Vị cơm cháy

Chương 10: Vị cơm cháy

– Đại úy đứng dưới đó đi. – Chú Bảy Thình nói từ trên miệng thùng. – Thang này yếu. Hai người leo là gãy.

Giọng chú vọng xuống bình thường, không run, không lớn, như mọi buổi sáng chú kêu mấy đứa làm công khiêng thang. Ngọn đèn pin đặt bên cạnh chú, chiếu một vệt vàng xiên xuống mặt thùng. Chú ngồi trên mép thùng mười chín, hai chân thõng vào phía trong, tay cầm một cái ca nhôm nhỏ.

Đại úy Hạo đứng lại dưới chân thang. Cô Chanh đứng sau ông một bước. Trong nhà thùng tối mịt, chỉ có vệt đèn pin và một chút ánh chiều tàn lọt qua khe vách ván, mùi mắm đặc như có thể cầm lên được.

– Chú Bảy. – Ông Hạo nói. – Chú xuống đi. Mình nói chuyện dưới này.

– Đợi tui chút. – Chú Bảy nói. – Tui đang nếm.

Ông Hạo không nói gì. Cô Chanh thấy ông đứng yên, hai tay buông xuôi, không đưa tay lên hông, không ra hiệu cho ai. Ông chỉ đứng đó, ngước nhìn lên, như người chờ một ông già trong nhà làm xong việc.

Chú Bảy Thình nghiêng người, nhúng cái ca nhôm sâu xuống mặt thùng, xuống tận lớp xác cá nát. Chú kéo lên, để cho nước chảy ra bớt, rồi đưa lên miệng.

Một lúc lâu, chú không nói gì.

– Còn. – Chú nói. – Dưới đáy còn chút đỉnh. Kẹt trong xác cá. Tui rút hết mà rút không sạch được. Cô Chanh lên nếm thử coi.

– Chú xuống đi chú Bảy. – Cô Chanh nói. – Chú đưa xuống tui nếm.

Chú Bảy cười một tiếng nhỏ, cái cười cô nghe mà thấy lạnh. Rồi chú đứng dậy trên mép thùng. Ông Hạo bước lên một bước, tay vịn vào chân thang. Nhưng chú Bảy chỉ quay người lại, bước xuống thang, từng bậc, chậm rãi, một tay cầm ca nhôm, một tay vịn, như đã leo xuống cái thang này mấy ngàn lần.

Chú đứng dưới chân thang, đúng chỗ ông Tư nằm, chìa cái ca ra cho cô Chanh.

Cô Chanh nhận. Ông Hạo không ngăn.

Cô đưa lên mũi trước. Mắm đáy thùng, đục, lẫn chút xác cá, mặn gắt. Nhưng dưới cái mặn ấy, mỏng như sợi khói nhang cuối cùng trong buổi giỗ, là cái mùi đó.

Cô nếm một chút.

Cơm cháy. Không còn rõ như năm ngoái, không còn dày như trong cái chai màu hổ phách của ông Lộc. Chỉ còn một chút xíu, ở tận cuối lưỡi, như dư âm của một tiếng chuông đã gõ từ lâu.

– Còn. – Cô nói.

Chú Bảy Thình gật đầu. Rồi chú ngồi xuống nền xi măng, dựa lưng vào thùng mười chín, hai đầu gối co lên, hai tay buông thõng trên đầu gối. Chú ngước lên nhìn ông Hạo.

– Đại úy biết hết rồi phải không?

– Tui biết mấy chuyện. – Ông Hạo nói. – Tui muốn nghe chú nói.

Ông Hạo ngồi xuống trước mặt chú, trên một cái thùng gỗ nhỏ lật úp. Cô Chanh đứng tựa vào thùng mười tám bên cạnh. Ngoài kia, trời tối hẳn. Con Ghe từ đâu chạy vô, đứng ở cửa hông nhìn chú Bảy, rồi đi tới nằm xuống cạnh chân chú, gác đầu lên mu bàn chân chú. Chú Bảy đưa tay xoa đầu nó.

