Cái mũi sổ mũi

Chương 1: Cái mũi sổ mũi

Tiếng la của Út Tiên vọng ra tới tận đầu con hẻm đất, lúc cô Chanh vừa dựng chống xe.

Không phải tiếng la của người thấy rắn hay thấy chuột. Cô Chanh sống năm mươi tám năm, đi nếm mắm cho bốn chục nhà thùng từ Rạch Giá ra tới đảo, cô biết phân biệt. Đó là thứ tiếng phát ra một lần rồi tắt ngúm, như người ta bị ai bóp cổ giữa chừng.

Cô bỏ cái giỏ nhựa đựng mấy chục cái ly nếm lại trên yên xe, chạy vô.

Nhà thùng Tư Diệm nằm sát mé sông Dương Đông, mái tôn cao, vách ván, trong tối mờ mờ dù trời đã sáng tỏ ngoài kia. Sáu mươi bốn cái thùng gỗ bời lời đứng thành bốn hàng, mỗi cái cao gần gấp đôi đầu người, bụng phình, đai mây quấn quanh như mấy ông già đứng khoanh tay. Mùi mắm đặc tới mức người lạ vô đây lần đầu phải nín thở.

Sáng nay cô Chanh không ngửi được gì. Cô đang sổ mũi từ hôm kia, cái mũi nghẹt một bên, bên kia khò khè như ống bễ thủng.

Út Tiên đứng ở giữa hàng thùng thứ ba, hai tay bụm miệng. Dưới chân cái thang gỗ dựa vào thùng mười chín, ông Tư Diệm nằm nghiêng, một tay duỗi ra, một tay gập dưới ngực, như ông đang ngủ trưa trên bộ ván ngoài hiên. Chỉ có điều nền xi măng quanh ông loang một vũng nước mắm sẫm màu, lấp lánh như dầu, và cái lù dưới đáy thùng mười chín còn đang nhỏ giọt, tách, tách, đều như đồng hồ.

– Đừng đụng vô ổng, Tiên. – Cô Chanh nói, giọng khàn đặc. – Đừng đụng gì hết.

Út Tiên quay lại nhìn cô, mắt trợn, rồi khuỵu xuống ngay chỗ đứng.

Cô Chanh ngồi xuống cạnh cô, ôm lấy vai cô. Bờ vai con gái út nhà này cứng như ván thùng. Cô nhìn qua ông Tư. Mặt ông xám, môi tím, mắt khép hờ. Cô không cần sờ mạch. Ông nằm như vậy lâu rồi.

– Gọi công an. – Cô nói. – Gọi cấp cứu luôn, mà gọi công an trước.

Tiên lắc đầu, run tới nỗi không bấm nổi điện thoại. Cô Chanh lấy máy của mình ra bấm.

Trong lúc chờ, cô ngồi yên, để Tiên khóc vào vai. Tiếng con chó mực nhà ông Tư từ phía sau rên ư ử. Nó đứng ở cửa hông, không dám bước vô, cái đuôi kẹp giữa hai chân. Ông Tư đặt tên nó là con Ghe, vì hồi nhỏ nó ngủ trong cái thúng ghe chài cũ.

Cô Chanh nhìn vũng mắm. Nó chảy từ cái lù thùng mười chín ra, lan một vệt dài, bao lấy chân thang, lấn qua chỗ ông Tư nằm. Ai nhìn cũng sẽ nghĩ ra ngay câu chuyện: ông già bảy mươi tám tuổi, tối khuya còn lò dò vô nhà thùng, mở lù thùng mười chín ra coi, mắm chảy trơn nền, ông leo thang lên miệng thùng, trượt chân, té xuống.

Cô hít hít, cố lấy hơi qua cái mũi nghẹt.

Có cái gì đó không đúng.

Cô đã nếm thùng mười chín. Năm ngoái, cũng tháng Ba, chính ông Tư dẫn cô đi một vòng, tới thùng này thì ông dừng lại, rút một ly nhĩ đưa cô, mặt hãnh diện như khoe đứa cháu đầu lòng.

– Cô nếm thử coi, cô Chanh. Thùng này nhà tui kêu là thùng tổ.

