Người ngồi hàng ghế thứ ba

Chương 10: Người ngồi hàng ghế thứ ba

Cô Mận 0905: Mai tám giờ họp. Ai đi được thì đi. Tôi mang bánh rán.

Chú Tạo 2210: Tôi mang kèn.

Mẹ Bơ 1503: Chú Tạo đừng thổi kèn trong hội nghị ạ.

Chú Tạo 2210: Tôi chỉ thổi khi biểu quyết xong.

Lã Thiệu Viễn 1712: Đề nghị cư dân mang theo căn cước và giấy ủy quyền nếu đi thay. Hội nghị bắt đầu đúng tám giờ.

Bảy giờ rưỡi sáng Chủ nhật, mười một tháng Mười, sảnh tầng một tòa B đã không còn chỗ đứng.

Người ta mang ghế từ nhà xuống từ bảy giờ. Ghế nhựa đỏ, ghế nhựa xanh, ghế đẩu gỗ, có nhà mang cả ghế xếp đi câu cá. Cụ già ngồi hàng đầu, trẻ con bị bế lên vai bố. Ba trăm linh hai hộ có mặt hoặc ủy quyền, đông hơn hội nghị tháng Chín gần bốn mươi hộ. Cô Mận đứng ở cửa phát bánh rán đường đựng trong rổ nhựa. Bác Lương ngồi bàn thư ký, đeo kính lão, kiểm từng tờ căn cước bằng sự chậm rãi của thời bao cấp.

Ở bàn chủ tọa, Viễn ngồi giữa, áo sơ mi trắng, kính gọng nâu. Cạnh bàn chủ tọa có thêm một cái ghế: một cán bộ ủy ban nhân dân phường, đến dự theo đề nghị của ban quản trị, ngồi im, ghi chép. Dãy ghế bên phải vẫn dành cho chủ đầu tư và đơn vị vận hành. Ông Tùng hôm nay mang theo một luật sư, một anh trẻ đeo kính gọng vàng ôm cặp tài liệu dày. Anh Hách ngồi ở rìa ngoài cùng, áo vest xanh than như lần trước, mặt xám như trời mùa đông.

Tôi ngồi ở hàng ghế thứ ba, cạnh chú Đản và thằng Sóc. Tôi không còn là kỹ sư trưởng của tòa B. Tôi đến với tư cách người đang thuê căn 0806, và với tư cách người làm chứng, theo giấy mời của ban quản trị. Bà Sồi ngồi ngay sau lưng tôi. Lúc tôi ngồi xuống, bà đặt bàn tay khô ấm lên vai tôi, để đó, không nói gì.

Tám giờ đúng, Viễn gõ nhẹ cái bút xuống bàn.

Anh trình bày trong ba mươi lăm phút. Giọng anh vẫn đều đều, không tính từ, không cao giọng. Ba tấm ảnh nhãn thiết bị, ba tờ hóa đơn, đặt cạnh nhau. Biên bản nghiệm thu tháng Sáu có chữ ký mang tên một người đang ở quê lo lễ cúng ba ngày cho bà ngoại, đã được trình báo lên công an phường, đang chờ xác minh. Bốn hợp đồng cho thuê đặt trạm ăng-ten trên sân thượng, ký từ năm hai mươi ba, tiền thuê chuyển về tài khoản chủ đầu tư, chưa một đồng vào quỹ của tòa nhà. Kinh phí bảo trì hai phần trăm, theo luật phải bàn giao cho ban quản trị, đến nay chưa bàn giao.

Rồi anh dừng lại. Anh nhìn xuống tập giấy trước mặt, rồi nhìn lên, nhìn thẳng vào hàng ghế thứ ba.

– Phần tiếp theo là về hệ thống phòng cháy chữa cháy, – anh nói. – Phần này ban quản trị không trình bày. Người trình bày là người đã xuống hầm.

Tôi đứng dậy.

Cả sảnh quay lại. Ba trăm linh hai hộ. Hơn bảy trăm con mắt. Tôi thấy ông Tùng ngả lưng ra ghế, cười nhẹ, như người chờ xem một màn kịch mình đã biết trước kết cục. Tôi thấy anh luật sư trẻ rút ra một tờ giấy, giơ lên một nửa. Tôi biết tờ giấy đó. Biên bản bàn giao ngày tám tháng Một. Chữ ký xấu, gãy, nghiêng về bên trái.

Tôi không đi lên bàn chủ tọa. Tôi đứng tại chỗ, giữa hàng ghế thứ ba, như một cư dân.

