Hồ sơ thứ ba trăm lẻ một

Chương 8: Hồ sơ thứ ba trăm lẻ một

Khung ảnh màu in trên giấy bóng, góc dưới có in tên một hiệu ảnh. Một nữ sinh mười tám tuổi mặc áo dài trắng đứng trên sân khấu nhà văn hoá, hai tay đỡ một tấm giấy khen to bằng tờ lịch. Bên cạnh cô, một người đàn bà mặc áo dài màu kem đặt tay lên vai cô, mỉm cười về phía ống kính. Trên ngực áo màu kem có một chấm trắng nhỏ, nhỏ đến mức phải biết trước mới nhìn ra đấy là một chiếc ghim cài.

Ánh Ngọc kéo cửa cuốn lên ngang ngực, không lên hết. Người đàn ông bên ngoài phải cúi đầu mới bước vào được. Anh ta chừng bốn mươi tuổi, cao, mặc áo măng tô xám, tóc chải gọn, tay cầm một bó hoa ly trắng bọc giấy nâu. Phía sau anh ta, chiếc ô tô đen vẫn nổ máy, người lái xe ngồi im sau vô lăng.

– Xin lỗi chị, muộn thế này, – anh ta nói, đặt bó hoa lên quầy. – Tôi đi họp ở Hà Nội về, mẹ tôi bảo ghé qua luôn, sợ để mai thì chị lại bận.

– Anh ngồi đi.

Mạc Đình Tuấn ngồi xuống cái ghế khách, đúng cái ghế mẹ cô ngồi lúc sáu giờ sáng. Anh ta nhìn quanh tiệm một lượt, nhìn những giá ảnh, nhìn cái máy quét, nhìn bàn đèn soi. Ánh Ngọc đã cất sáu dải phim vào phong bì, cất phong bì vào ngăn kéo khoá, từ lúc nghe tiếng xe. Trên bàn chỉ còn mấy tấm ảnh của khách.

– Chị Hà, chị họ tôi, có nhắn cho mẹ tôi, – Tuấn nói. – Mẹ tôi biết chị đang tìm hiểu chuyện cũ của nhà tôi. Mẹ tôi không giận. Mẹ tôi chỉ buồn. Bà già rồi, tim yếu, chuyện năm ấy là chuyện bà không muốn nhớ.

– Tôi hiểu.

– Mẹ tôi muốn nhờ chị một việc. – Anh ta mở cặp, đặt lên quầy một cuốn album da màu đỏ sẫm, dày cộp. – Đây là ảnh gia đình tôi từ thời ông bà. Hơn hai trăm tấm, nhiều tấm hỏng lắm. Mẹ tôi muốn phục chế toàn bộ, in lại, làm thành một cuốn sách tặng con cháu. Giá chị tự định. Mẹ tôi bảo cả Hải Phòng không ai làm khéo bằng con gái ông Kiệm.

Ánh Ngọc không mở cuốn album.

– Anh nói tiếp đi, – cô nói. – Anh không đến lúc mười giờ đêm để đặt phục chế ảnh.

Tuấn nhìn cô. Rồi anh ta cười, cái cười của người quen thương lượng, không có gì là bị bắt quả tang.

– Chị thẳng tính như ba chị, – anh ta nói. – Thôi được. Mẹ tôi nghe chị Hà kể là chị hỏi về phim của ông Kiệm. Nếu chị có tìm thấy phim gì của ông ấy từ năm ấy, nhà tôi muốn mua lại. Mai Trắng đang làm một cái phòng tư liệu nhỏ ở cửa hàng chính, trưng bày ảnh cưới Hải Phòng qua các thời. Ảnh của tiệm Nắng Mới là gốc gác của nhà tôi. Hai tỷ, chị ạ. Chị không cần trả lời ngay.

– Tôi chưa nói là tôi tìm thấy gì.

– Thì chị chưa nói. – Tuấn gật đầu. – Tôi chỉ nói nếu.

Anh ta đứng dậy, chỉnh lại cái áo măng tô, nhưng không đi ngay. Anh ta nhìn một tấm ảnh cũ trên giá, tấm ảnh một ông cụ đội khăn xếp cô đang sửa dở.

