Ba mươi triệu cho vay không lấy lãi

Chương 6: Ba mươi triệu cho vay không lấy lãi

Khung ảnh màu chụp trong một phòng bệnh, ánh đèn huỳnh quang làm mọi thứ ngả xanh. Một bé gái nằm trên giường sắt, ngực quấn băng trắng, một ống truyền dịch dán trên mu bàn tay. Con vịt nhựa vàng nằm cạnh gối. Mép ảnh có một bàn tay đàn ông lọt vào khung hình, đặt trên thành giường, mấy ngón tay vàng khè vì thuốc lá.

Sáu giờ sáng thứ Năm, bà Nết đứng trước cửa cuốn của tiệm, gõ bằng cả hai bàn tay. Bà mặc nguyên bộ đồ bộ hoa tím, khoác thêm cái áo len cũ của ba cô, mắt sưng húp.

Ánh Ngọc mở cửa. Cô cũng chưa ngủ. Trên bàn đèn soi, sáu dải phim vẫn xếp ngay ngắn. Màn hình máy tính vẫn sáng, khung ba mươi lăm phóng to chiếm trọn cả màn hình: ông Sửu ngẩng lên, mồ hôi ướt thái dương, miệng nói dở một câu.

Bà Nết nhìn tấm ảnh ấy. Bà nhận ra ông Sửu ngay. Bà ngồi xuống cái ghế khách, hai tay đặt lên đùi, như người ngồi chờ đến lượt ở bệnh viện.

– Mẹ kể, – bà nói. – Mày nghe rồi mày muốn làm gì thì làm.

Ánh Ngọc rót cho mẹ một cốc nước nóng. Bà cầm cốc nước bằng hai tay, không uống.

Bà kể. Năm chín bảy, cô năm tuổi, môi tím, đi vài bước là thở dốc phải ngồi xuống. Bác sĩ ở Hà Nội bảo phải mổ trước mùa đông, để lâu thì không kịp. Tiền mổ, tiền nằm viện, tiền thuốc, cả thảy gần ba mươi triệu. Năm ấy lương ba cô ở tiệm ảnh mỗi tháng ba trăm nghìn. Ba mươi triệu là tiền của cả một đời người. Ba mẹ cô đi vay họ hàng, vay hàng xóm, cầm cả cái xe đạp và đôi bông tai cưới của mẹ, được chưa đến bốn triệu.

– Đêm ông Khôi chết, – bà Nết nói, – ba mày về nhà lúc hơn mười giờ. Người ướt đẫm mồ hôi. Ba mày không ăn, không tắm, cứ thế đi vào phòng mày, đứng nhìn mày ngủ. Mẹ hỏi có chuyện gì, ba mày bảo ông Khôi chết rồi, ba mày đạp xe qua tiệm thấy người đứng kín cả phố. Rồi ba mày lấy máy ảnh ra, chụp mày một kiểu đang ngủ. Mẹ mắng ba mày, đèn đóm tối om thế chụp cái gì. Ba mày không nói gì.

Ánh Ngọc quay lại nhìn cái dải phim cuối cùng trên bàn đèn soi. Khung ba mươi sáu. Một vùng tối với mấy vệt sáng mờ. Cô không nói gì.

– Sáng hôm sau công an đến tiệm hỏi, – bà Nết kể tiếp. – Ba mày bảo ba mày không nhớ, đông người quá, ba mày chỉ lo chụp. Người ta hỏi phim, ba mày bảo để ba mày tìm lại cái túi. Người ta ghi thế. Hai hôm sau người ta bắt ông Sửu.

Bà ngừng lại. Bà uống một ngụm nước, lần đầu tiên từ lúc ngồi xuống.

– Một tuần sau, tối, có người gõ cửa nhà mình. Là bà Huệ. Bà ấy mặc đồ tang, khăn trắng, một mình. Bà ấy không vào nhà, đứng ở hành lang nói chuyện với ba mày. Mẹ đứng trong bếp nghe. Bà ấy bảo bà ấy biết cháu bé phải mổ. Bà ấy bảo anh Kiệm là người tốt, làm cho nhà bà ấy bốn năm, bây giờ nhà bà ấy có chuyện thì bà ấy không thể để con anh Kiệm có chuyện được. Bà ấy đưa cho ba mày một cái phong bì. Ba mươi triệu. Bà ấy bảo cho vay, không lấy lãi, khi nào có thì trả, không có thì thôi.