Cô đã nếm. Nhĩ thùng mười chín sánh như mật, màu cánh gián đậm, vô miệng thì mặn trước rồi ngọt sau, ngọt lâu, ngọt dai, và tận cuối lưỡi có một cái hậu mà cô chưa gặp ở thùng nào khác trên đảo. Một chút khói. Một chút giòn. Như miếng cơm cháy dưới đáy nồi gang mà má cô hay cạo cho mấy chị em hồi nhỏ.

– Cơm cháy. – Cô nói hồi đó.

Ông Tư cười tới nỗi mấy nếp nhăn trên mặt xô vô nhau.

– Trời đất. Bốn chục năm nay có mình cô nói đúng chữ đó. Năm tám mươi lăm nhà thùng này cháy, cô biết không? Cháy rụi mười mấy cái thùng. Thùng này cháy sém một bên, ván trong đen thui. Ai cũng biểu đập bỏ. Tui không đập. Thằng Thình nó leo lên tưới nước suốt đêm giữ lại cho tui. Từ đó tới giờ mắm thùng này có mùi cơm cháy. Tui kêu là cái thẹo của nó.

Bây giờ cô Chanh ngồi cách thùng mười chín chưa tới ba bước, ngửi vũng mắm chảy ra từ chính cái thẹo đó, và không thấy cơm cháy đâu.

Cô tự nhủ là tại cái mũi. Ai sổ mũi mà ngửi được hậu của nhĩ. Ngay cả cái mặn cô còn không chắc.

Nhưng cái tật của người làm kiểm nghiệm hai mươi năm không chịu buông. Cô lấy trong túi áo ra một cái chai thủy tinh nhỏ có nắp vặn, loại chai hai mươi ml cô vẫn mang theo để lấy mẫu mang về nếm lại. Cô nhìn quanh. Tiên đang gục mặt khóc. Cô với tay, hứng mấy giọt đang nhỏ từ cái lù xuống, không chạm vô vũng mắm, không chạm vô nền, vặn nắp lại, bỏ vô túi.

Cô biết làm vậy là không đúng phép. Cô sẽ nói với công an. Nhưng cô không muốn đợi tới lúc người ta khóa lù, lau nền, rồi cái giọt mắm ấy trôi mất cùng với cái câu hỏi đang lởn vởn trong đầu cô.

Công an phường tới trước, giăng dây, đuổi hết người ra ngoài. Hàng xóm kéo tới đông nghẹt ngoài cổng, bà Sáu Dừa bán bánh canh đầu hẻm đứng ngay cửa, cái vá còn cầm trên tay.

Cô Chanh dìu Tiên ra hiên. Con Ghe chạy tới, liếm tay Tiên, rồi nằm sát chân cô, thở dốc.

– Cô tới chi sớm vậy cô Chanh? – Tiên hỏi, giọng lạc đi.

– Ba em hẹn cô sáu giờ. Ổng gọi cô tối qua.

Tiên ngước lên nhìn cô, trong mắt có một thứ gì đó cô Chanh không đọc ra. Sợ hãi, hay là biết trước.

– Ba gọi cô lúc mấy giờ?

– Bảy rưỡi. Có hơn chút.

– Ba nói gì?

Cô Chanh chưa kịp trả lời thì ngoài cổng có tiếng xe hơi. Một chiếc xe bảy chỗ biển xanh, theo sau là xe cấp cứu đã tắt còi từ đầu hẻm. Từ trên xe bước xuống một người đàn ông chừng bốn mươi, cao, gầy, mặc áo sơ mi trắng sơ vin, mặt tái mét. Ông ta đứng lại ở cổng một chút, chống tay vào cột, nuốt khan mấy lần như người vừa say sóng.

– Đại úy Hạo. – Cậu công an phường nói với cô Chanh, giọng hạ thấp như giới thiệu ông thầy. – Bên Phòng Cảnh sát hình sự của tỉnh. Ổng ra đảo hôm qua làm vụ khác, nghe báo là qua liền.

Đại úy Tôn Thất Hạo không vô nhà thùng ngay. Ông đứng ở cửa nhìn từ xa một hồi lâu, mắt đi từ ông Tư sang cái thang, từ cái thang lên miệng thùng, từ miệng thùng xuống cái lù, rồi lại về ông Tư. Ông không nói gì. Rồi ông quay qua dặn người của mình chụp hình, đo đạc, lấy dấu, ai làm gì làm nấy, nói bằng giọng Huế nhỏ nhẹ tới nỗi người ta phải nghiêng đầu mới nghe.