Chú nói chậm, không khóc, không dừng, như đã nói câu chuyện này một mình nhiều lần trong mấy đêm qua.

Năm tám mươi lăm chú hai mươi tuổi. Chú đứng trên miệng thùng này suốt một đêm dội nước, tóc cháy, tay phỏng, sáng ra ông Tư ôm chú khóc, nói cái thùng này sống là nhờ mày, sau này nhà thùng có một phần của mày. Chú tin. Bốn mươi năm chú tin. Chú không cưới được vợ giàu, không mua được ghe, không cất được nhà gạch, chú chỉ có cái nghề làm thùng và cái câu ông Tư nói. Thím Bảy bệnh mấy năm, chú bán hết đồ đạc lo thuốc, chú cũng không hỏi ông Tư một lời, vì chú nghĩ chừng nào cần thì ông nhớ.

Rồi ba năm trước người ta bắt đầu tới hỏi mua đất. Rồi thằng Lâm nợ ngân hàng. Rồi ông Tư bắt đầu nói chuyện bán, nói nửa đùa nửa thiệt, mà chú nghe hiểu là thiệt. Bán rồi thì người ta san nền, xây khu nghỉ dưỡng, sáu chục cái thùng đem đi đâu không ai biết. Ông Tư có tiền. Thằng Lâm có tiền. Con Tiên có tiền. Còn chú, sáu mươi tuổi, chỉ có một câu nói không có giấy tờ của một người đã quên.

– Tui không lấy của ổng. – Chú Bảy nói. – Tui lấy phần của tui. Tui nghĩ vậy. Mười hai cái thùng. Tui tính rồi, một phần nhà thùng thì cũng cỡ đó. Tui lấy từ từ, lấy đúng mấy cái thùng già, để ổng khỏi thiệt mấy thùng mới. Tui mượn cái máy bơm của thằng Khôi, bơm xong lau sạch, để lại chỗ cũ.

– Chú lấy mười mấy tỷ. – Ông Hạo nói nhẹ nhàng.

Chú Bảy Thình ngẩng lên, nhìn ông Hạo như không hiểu.

– Tui đâu có tính bằng tiền. Tui tính bằng thùng.

Cô Chanh nhắm mắt lại một chút.

Rồi tới cái đêm đó. Sáu giờ chiều ông Tư dặn chú mai cô Chanh qua nếm hết sáu mươi bốn thùng. Chú biết. Chú biết ngay là ông biết. Chú nghĩ tới sáu can nhĩ thùng mười chín chú rút ra từ hai đêm trước, còn giấu sau cái bồn inox trong kho chiết chưa kịp chở về. Tám giờ rưỡi chú đi ra, định dọn sáu cái can đó trước khi cô Chanh tới.

Kho chiết tối thui. Chú không bật đèn, chú biết đường. Chú đi tới sau bồn inox, cúi xuống nhấc can. Rồi có tiếng ông Tư sau lưng.

Thình. Mày đó hả.

Ông Tư ngồi trong bóng tối, trên cái ghế đẩu sát tường. Ông ngồi đó chờ không biết từ hồi nào. Con Ghe nằm dưới chân ông, thấy chú thì vẫy đuôi, không sủa.

– Ổng không la. – Chú Bảy nói. – Ổng không chửi. Ổng nói: Thình, đưa cái can đây cho tao. Tui không đưa. Tui không biết sao tui không đưa. Ổng đứng dậy đi tới, nắm cái can. Tui giật lại. Ổng nắm chặt lắm, ông già bảy mươi tám tuổi mà nắm chặt lắm. Tui giật mạnh. Ổng buông. Ổng té ngửa ra sau.

Chú Bảy dừng lại. Lần đầu tiên từ lúc bắt đầu kể, chú dừng lại.