– Chị làm nghề này, chị biết rõ hơn tôi, – anh ta nói, giọng vẫn nhẹ nhàng. – Bây giờ người ta sửa ảnh dễ lắm. Thêm người, bớt người, đổi cả ngày giờ. Giả sử có ai mang mấy tấm ảnh cũ ra toà, người ta chỉ cần hỏi một câu: người mang ra là ai. Là một thợ sửa ảnh, con gái của một nhân chứng. Toà sẽ nghĩ gì?

– Toà sẽ cho giám định phim gốc, – Ánh Ngọc nói. – Phim âm bản không sửa được như ảnh trên máy tính.

Tuấn im một giây. Một giây thôi, nhưng cô thấy.

– Chị nói đúng, – anh ta nói. – Tôi không rành phim. – Anh ta rút từ túi áo ra một tấm danh thiếp, đặt cạnh bó hoa. – À, còn chuyện này nữa, mẹ tôi dặn tôi nói với chị. Năm hai nghìn mười, quỹ học bổng Mai Trắng nhận ba trăm lẻ một bộ hồ sơ, chọn ba mươi suất. Hồ sơ của chị là bộ thứ ba trăm lẻ một, nộp muộn hai ngày, đúng ra bị loại. Mẹ tôi đích thân rút nó ra khỏi chồng hồ sơ loại. Mẹ tôi bảo, con bé này phải được học.

Ánh Ngọc đứng im. Cô nhớ cái buổi chiều năm mười tám tuổi. Cô nộp hồ sơ muộn vì ba cô ốm, cô ở viện với ông. Cô đã tưởng mình bị loại. Rồi giấy báo đến. Cô đã khóc, đã ôm ba, đã tin rằng mình được chọn vì điểm thi của mình. Ba cô nhìn tờ giấy báo, không nói gì, rồi đi ra ban công.

– Mẹ tôi chưa bao giờ bỏ nhà chị, – Tuấn nói, cúi đầu bước ra dưới cánh cửa cuốn. – Chị nhớ điều ấy giùm mẹ tôi.

Chiếc ô tô đen đi rồi. Ánh Ngọc đứng sau quầy, nhìn bó hoa ly trắng. Mùi hoa ly nồng, ngọt, đặc quánh trong cái tiệm nhỏ. Cô cầm bó hoa ra cửa, đặt lên bậc thềm ngoài trời, rồi kéo cửa cuốn xuống hết.

Đêm ấy cô không mở cuốn album đỏ. Cô lấy tấm ảnh năm mười tám tuổi của mình từ trong hộp ảnh cũ ra, soi dưới đèn. Người đàn bà áo kem đặt tay lên vai cô, mỉm cười. Trên ngực áo bà là một chấm trắng. Cô dùng kính lúp. Chiếc ghim hoa mai, năm cánh, cánh trên cùng trắng hơn.

Bà ấy đã đặt bàn tay ấy lên vai cô, mười sáu năm trước, trên một sân khấu, trước ống kính. Bà ấy đã biết cô là ai. Cô thì không.

Sáng thứ Sáu, Ánh Ngọc đến văn phòng luật sư Quách Thị Duyên ở một con phố nhỏ gần Nhà hát lớn. Cô tìm đến bà vì bà từng là khách của tiệm, mang đến phục chế ảnh cưới của bố mẹ bà. Còn vì có lần, lúc chờ lấy ảnh, bà kể bà đã mất bảy năm để minh oan cho một người đàn ông đi tù vì một vụ cháy chợ mà ông không gây ra.

Luật sư Duyên ngoài năm mươi tuổi, tóc cắt ngắn, đeo kính lão trễ xuống sống mũi, nói ít. Bà nghe Ánh Ngọc kể từ đầu đến cuối, không ngắt lời câu nào. Rồi bà xem từng tấm ảnh in, soi từng dải phim qua cái phong bì giấy bóng mà không mở ra, đọc lại bản án.

– Cái này là tình tiết mới, – bà nói, gõ ngón tay lên khung hai mươi mốt. – Một bản án đã có hiệu lực mà phát hiện ra tình tiết mới làm thay đổi cơ bản nội dung vụ án, thì có thể được xem xét lại theo thủ tục tái thẩm. Người có quyền kháng nghị là viện kiểm sát. Mình gửi đơn kèm chứng cứ, đề nghị họ xem xét. Chuyện thời hạn thì để tôi xem kỹ, nhưng hướng có lợi cho người bị kết án thì luật mở cửa rộng hơn nhiều, kể cả khi người ấy đã mất.

