho toà. Nó không mang ra hôm giỗ trăm ngày, trước mặt cả họ, dù hôm ấy cả họ xúm vào nó.

Cương nhìn tờ giấy trong tay mẹ, không nói được câu nào.

– Mẹ thắp hương báo với bố con rằng con trưởng nhà mình giỏi lắm. Mẹ cảm ơn con nửa năm nay. Mẹ dặn thằng Vỹ phải nghe lời anh. – Giọng bà Hảo vẫn đều, không lên không xuống, chỉ có hai bàn tay trên đầu gối nắm chặt lại. – Mẹ không trách con mua phần của em. Em con bán, con mua, đấy là chuyện làm ăn. Mẹ không trách con giữ kín chuyện thằng Thịnh, có khi con sợ mẹ đau. Mẹ trách con một điều thôi. Con để mẹ cảm ơn nhầm người. Mà người đáng được cảm ơn thì nằm trên bàn thờ, không nghe được nữa.

Cương cúi đầu. Vai anh sụp xuống. Lanh đứng cách đó mấy bước, nhìn ra cửa sổ, cho hai mẹ con khỏi phải nhìn thấy cô.

– Con vào rút đơn đi. – Bà Hảo nói. – Con vào nói với toà, khăn là của con Lanh. Mẹ là người sống ở cái nhà mà em con bán phần mình đi để giữ. Mẹ không ngủ được trong cái nhà ấy nếu con còn ngồi trong kia cãi rằng con vẽ con cò.

Mười lăm phút sau, phiên hoà giải mở lại. Cương ngồi xuống, đặt hai tay lên bàn, quay sang luật sư Đạt nói một câu ngắn. Luật sư Đạt sững lại, rồi xếp tài liệu vào cặp, động tác chậm hẳn. Trinh nhìn chồng, mím môi, rồi cúi xuống, không nói gì.

Biên bản hoà giải thành được lập lúc mười một giờ bốn mươi, theo chiếc đồng hồ chạy nhanh năm phút. Công ty Lụa Hảo Phan thừa nhận bà Vi Thị Lanh là tác giả của mười bốn mẫu thiết kế thuộc bộ sưu tập Cò Mây. Công ty rút đơn đăng ký kiểu dáng công nghiệp và rút yêu cầu khởi kiện. Công ty được tiếp tục sản xuất và kinh doanh bộ Cò Mây trên cơ sở hợp đồng cho phép sử dụng ký với bà Lanh, trả cho bà một khoản tiền trên mỗi sản phẩm bán ra, mọi ấn phẩm giới thiệu phải ghi tên tác giả. Bà Lanh được tự do sản xuất và kinh doanh dòng Mây Bắc Sơn.

Ngọc hỏi Lanh, trước khi ký, có muốn đưa chuyện hợp đồng lao động và bảng lương ra một hướng khác không. Lanh nhìn sang phía bên kia bàn. Trinh đang ngồi ký tên vào biên bản, tay không run, mặt không đổi sắc, như ký một tờ phiếu chi.

– Thôi chị ạ. – Lanh nói. – Bé Sữa còn phải gọi chị ấy là bác.

Ra đến cổng toà, Trinh đi ngang qua cô. Chị dừng lại nửa bước.

– Chị không xin lỗi đâu. – Trinh nói, giọng thấp. – Chị làm vì cái xưởng. Chị vẫn nghĩ thế là đúng.

– Em biết. – Lanh nói. – Em cũng không cần chị xin lỗi.

Trinh nhìn cô một giây, rồi đi về phía chiếc ô tô màu bạc. Lần đầu tiên Lanh thấy chị dâu bước đi mà không có mùi nước hoa nào theo sau.

— Hết chương 10 —