Chữ ký tháng Một

Chương 6: Chữ ký tháng Một

Mẹ Bơ 1503: Tối qua tầm mười một giờ ai xả nước dưới hầm mà ống nhà em kêu ọc ọc ạ?

Cô Mận 0905: Ba mươi ngày bắt đầu rồi đấy.

Chú Tạo 2210: Tôi đi tập kèn về thấy đèn phòng bơm sáng tới hai giờ. Cô kỹ sư thức.

Bảy giờ sáng thứ Hai, tôi gọi cho anh Hách. Quy trình là vậy: phát hiện sự cố hệ thống phòng cháy thì báo ngay cho giám đốc đơn vị vận hành, bằng điện thoại rồi bằng văn bản. Tôi đã viết xong văn bản từ lúc hai giờ sáng, ngồi trên bậc xi măng phòng bơm, gõ bằng điện thoại.

Anh Hách nghe hết, không ngắt lời. Rồi anh thở dài.

– Anh biết rồi, Hạ.

– Anh biết?

– Năm ngoái cái tủ đó tự chạy nhầm hai lần, lúc nửa đêm. Đầu phun ở hầm xe bị xe tải giao hàng quệt vỡ, nước phun ướt cả dãy ô tô, cư dân đòi đền. Bên chủ đầu tư bảo chuyển sang chế độ tay cho lành, có bảo vệ trực, có cháy thì chạy xuống bấm.

– Bảo vệ ca đêm có hai người, anh. Phòng bơm ở hầm B2. Cháy ở tầng hai mươi thì ai chạy xuống bấm? Chạy mất bao lâu?

– Bên bảo trì phòng cháy tháng nào cũng kiểm tra, tháng nào cũng báo đạt.

– Họ báo đạt cái tủ để chế độ tay, dây tín hiệu tháo ra?

Anh Hách im. Tôi nghe tiếng thìa khuấy cốc cà phê lanh canh ở đầu dây.

– Đừng làm to chuyện, – anh nói. – Anh sẽ trình chủ đầu tư thay rơ le áp suất với bộ điều khiển. Cái bộ cũ cũng chập rồi, đấu lại cũng không chạy đâu. Sang năm.

– Sang năm là bốn tháng nữa.

– Thì bốn tháng nữa. – Giọng anh mỏi. – Hạ, bảy năm nay chưa cháy lần nào.

Tôi cúp máy. Bảy năm chưa cháy lần nào. Câu đó tôi đã nghe ở mọi tòa nhà tôi từng làm, nói bởi mọi người không phải xuống hầm lúc nửa đêm.

Chín giờ, tôi xuống phòng sinh hoạt cộng đồng tầng một. Tôi đã hứa trước hai trăm người: có gì sai, chúng tôi báo hết. Tôi mang theo bản báo cáo in ra, ảnh chụp tủ điều khiển, ảnh đoạn dây tín hiệu bị tháo.

Viễn ngồi sau bàn, như mọi khi. Nhưng hôm nay anh không đặt bút xuống khi thấy tôi. Anh chỉ ngẩng lên, nhìn tôi, rồi nhìn xuống tờ giấy đang nằm trước mặt anh.

– Ngồi đi, Hạ.

Tôi ngồi. Anh xoay tờ giấy về phía tôi.

Biên bản bàn giao hệ thống phòng cháy chữa cháy tòa B. Ngày tám tháng Một năm hai không hai sáu. Bên giao: kỹ sư trưởng cũ, người tôi thay. Bên nhận: kỹ sư trưởng mới. Ở mục ba, dòng thứ hai: Bơm chữa cháy chính: chế độ tự động, hoạt động tốt. Và ở góc dưới bên phải, chữ ký bên nhận.

Một chữ ký xấu, gãy, nghiêng về bên trái, cái đuôi chữ "H" kéo xuống như cái móc treo áo.

Chữ ký của tôi.

– Chủ đầu tư gửi cho ban quản trị chiều hôm qua, – Viễn nói. – Trong bộ hồ sơ anh đòi từ ba tuần trước. Kèm theo là bảy biên bản kiểm tra định kỳ hằng tháng của đơn vị bảo trì phòng cháy, từ tháng Hai tới tháng Tám. Tháng nào cũng đạt. Tháng nào cũng có chữ ký xác nhận của kỹ sư trưởng.