Mười lăm phút sau, ông ra hiên, ngồi xuống cái ghế nhựa đối diện cô Chanh và Tiên. Ông rút khăn tay lau trán.

– Xin lỗi. Tui đi tàu cao tốc tuần nào cũng say. Người ta nói ra đảo nhiều thì quen. Tui ra mười năm rồi chưa quen. – Ông nhìn Tiên. – Tui chia buồn với chị. Tui cần hỏi chị vài câu, chị thấy được thì mình hỏi bây giờ, chưa được thì mình đợi.

Tiên gật đầu, rồi lắc đầu, rồi lại gật.

Tiên trả lời từng câu, ngắt quãng. Năm giờ rưỡi sáng cô ra nhà thùng mở cửa như mọi bữa, thấy cửa hông khép hờ, tưởng ba ra trước. Tối qua ba ăn cơm với cô, ăn xong ba ra ngồi ngoài hiên uống trà. Cô đi ngủ chín giờ. Cô không nghe gì hết.

– Ông cụ có hay ra nhà thùng ban đêm không chị?

– Có. Ba hay đi một vòng trước khi ngủ. Ba kêu là đi thăm mắm.

– Đi một mình?

– Có con Ghe đi theo.

Ông Hạo nhìn xuống con chó đang nằm dưới chân Tiên. Rồi ông quay sang cô Chanh.

– Còn chị là...

– Danh Thị Chanh. Tui làm nghề nếm mắm. Trước tui làm ở phòng kiểm nghiệm thực phẩm của tỉnh, giờ nghỉ hưu, đi chấm mắm cho hội nghề.

– Chị nếm mắm. – Ông Hạo lặp lại, không có ý cười, chỉ như ghi nhận.

– Dạ. Ông Tư gọi tui tối qua lúc bảy giờ ba mươi mấy phút, hẹn sáng nay sáu giờ qua nếm. Nếm hết sáu mươi bốn thùng.

Ông Hạo ngẩng lên.

– Hết sáu mươi bốn thùng? Bình thường người ta có nếm hết vậy không?

– Không. Bình thường người ta nếm mấy thùng tới ngày rút, hay mấy thùng nghi có chuyện. Nếm hết một lượt là chuyện hiếm. Tui làm nghề hơn ba chục năm, có hai lần.

– Còn lần này ông cụ nói lý do gì?

Cô Chanh nhìn qua Tiên. Tiên đang nhìn chằm chằm xuống nền gạch, hai bàn tay vò cái vạt áo.

Cô Chanh nhớ rõ giọng ông Tư trong điện thoại tối qua. Giọng ông khác mọi bữa. Mọi bữa ông nói to, cười hề hề, câu nào cũng có chữ trời đất. Tối qua ông nói nhỏ, chậm, như người sợ có ai đứng ngoài cửa sổ.

Cô nói lại đúng từng chữ, vì cô có cái tật nhớ chữ của người khác như nhớ vị của từng thùng mắm.

– Ổng nói: cô Chanh, sáng mai cô qua sớm giùm tui. Có người trong nhà đang ăn cắp của tui. Tui muốn cô nếm để tui chắc, trước khi tui nói ra.

Tiên ngẩng phắt lên. Ông Hạo không nhúc nhích, nhưng cô Chanh thấy cây bút trong tay ông dừng lại giữa chừng.

– Người trong nhà. – Ông nhắc lại.

– Dạ. Đúng chữ người trong nhà.

– Ông cụ có nói là ai không?

– Không. Tui hỏi, ổng nói mai cô tới rồi biết.

Tiên đứng bật dậy, cái ghế nhựa ngã ra sau. Con Ghe sủa lên một tiếng.

– Ba không có nói vậy. – Tiên nói, giọng run. – Cô nghe lộn rồi cô Chanh.

– Tui không nghe lộn đâu Tiên.

Ông Hạo đứng dậy, dựng lại cái ghế, nói rất êm:

– Chị Tiên, chị ngồi xuống đi. Không ai nói gì chị hết.

Tiên ngồi xuống. Cô ôm mặt. Cô Chanh thấy hai vai cô run lên bần bật, nhưng không có tiếng khóc nữa.