– Tui nghe một tiếng cốp. Vô cái mép bồn. Rồi ổng nằm đó.

Trong nhà thùng không có tiếng gì ngoài tiếng thở của con Ghe.

– Tui lay ổng. Tui kêu ổng. Tui áp tai vô ngực ổng. – Chú Bảy nói, giọng khàn đi. – Tui không nghe gì hết.

– Sao chú không gọi cấp cứu? – Ông Hạo hỏi. Không phải giọng hỏi cung. Giọng một người muốn biết.

Chú Bảy lắc đầu.

– Tui không biết. Tui ngồi đó chừng năm phút. Rồi trong đầu tui chỉ có một chuyện. Sáng mai cô Chanh tới, nếm ra, người ta biết là tui. Người ta biết tui giết ông Tư vì mấy can mắm. – Chú cười, một tiếng cười gãy. – Tui làm hết mấy chuyện đó như người ta làm mắm, đại úy. Từng bước. Không nghĩ gì hết. Chở ổng qua nhà thùng. Đặt ổng xuống. Mở lù. Vặn đồng hồ. Đập kính. Rửa nền. Chở can về. Tắm. Đi đám giỗ. Đứng lên nói mười một giờ rồi bà con ơi. Tui làm hết mà tay tui không run. Tới khi về nhà tui mới run. Run tới sáng.

– Rồi chú gọi cho Phước, dặn đổ cho Khôi.

Chú Bảy cúi đầu xuống.

– Cái đó... – Chú nói, rất nhỏ. – Cái đó tui không có gì để nói. Thằng nhỏ không có tội gì. Tui sợ quá, tui chỉ nghĩ ra cái tên nó.

Cô Chanh mở mắt ra. Cô nhìn người đàn ông ngồi dưới chân thùng mười chín, sáu mươi mốt tuổi, hai cánh tay vẫn cuồn cuộn như hồi hai mươi, mà người thì như co lại, nhỏ lại, như một con cá đã bị muối.

Cô biết một chuyện mà chú chưa biết. Út Tiên đã kể với cô và ông Hạo chiều nay, trước khi họ đi khám nhà chú. Tiên kể mà khóc không thành tiếng.

Cô không biết có nên nói không. Cô nhìn ông Hạo. Ông Hạo nhìn cô, rồi gật đầu rất khẽ.

– Chú Bảy. – Cô nói. – Tháng trước ông Tư có hỏi con Tiên một chuyện.

Chú Bảy ngẩng lên.

– Ổng hỏi: nếu ba cho chú Bảy năm cái thùng mắm với miếng đất phía sau nhà thùng, đứng tên chú Bảy, con có chịu không. Con Tiên nói chịu. Ổng nói ổng chờ thằng Lâm về nói luôn, rồi ra phường làm giấy.

Chú Bảy Thình nhìn cô Chanh. Lúc đầu chú không hiểu. Cô thấy rõ cái giây phút câu nói đó đi vào trong chú, đi chậm, như nước mắm thấm qua lớp rơm lù, từng giọt, từng giọt.

– Ổng không có quên. – Chú nói.

Rồi chú cúi gập người xuống, trán chạm đầu gối. Hai vai chú rung lên. Không có tiếng gì. Con Ghe ngóc đầu dậy, liếm tay chú.

Ông Hạo ngồi yên. Cô Chanh đứng yên. Họ để cho chú khóc, trong bóng tối của sáu mươi bốn cái thùng gỗ, dưới chân cái thùng mà bốn mươi năm trước chú đã đứng trên miệng nó suốt một đêm, dội nước, tóc cháy, để giữ cho nó sống.

Một lúc lâu sau, ông Hạo đứng dậy.

– Chú Bảy. Mình đi.

Chú Bảy đứng dậy theo, chậm chạp. Chú đưa hai tay ra phía trước. Ông Hạo nhìn hai bàn tay ấy, đen bóng, chai sần, móng tay có một đường đen của người làm mắm cả đời. Ông lắc đầu.