– Tôi là Ôn Gia Hạ. Từ tháng Một tới ba tuần trước, tôi là kỹ sư trưởng kỹ thuật tòa B. – Giọng tôi run, như lần trước. Lần này tôi để nó run. – Tôi xin kể từ đầu. Kể cả phần của tôi.

Tôi kể. Ngày tám tháng Một, tuần đầu đi làm, tôi ký nhận bàn giao hai mươi trang trong mười phút, không tự thử lại, vì tin người bàn giao. Bảy tháng sau đó, mỗi tháng tôi ký xác nhận đã nhận biên bản kiểm tra ghi đạt của đơn vị bảo trì phòng cháy, không tự thử, vì nghĩ đó là việc của họ.

– Đó là lỗi của tôi, – tôi nói. – Tôi là kỹ sư. Tôi biết chữ ký của mình nặng bao nhiêu. Tôi đã để nó nhẹ.

Sảnh im phăng phắc. Ở góc nào đó, một đứa trẻ khóc ré lên rồi bị dỗ nín.

Tôi kể tiếp. Đêm mười ba tháng Chín, ngày đầu tiên của ba mươi ngày, tôi thử bơm. Bơm chính không tự chạy. Công tắc ở chế độ tay. Dây tín hiệu bị tháo khỏi cầu đấu, bọc băng dính, buộc gọn bằng một sợi dây đỏ. Bộ điều khiển cháy xém từ trước. Sáng hôm sau tôi báo giám đốc vận hành, rồi báo ban quản trị. Đề xuất mua linh kiện ba mươi tám triệu bị từ chối, bảo đợi sang năm. Tôi tự mua. Tôi, chú Đản và em trai tôi làm ba đêm. Đêm thứ ba, bơm tự chạy. Có người của ban quản trị chứng kiến, có ghi giờ, ghi áp lực. Hai đêm sau, cháy ở phòng rác tầng mười một.

– Cái bơm tự chạy đêm hôm đó, – tôi nói, – là cái bơm tám tháng trước đó không tự chạy được. Tôi là người đã ký rằng nó chạy được. Tôi cũng là người đã làm cho nó chạy được thật. Cả hai việc đều là tôi. Tôi không xin các cô chú quên việc thứ nhất. Tôi chỉ xin các cô chú biết cả việc thứ hai.

Một người đàn ông ở hàng giữa đứng bật dậy. Ông ở tầng hai mươi lăm, tôi nhớ mặt, nhà ông hay báo hỏng điều hòa.

– Thế là cô cũng có lỗi! Cô ký láo bảy tháng!

– Có, – tôi nói. – Tôi có lỗi ký mà không thử. Tôi không có lỗi sửa.

Người đàn ông đứng im một lúc. Rồi ông ngồi xuống, lầm bầm cái gì đó không ai nghe rõ.

Anh luật sư trẻ của chủ đầu tư đứng dậy, giơ tờ biên bản tháng Một lên cao.

– Thưa hội nghị, chính kỹ sư trưởng đã ký xác nhận hệ thống ở chế độ tự động. Việc tự ý lắp thiết bị không qua nghiệm thu là vi phạm quy trình…

– Cho tôi nói một câu.

Giọng ấy không lớn, nhưng cả sảnh nghe rõ. Anh Hách đứng dậy ở rìa ngoài cùng dãy ghế chủ đầu tư. Mặt anh đỏ bừng, hai tay nắm chặt mép áo vest. Ông Tùng quay phắt sang nhìn anh, cái nhìn không còn mềm như nhung.

– Tôi là Hách, giám đốc đơn vị vận hành. – Anh nuốt nước bọt. – Năm ngoái, sau hai lần tủ chạy nhầm, chính tôi nhận lệnh chuyển bơm chữa cháy sang chế độ tay, theo chỉ đạo của chủ đầu tư. Có thư điện tử. Tôi mang theo đây. – Anh rút từ túi áo trong ra mấy tờ giấy gấp đôi, tay run tới mức giấy kêu sột soạt. – Tháng Chín vừa rồi, cô Hạ đề xuất mua linh kiện, tôi trình lên, chủ đầu tư không duyệt. Cũng có thư. Tôi mang theo.

Anh bước lên, đặt mấy tờ giấy lên bàn chủ tọa, trước mặt Viễn và vị cán bộ phường. Rồi anh quay lại, nhìn xuống hàng ghế thứ ba.