Tôi nhìn chữ ký của mình. Tôi nhớ cái ngày đó. Ngày tám tháng Một, tuần đầu tiên tôi đi làm. Anh kỹ sư trưởng cũ sắp chuyển công tác, vội vàng, đưa cho tôi một tập biên bản dày hai mươi trang, bảo em ký nhận đi, anh kiểm tra hết rồi, có gì cứ gọi anh. Tôi ký. Hai mươi trang, tôi ký trong mười phút, vì tôi tin một người làm nghề giống mình. Rồi mỗi tháng, đơn vị bảo trì phòng cháy mang biên bản tới, ghi đạt, tôi ký xác nhận đã nhận, vì đó là việc của họ, không phải việc của tôi. Tôi đã nghĩ như vậy.

– Em ký thật, – tôi nói. – Tuần đầu đi làm, em ký nhận không kiểm tra lại. Các biên bản tháng, em ký nhận, không tự thử. Đó là lỗi của em. – Tôi đẩy bản báo cáo của mình sang phía anh. – Đêm qua em thử, em mới biết. Sáng nay em báo anh Hách. Giờ em báo anh.

Viễn cầm bản báo cáo lên. Anh đọc rất chậm. Đọc tới đoạn dây tín hiệu bị tháo, anh dừng lại, nhắm mắt một giây. Rồi anh đặt nó xuống, cạnh tờ biên bản có chữ ký thật của tôi.

– Em phát hiện lúc mười một giờ đêm qua, – anh nói. – Em báo anh Hách lúc bảy giờ sáng. Em báo ban quản trị lúc chín giờ.

– Quy trình là báo đơn vị vận hành trước.

– Anh biết quy trình. – Anh tháo kính ra, day sống mũi. – Hạ. Anh tin em.

Tôi chờ. Tôi biết sau chữ "tin" sẽ có một chữ "nhưng".

– Nhưng biên bản thì không tin được, – anh nói. – Có một tờ biên bản ký giả tên em, và một tờ biên bản ký thật tên em. Một tờ nói em không có mặt. Một tờ nói em đã nhận một hệ thống chữa cháy hoạt động tốt. Ba mươi ngày nữa, bên chủ đầu tư sẽ cầm tờ thứ hai ra trước hội nghị. Họ sẽ nói: chính kỹ sư trưởng đã xác nhận mọi thứ bình thường suốt tám tháng. Nếu anh đứng lên nói tôi tin cô ấy, bốn trăm hộ sẽ hỏi anh tin bằng gì.

– Bằng cái gì thì anh nói đi.

– Anh không có gì để nói ngoài việc anh tin. – Anh đeo kính lại. – Và từ đêm thứ Bảy trên sân thượng, anh biết anh không đứng ở chỗ khách quan được nữa.

Tôi ngồi im. Căn phòng sinh hoạt cộng đồng có tiếng quạt trần quay chậm, có tiếng trẻ con chơi ngoài sân, có mùi cốm mới lùa qua cửa sổ từ gánh hàng rong ngoài ngõ.

– Thế anh định làm gì?

– Ban quản trị phải ghi nhận chuyện này vào biên bản. Đúng như nó là. Cả chữ ký giả, cả chữ ký thật. – Anh ngừng lại. Rồi anh nói câu tiếp theo, rất nhanh, như người rút cái gai ra khỏi tay. – Và từ hôm nay, mọi buổi kiểm tra của em trong ba mươi ngày sẽ có thành viên khác của ban quản trị đi cùng. Không phải anh.

Câu đó rơi xuống bàn như một cái cờ lê rơi xuống nền bê tông. Không ai nhặt.

Tôi đứng dậy. Tôi không nói gì nữa, vì tôi biết nếu nói thì tôi sẽ nói một câu sai, giống cái câu về cái ô hôm trước, mà lần này không ai cười. Tôi ra khỏi phòng, nhẹ nhàng đóng cửa. Ngoài sảnh, mẹ Bơ đang đẩy xe đẩy em bé, thấy tôi thì cười chào, tôi gật đầu chào lại, không biết mặt mình lúc đó trông thế nào.