– Không cần. Chú đi với tui ra xe.

Tới cửa hông, chú Bảy dừng lại, quay đầu nhìn vào trong nhà thùng một lần. Rồi chú nói với cô Chanh:

– Cô Chanh. Cái thùng mười chín, ván trong nó còn tốt. Gài nén lại mẻ mới thì hai năm nữa nó có mùi lại. Cô nói con Tiên giùm tui. Đừng bỏ.

Rồi chú đi ra. Con Ghe chạy theo tới cổng, đứng lại đó, nhìn theo chiếc xe chạy ra con đường đất, không sủa.

Ba tháng sau, tháng Sáu, cơn mưa đầu mùa đổ xuống đảo vào một buổi chiều, mát rượi.

Cô Chanh ra nhà thùng Tư Diệm theo lời hẹn của Út Tiên. Cô đi chuyến tàu sáng, lần này không có ai say sóng ngồi bên cạnh. Đại úy Hạo đã gọi cho cô tuần trước, kể vụ án đã chuyển sang viện kiểm sát, kể Phước được xem xét tình tiết riêng vì không biết chuyện chết người, kể bà Tám Ngự và cái hãng đóng chai ở Sài Gòn đang bị điều tra về chuyện mua bán. Ông cũng kể con gái ông mới vô lớp Một, biết đọc chữ nước mắm trên chai, đọc to cả tiệm tạp hóa nghe. Ông không nói gì về chú Bảy Thình. Cô cũng không hỏi.

Nhà thùng vẫn vậy. Sáu mươi bốn cái thùng gỗ vẫn đứng thành bốn hàng. Chỉ có điều anh Hai Lâm đứng ở sân, áo thun dính mắm, lóng ngóng khiêng một cái thúng cá cơm từ trên xe xuống, bị thằng Khôi la vì khiêng ngược. Anh đã bán cái homestay để trả ngân hàng. Miếng đất mặt sông vẫn đứng tên ông Tư, đang làm thủ tục thừa kế, và cả nhà đã thống nhất là không bán.

Út Tiên dẫn cô vô tận thùng mười chín. Cái thang tre đã được thay bằng một cái thang mới, chắc hơn. Thùng mười chín đã được rút sạch, rửa sạch, phơi khô, và tuần trước gài nén mẻ cá đầu mùa.

– Cô nếm giùm con. – Tiên nói. – Con biết là chưa tới ngày. Mới có một tuần. Mà con muốn cô nếm.

Cô Chanh nhìn Tiên, rồi gật đầu. Tiên mở lù. Một dòng nước chảy ra, đục ngầu, tanh sống, mặn gắt, hứng vào cái ly nhỏ.

Cô Chanh đưa lên mũi. Mặn. Tanh. Cá còn nguyên con. Thứ mắm này hai năm nữa mới đáng gọi là mắm.

Nhưng tận cuối cùng, mỏng hơn cả sợi chỉ, mỏng tới nỗi cô phải nhắm mắt lại mới bắt được, có một chút gì đó từ mấy tấm ván trong thùng đã bị cháy sém từ năm tám mươi lăm, mấy tấm ván đã uống mắm bốn chục năm, giờ đang nhả lại từng chút vào mẻ cá mới.

Một chút khói.

Cô mở mắt ra. Út Tiên đang nhìn cô, chờ.

Cô không nói gì. Cô chỉ đưa cái ly cho Tiên, và Tiên đưa lên mũi, nhắm mắt, đứng im rất lâu dưới chân thùng mười chín, trong khi ngoài kia mưa đầu mùa rơi lộp độp trên mái tôn, và con Ghe nằm ngủ ngay chỗ chân thang, cái chỗ mà từ ba tháng nay, sáng nào nó cũng ra nằm.

— Hết —