Ánh Ngọc nghe thấy tiếng máu đập trong tai mình.

– Ba nhận?

– Ba mày đứng cầm cái phong bì ở hành lang rất lâu. Mẹ đứng trong bếp, mẹ cầu cho ba mày nhận. – Bà Nết nhìn thẳng vào con gái, mắt đỏ. – Mày nghe rõ chưa? Mẹ cầu cho ba mày nhận. Mày năm tuổi, môi tím. Mẹ không cần biết tiền ấy là tiền gì.

Ba cô nhận. Bà Huệ về. Đêm ấy ba cô ngồi ngoài ban công đến sáng, hút hết hai bao thuốc. Sáng hôm sau ông đi đâu từ sớm, trưa mới về. Mấy hôm sau mẹ cô mới biết ông đã lên công an khai lại. Lần này ông nhớ rất rõ: năm giờ chiều ông Sửu kêu đau bụng, giao máy cho ông rồi bỏ về.

– Bà ấy có bảo ba khai thế không? – Ánh Ngọc hỏi. – Mẹ có nghe thấy bà ấy bảo thế không?

Bà Nết lắc đầu.

– Không. Bà ấy không nói một câu nào về ông Sửu. Bà ấy chỉ nói về mày. – Bà nhìn xuống cốc nước. – Nhưng mẹ biết. Mẹ biết từ cái đêm ba mày ngồi ngoài ban công. Hai mươi chín năm mẹ không hỏi ba mày một câu. Mẹ sợ hỏi thì ba mày nói. Ba mày nói thì mẹ phải biết.

Cuối tháng Bảy năm ấy, cô được mổ ở Hà Nội. Ca mổ thành công. Ba cô bỏ nghề chụp ảnh, ngồi nhà nhận sửa ảnh cũ. Bà Huệ bán tiệm Nắng Mới. Tiền vay ấy ba cô không trả được đồng nào, bà Huệ cũng không bao giờ đòi. Tết nào bà Huệ cũng cho người mang đến một hộp bánh, mấy năm liền, rồi thôi. Năm cô mười tám tuổi, cô được học bổng của quỹ Mai Trắng. Ba cô nhìn cái giấy báo học bổng, không nói gì, rồi đi ra ban công.

Ánh Ngọc đứng dậy, đi ra cửa tiệm. Phố Hàng Kênh đang thức dậy. Ông bán bánh mì đẩy xe qua, rao chữ "nóng" kéo dài. Cô đưa tay lên cổ áo, sờ vào vết sẹo dưới xương ức. Lần đầu tiên trong đời, cái vết sẹo ấy làm cô thấy lạnh.

Cô sống vì một lời khai gian. Ông Sửu ngồi tù mười sáu năm, mất vợ, xa con, mất cả cái tên của mình, cũng vì lời khai ấy. Hai việc ấy là một. Không gỡ được ra.

– Mày định làm gì? – mẹ cô hỏi, sau lưng cô.

– Con mang cho bác Sửu xem.

– Rồi sao? Rồi người ta mang ra toà? Rồi cả cái Hải Phòng này biết ba mày khai man? – Bà Nết đứng dậy, giọng lạc đi. – Ba mày chết rồi, con ạ. Ba mày không cãi được nữa. Người ta sẽ chửi ba mày, chửi cả mày, chửi cả mẹ. Người ta sẽ bảo nhà mình ăn tiền của người ta.

– Nhà mình ăn tiền của người ta thật mà mẹ.

Bà Nết đứng sững. Rồi bà ngồi xuống, ôm mặt.

Ánh Ngọc quay lại, quỳ xuống cạnh ghế mẹ, ôm lấy hai vai bà. Cô không biết mình đang an ủi mẹ hay đang bám vào mẹ. Hai mẹ con ngồi như thế rất lâu, giữa những tấm ảnh của người lạ xếp đầy trên các giá.

Tám giờ, bà Nết về. Ánh Ngọc đi vào phòng sau, ngồi xuống giữa mấy thùng các tông đồ nghề của ba. Cô lấy ra cái kính lúp cán gỗ ông dùng ba mươi năm, cái kính mà mặt kính đã mờ một vệt ở rìa vì ông hay lau bằng vạt áo. Cô cầm nó trong tay, nhớ lại.