– Tôi xin lỗi cô Hạ. – Giọng anh vỡ ra ở giữa. – Tôi có hai đứa con nhỏ. Tôi sợ mất việc. Nhưng đêm hôm cháy, hai đứa con tôi ngủ ở nhà bà nội, tầng mười hai tòa C bên cạnh. Tôi đứng dưới sân nhìn sang khói ở tầng mười một tòa B. Tôi nghĩ, nếu cháy ở tòa C, bơm bên đó có tự chạy không. Tôi không biết. Tôi là giám đốc vận hành, mà tôi không biết.

Anh ngồi xuống. Không ai vỗ tay. Không ai nói gì. Chỉ có ông Tùng đứng dậy, nói gì đó nhỏ với anh luật sư, rồi lại ngồi xuống, lần này không ngả lưng nữa.

Chú Đản xin nói thêm về hôm lắp máy bơm số hai tháng Sáu: thợ lạ, xe tải nhỏ, không giao giấy tờ, nước sơn mới như sơn tối hôm trước. Viễn đọc to biên bản làm việc của cảnh sát phòng cháy chữa cháy rạng sáng hai mươi mốt tháng Chín. Trong đó có dòng ghi nhận hệ thống phun nước và bơm chữa cháy tự động đã hoạt động, hạn chế đám cháy lan ra hành lang.

Rồi biểu quyết.

Thứ nhất, chấm dứt hợp đồng với đơn vị vận hành hiện tại, tổ chức lựa chọn đơn vị mới công khai, ưu tiên giữ lại nhân sự kỹ thuật tại chỗ. Hai trăm năm mươi tư hộ đồng ý. Thông qua.

Thứ hai, đề nghị chủ đầu tư bàn giao kinh phí bảo trì, bàn giao toàn bộ hợp đồng cho thuê sân thượng. Mở lại sân thượng cho cư dân theo quy chế an toàn do ban quản trị ban hành. Hai trăm bảy mươi mốt hộ đồng ý. Thông qua.

Thứ ba, đề nghị làm rõ và hoàn trả chi phí ba thiết bị lệch nhãn, chuyển hồ sơ cho cơ quan có thẩm quyền. Hai trăm tám mươi hộ đồng ý. Thông qua.

Chú Tạo đứng dậy, đưa cây kèn lên môi. Mẹ Bơ quay lại lườm. Chú hạ kèn xuống, ngồi lại, nhưng mặt rạng rỡ như vừa thổi xong một bản hành khúc.

Ông Tùng xin phát biểu lần cuối. Lần này ông không nói về uy tín bảy năm. Ông nói chủ đầu tư ghi nhận ý kiến của hội nghị, sẽ làm việc với ban quản trị về kinh phí bảo trì theo đúng quy định, và sân thượng sẽ được mở trong tuần tới. Ông nói ngắn. Ông nói xong thì ngồi xuống, nhìn vào cái đồng hồ vàng như người muốn biết còn bao lâu nữa mới được về.

– Còn một nội dung cuối, – Viễn nói. – Ban quản trị đề xuất tách riêng một gói kiểm tra kỹ thuật độc lập hằng quý, không thuộc đơn vị vận hành, để hệ thống của tòa nhà có người thứ hai đọc lại. Gói này sẽ mời thầu công khai. Tổ chấm thầu gồm ba thành viên ban quản trị.

Hội nghị đồng ý bằng giơ tay, gần như cả sảnh.

Viễn đặt cái bút xuống bàn. Anh im một nhịp. Rồi anh nói tiếp, giọng vẫn đều đều, chỉ hơi chậm hơn bình thường một chút.

– Tôi xin rút khỏi tổ chấm thầu gói kiểm tra kỹ thuật.

Bác Lương ngẩng lên khỏi bàn thư ký. Cô Mận ngừng tay phát bánh rán.

– Lý do? – vị cán bộ phường hỏi, bút dừng trên trang giấy.

– Vì một đơn vị có thể sẽ dự thầu gói này, – Viễn nói, – có một người mà tôi không chấm khách quan được.

Sảnh im hai giây. Rồi cô Mận, cái rổ bánh rán còn ôm trên tay, hỏi to đúng câu mà ba trăm linh hai hộ đang nghĩ:

– Ai?

Viễn không trả lời. Anh chỉ nhìn xuống hàng ghế thứ ba. Nhìn thẳng vào tôi, không né, dưới cặp kính gọng nâu mà bà Sồi bảo trông hiền hơn.

Sau lưng tôi, bà Sồi bật cười thành tiếng. Thằng Sóc rên lên "trời ơi". Chú Đản che mặt. Và cả sảnh tầng một tòa B, ba trăm linh hai hộ, nổ ra một tiếng "ồ" dài, to tới mức át cả tiếng kèn đồng mà chú Tạo cuối cùng cũng thổi lên được.

— Hết chương 10 —