Buổi chiều, tôi làm đúng những gì một kỹ sư trưởng phải làm. Tôi lập đề xuất mua sắm khẩn cấp: một rơ le áp suất mới, một bộ điều khiển khởi động bơm mới thay cho bộ đã chập, dây tín hiệu, công lắp đặt tôi tự làm. Tôi hỏi giá ba nhà cung cấp, không có công ty của anh Khắc. Giá thấp nhất: ba mươi tám triệu đồng. Tôi gửi lên anh Hách lúc ba giờ.

Bốn giờ, anh Hách trả lời bằng một dòng tin nhắn: Chủ đầu tư không duyệt mua sắm ngoài kế hoạch năm. Đợi sang năm.

Tôi gọi cho đơn vị bảo trì phòng cháy. Họ bảo hợp đồng của họ chỉ có kiểm tra, không có thay linh kiện. Linh kiện thì chủ đầu tư mua.

Tối hôm đó, tôi ngồi một mình trong phòng bơm chữa cháy. Ba cái bơm đứng im dưới ánh đèn tuýp, sơn đỏ bóng loáng, như ba người lính mặc quân phục đẹp mà không có súng. Tôi đã tạm thời làm điều duy nhất có thể làm mà không cần mua gì. Tôi gắn một cái chuông báo áp suất thấp, nối dây về phòng bảo vệ, dặn hai bác bảo vệ ca đêm nghe chuông là chạy xuống hầm bấm bơm chính. Từ tầng một xuống hầm B2, tôi đã thử chạy, mất một phút bốn mươi giây. Với một người sáu mươi tuổi, còn lâu hơn.

Chú Đản đẩy cửa vào, tay cầm hai cốc trà đá mua ở hàng nước đầu ngõ. Chú ngồi xuống bậc xi măng cạnh tôi, đưa tôi một cốc.

– Không duyệt hả cháu?

– Không chú.

Chú uống một ngụm trà, nhìn ba cái bơm.

– Hồi chú đi bộ đội, – chú nói, – đơn vị chú làm cầu. Có một lần cái mố cầu tạm bị nứt, chỉ huy bảo chờ cấp trên duyệt vật tư. Chờ ba ngày. Ngày thứ hai thì lũ về. – Chú không kể tiếp. Chú không cần kể tiếp.

– Chú ơi, – tôi nói. – Cháu tự mua.

Chú Đản quay sang nhìn tôi. Lâu.

– Cháu biết tự ý can thiệp vào hệ thống phòng cháy là thế nào không? Người ta sẽ nói cháu lắp thiết bị không qua mua sắm, không qua nghiệm thu. Mai kia có chuyện gì, cháu chịu.

– Cháu là kỹ sư trưởng. Sửa hệ thống là việc của cháu. – Tôi đặt cốc trà xuống. – Biết nó hỏng mà không sửa, đó mới là cái cháu không chịu nổi. Cháu đã ký một lần không kiểm tra rồi, chú ạ. Cháu không để chữ ký của cháu nằm trên một cái bơm không chạy thêm một ngày nào nữa.

Chú Đản ngồi im. Rồi chú đứng dậy, phủi đít quần.

– Thế thì mua đi. Chú làm cùng. Ba đêm là xong.

Mười giờ đêm, tôi ngồi trên sofa căn hộ tầng tám, thằng Sóc ngủ say ở đầu kia, cái máy xay cà phê bằng gang vẫn nằm trên bụng nó. Tôi mở ứng dụng ngân hàng. Tài khoản tiết kiệm: ba mươi tám triệu bốn trăm nghìn. Số tiền tôi để dành hai năm, định cuối năm nay đưa mẹ đi trồng lại hai cái răng hàm.

Tôi bấm chuyển khoản cho nhà cung cấp. Ba mươi tám triệu.

Màn hình hiện lên dòng chữ xanh: Giao dịch thành công. Số dư còn lại: bốn trăm nghìn đồng.

Tôi tắt điện thoại, lên giường nằm, nghe tiếng thằng Sóc ngáy đều đều ở đầu kia phòng, và lần đầu tiên sau nhiều đêm, tôi ngủ ngay.

— Hết chương 6 —