Ông Hạo quay lại nhìn vô nhà thùng, rồi hỏi cô Chanh, không quay đầu lại:

– Chị Chanh, chị vô hiện trường trước khi công an phường tới. Chị có đụng vô cái gì không?

Cô Chanh im một chút. Rồi cô thò tay vào túi áo, lấy ra cái chai hai mươi ml, đặt lên mặt bàn nhựa.

– Tui có hứng mấy giọt mắm đang nhỏ từ cái lù thùng mười chín. Tui không đụng vô nền, không đụng vô ông Tư. Tui biết là không phải phép. Tui xin lỗi.

Ông Hạo nhìn cái chai nhỏ, rồi nhìn cô, lâu tới nỗi cô thấy nóng mặt.

– Sao chị làm vậy?

– Tại tui thấy mùi nó lạ.

– Lạ ra sao?

Cô Chanh lắc đầu.

– Tui không chắc. Tui đang sổ mũi, đại úy. Mũi nghẹt từ hôm kia. Có khi là tại cái mũi. Tui chỉ muốn giữ lại để chừng nào mũi hết nghẹt tui nếm lại cho chắc. Nếu tui sai thì đổ đi, không mất gì.

Ông Hạo cầm cái chai lên, soi ra ánh sáng, rồi đưa nó cho cậu công an trẻ đứng bên cạnh.

– Lập biên bản, niêm phong. Ghi là chị Chanh tự nguyện giao nộp, lấy lúc khoảng sáu giờ năm phút, từ lù thùng số mười chín. – Rồi ông nói với cô Chanh. – Chị không có quyền lấy. Nhưng nếu chị không lấy, chừng nửa tiếng nữa người ta khóa lù, mắm trong vũng cũng dính bùn dính đất hết rồi. Nên tui không trách chị. Chừng nào chị hết sổ mũi?

– Chắc hai ba bữa.

– Vậy thì chị ở lại đảo hai ba bữa giùm tui.

Cô Chanh định nói cô còn hẹn chấm mắm cho hội ở Hàm Ninh thứ Năm. Rồi cô thôi. Cô nhìn vô trong, nơi người ta đang khiêng ông Tư lên cáng, phủ một tấm vải trắng. Con Ghe đứng dậy, chạy theo cái cáng ra tới cổng, rồi đứng lại ở đó, sủa một tràng dài vô khoảng không.

Ông Hạo cũng nhìn theo. Rồi ông hỏi một câu mà cô Chanh không ngờ.

– Chị Chanh, theo chị thì người ta ăn cắp mắm kiểu gì? Một nhà thùng như vầy, sáu chục cái thùng, mỗi cái mấy tấn. Người ta ăn cắp bằng cách nào mà chủ không thấy, phải kêu người tới nếm?

Cô Chanh nghĩ một chút.

– Ăn cắp mắm thì dễ thấy, đại úy. Thùng vơi là thấy liền. Muốn chủ không thấy thì phải lấy ra cái này, đổ vô cái khác cho đầy lại. Nhìn bằng mắt không ra. Cân không ra. Chỉ có cái lưỡi là ra.

Ông Hạo gật đầu chậm rãi. Ông nhìn cái thang dựa vào thùng mười chín, cái lù còn nhỏ giọt, vũng mắm loang trên nền, cái thân hình nhỏ thó đã được khiêng đi để lại một khoảng trống hình người.

– Vậy là người ăn cắp biết sáng nay chị tới.

Ông nói câu đó không phải để hỏi ai. Nhưng Tiên, đang ngồi ôm mặt, bỗng buông tay xuống. Cô nhìn ra cổng, nơi chiếc xe máy của anh Hai Lâm vừa thắng két lại, theo sau là thằng Khôi, con trai anh, áo còn mặc trái, tóc rối bù như vừa từ giường nhảy xuống. Phía sau nữa, lững thững, là chú Bảy Thình, ông cai thùng bốn mươi năm của nhà này, chân đi dép tổ ong, hai mắt đỏ hoe.

Cô Chanh nhìn theo ánh mắt của Tiên, thấy nó dừng lại trên thằng Khôi, chỉ một giây, rồi quay đi chỗ khác.

— Hết chương 1 —