– Bác Sửu chưa mất.

– Thì càng phải nhanh. – Luật sư Duyên đẩy kính lên. – Phim gốc phải giữ nguyên trạng. Không cắt, không lau, không dán. Họ sẽ trưng cầu giám định. Chị giao cho tôi, có biên bản giao nhận, tôi cất trong két ở đây, khi nào gửi đi thì gửi kèm. Chị giữ bản quét và ảnh in.

Ánh Ngọc gật đầu. Cô đặt cái phong bì lên bàn. Luật sư Duyên viết biên bản, hai người cùng ký, mỗi người giữ một bản.

– Còn ba tôi, – cô nói, khi bà cất phong bì vào két. – Ba tôi khai gian.

– Ba chị đã mất, không ai truy cứu người đã mất. – Luật sư Duyên nhìn cô qua cặp kính. – Nhưng tên ông sẽ có trong hồ sơ, như một người khai không đúng sự thật. Chị phải biết trước điều ấy. Mẹ chị cũng phải biết.

– Tôi biết.

– Còn bà Huệ. – Bà luật sư đặt hai bàn tay lên mặt bàn. – Cuộn phim này cho thấy bà ấy vắng mặt hơn một tiếng, thay áo, ghim cài mất một cánh. Nó không cho thấy bà ấy làm gì trong hơn một tiếng ấy. Chị đừng nói thay cho ảnh. Ai làm gì đêm ấy là việc của cơ quan điều tra. Việc của mình là ông Sửu.

Ảnh không nói dối, người cầm ảnh mới nói dối. Ánh Ngọc nghe thấy câu của ba mình trong miệng một người lạ.

Cô về tiệm lúc trưa. Mẹ cô gọi ba lần, cô nghe đến lần thứ ba.

– Mày đưa đi rồi à?

– Con đưa luật sư rồi mẹ ạ.

Đầu dây bên kia im rất lâu. Rồi bà Nết nói, giọng khàn đi như người vừa khóc xong.

– Ừ. Thế thì thôi. – Bà ngừng. – Tối nay mày sang ăn cơm. Mẹ nấu canh cua.

Đầu giờ chiều, cô ngồi viết. Luật sư Duyên bảo cô viết một bản tường trình, kể lại cô tìm thấy cuộn phim ở đâu, lúc nào, có ai chứng kiến, cô đã làm gì với nó. Cô viết bằng tay, trên giấy kẻ ô, như hồi đi học. Viết đến đoạn "người cất giấu cuộn phim là ba tôi, ông Thân Văn Kiệm, người đã khai trước toà rằng ông Đổng Văn Sửu rời đám cưới lúc mười bảy giờ", cô dừng lại rất lâu. Cô gạch đi chữ "ba tôi", viết lại, rồi lại gạch, rồi lại viết. Cuối cùng cô để nguyên cả ba lần, cả hai vạch gạch, không chép lại sang tờ khác. Ba cô dạy cô đừng sửa trí nhớ của người ta. Những vạch gạch ấy cũng là trí nhớ.

Buổi chiều cô làm việc như thường. Cô sửa nốt tấm ảnh ông cụ đội khăn xếp. Cô gói tấm ảnh Đồ Sơn của ông Sửu, đã phục chế xong, phóng lên khổ hai mươi nhân ba mươi, lồng khung gỗ, để sáng mai mang vào viện. Bảy giờ tối cô sang nhà mẹ, ăn bát canh cua, hai mẹ con không ai nhắc đến chuyện gì. Lúc cô về, mẹ cô đứng ở đầu cầu thang nhìn theo, rồi gọi với một câu: mày ngủ ở nhà mẹ đi. Cô bảo con còn phải trông tiệm.

Cô ngủ trên cái ghế xếp ở phòng sau như mọi đêm. Hai giờ bốn mươi sáng, cô choàng dậy.

Ngoài cửa trước có tiếng kim loại rít lên, khô và gắt, như ai đang luồn một thanh sắt vào khe cửa cuốn mà bẩy. Rồi tiếng cái khoá sàn bật ra. Rồi tiếng cửa cuốn bị kéo lên, chậm, từng nấc, từng nấc một.

— Hết chương 8 —