Năm cô mười tuổi, cô hỏi ba vì sao ba không đi chụp đám cưới như chú Hoà nhà bên, chú Hoà có xe máy mới. Ba cô đang soi một tấm ảnh rách, không ngẩng lên. Ông bảo, ba chụp sai một lần, cả đời không chụp lại được. Cô hỏi chụp sai là sao. Ông bảo, là chụp được rồi mà không dám cho ai xem.

Năm cô mười hai tuổi, ông dạy cô nhìn vết xước trên phim. Ông lấy ra một cuộn phim cũ của khách, chỉ cho cô cái vệt mảnh chạy dọc các khung hình, bảo đấy là hạt cát trong máy. Ông bắt cô nối các dải phim lại, dò theo vệt xước, xếp cho đúng thứ tự. Cô làm sai ba lần mới đúng. Lúc cô làm đúng, ông không khen như mọi khi. Ông chỉ ngồi nhìn mấy dải phim trên bàn đèn soi rất lâu, rồi nói một câu mà lúc ấy cô không hiểu.

– Vết xước liền mạch thì không ai cắt ghép được. Con nhớ lấy. Có ngày con cần.

Cô đã nhớ. Cô đã dùng nó hàng chục lần, để xếp lại những cuộn phim cắt rời của khách, để biết tấm nào chụp trước tấm nào sau. Cô chưa bao giờ nghĩ ba cô dạy cô điều ấy vì một cuộn phim cụ thể, đang nằm sau tấm ảnh của chính cô trên tường phòng khách, cách bàn đèn soi của ông có mấy bước chân.

Ông đã không dám tự mình mang nó ra. Nhưng ông đã dạy con gái cách đọc nó, rồi để nó ở chỗ chỉ con gái mới có thể tìm thấy, vào cái ngày con gái ông có lý do để đi tìm. Có một cuộn phim ba nợ người ta. Ông không nói nó ở đâu. Ông chỉ nói đủ để cô không quên.

Ánh Ngọc đặt cái kính lúp xuống. Cô không biết nên giận ba hay thương ba. Cô thấy cả hai, cùng một lúc, như hai lớp phim chồng lên nhau trên bàn đèn soi, nhìn xuyên qua cái này thì thấy cái kia.

Cô đi ra, gọi cho Nhung. Nhung nghe máy ngay hồi chuông thứ nhất, như đã cầm điện thoại chờ từ đêm.

– Chị tìm thấy rồi, – Ánh Ngọc nói. – Bác Sửu ở đám cưới đến chín giờ tối. Có ảnh. Có đồng hồ. Chị xin lỗi em.

Đầu dây bên kia không có tiếng gì. Rồi có một tiếng nấc, nén lại, rồi không nén được nữa. Nhung khóc. Ánh Ngọc đứng nghe Nhung khóc, không nói gì, vì cô biết không có câu nào để nói. Một lúc sau, Nhung nói, giọng vẫn còn nghẹn, rằng ba chị đang ngủ, đêm qua ba lại lên cơn khó thở, bác sĩ vừa cho thuốc. Khi nào ba tỉnh, Nhung sẽ báo. Chị mang ảnh đến cho ba xem.

Ánh Ngọc cúp máy. Cô quay vào bàn, nhìn lại những tấm ảnh trên màn hình. Cô đã nhìn chúng suốt một đêm, nhưng chỉ nhìn một người: ông Sửu ở rìa khung hình, ông Sửu trên ghế đẩu, ông Sửu cúi gằm sửa cái đèn nháy. Cô chưa nhìn những người khác.

Một câu hỏi bắt đầu lớn dần lên trong đầu cô, như một khung hình đang hiện lên trong khay thuốc rửa.

Bà Huệ đã đưa ba cô ba mươi triệu, rồi ba cô khai rằng ông Sửu về lúc năm giờ. Bà Huệ cũng khai rằng ông Sửu về lúc năm giờ. Nhưng bà Huệ khai rằng bà ở đám cưới liên tục từ chiều đến chín giờ tối. Nếu bà ở đấy thật, suốt buổi tối, thì bà đã nhìn thấy ông Sửu đứng trên ghế đẩu, ngồi xổm trước mâm cỗ, cúi gằm sửa cái đèn nháy, như cuộn phim này đã nhìn thấy.

Trừ khi bà không ở đấy.

— Hết chương 6 —