Mặt đực, mặt cái

Chương 9: Mặt đực, mặt cái

Hai tuần sau đó, tôi sống bằng hai cái đồng hồ.

Ban ngày là đồng hồ của ông Tề. Ba mươi cái trống trường, mỗi cái một mét, da bò, đinh tre. Tôi dậy từ bốn giờ, ngâm da, căng da, đóng đinh, ngày bịt được ba cái, có hôm bốn. Hai bàn tay tôi phồng rộp, rồi vỡ, rồi chai lại. U tôi lấy mỡ trăn bôi cho tôi mỗi tối, vừa bôi vừa lầm bầm "con gái con đứa".

Ban đêm là đồng hồ của con Mốc.

Nửa tấm da Mốc ngâm hai ngày đã mềm. Tôi vớt lên, trải lên bàn, cạo lông. Da mỏng, mỏng hơn bất cứ tấm da trâu nào tôi từng cạo. Lưỡi dao chỉ cần nghiêng đi một sợi tóc là rạch. Tôi cạo từng tấc một, thở cũng phải thở nhẹ. Đến chỗ vết sẹo lưỡi liềm, tôi đổi sang con dao nhỏ của bố tôi, cạo vòng quanh từng cái chấm, như người ta tỉa lông mày.

Lạng thì gần như không lạng được. Da mỏng sẵn rồi, lạng nữa là thủng. Tôi chỉ lạng sạch lớp mỡ, giữ nguyên độ dày. Phiên về sáng thứ Bảy, cắm cái máy đo vào năm chỗ. Ba ly một. Ba ly hai. Ba ly. Mặt trâu đực năm ly hai.

– Chênh hai ly. – Anh nói. – Gần gấp đôi.

– Tôi biết.

– Tay cô biết. – Anh nói, rồi ghi vào sổ.

Hôm ấy anh không về một mình. Ngồi ở ghế sau chiếc bán tải là một con bé sáu tuổi, tóc buộc hai túm, áo phao hồng, ôm một con gấu bông đã sờn tai. Con Bống. Nó nhảy xuống xe, đứng nép sau chân bố, nhìn tôi, nhìn cái sân đầy trống, nhìn mấy tấm da căng trên giàn, mắt tròn xoe.

– Mẹ nó đi công tác. – Phiên nói, hơi ngượng. – Tôi không gửi được ai.

– Thì để cháu chơi.

Bống không chơi. Bống đi theo tôi cả buổi sáng, như cái đuôi. Tôi đóng đinh, nó ngồi xổm bên cạnh nhìn. Tôi gõ thử mặt trống, nó bịt tai rồi cười rúc rích. Đến trưa, tôi lấy một cái tang trống con bằng bắp tay, một mẩu da dê, đưa cho nó cái búa nhỏ nhất, chỉ cho nó đóng một cái đinh tre. Con bé cắn môi, cầm búa bằng cả hai tay, gõ bảy lần mới vào. Đóng xong, nó giơ cái trống con lên, hét về phía bố nó đang đứng ở giàn phơi:

– Bố ơi! Con bịt trống!

Phiên quay lại. Tôi thấy mặt anh lúc ấy. Tôi nghĩ một người đàn ông có thể đứng ở công trường bốn năm, không nhìn thấy con mình đóng một cái đinh nào. Rồi một ngày đứng giữa sân nhà người lạ, nhìn thấy, thì mặt người ấy sẽ như thế.

Chiều, Bống ngồi lên đùi tôi ở bậc thềm, ăn quả quýt u tôi bóc cho, hỏi:

– Cô ơi, cô có phải người yêu bố cháu không?

U tôi đang quét sân, đánh rơi cái chổi. Phiên ho sặc sụa. Tôi nhìn con bé, nghiêm mặt.

– Cô là thợ trống. – Tôi nói. – Bố cháu là người đo.

– Thế thì cũng là người yêu được mà. – Bống nói, rồi bóc quả quýt thứ hai.

Trời thương. Từ hôm ấy, gió bấc về, hanh khô suốt một tuần, nắng vàng như mật. Nửa tấm da Mốc căng trên giàn phơi khô trong năm ngày, phẳng, đều, màu ngà nhạt. Lúc nắng chiếu ngược, nó trong đến mức nhìn thấy cả bóng cái cây sấu đầu ngõ in qua mặt da.

Trước đó, ngày mười sáu tháng Chạp, tôi đã cắt cho ông Tề một mặt trống một mét hai từ phần mông tấm da trâu đực, giao đúng hẹn. Ông Tề cầm mặt da, lật đi lật lại, gõ gõ, gật đầu, không nói gì. Hôm sau ông cho thằng con trai chở sang nhà tôi một bao đinh tre loại tốt, đã vót sẵn, năm trăm cái. Không kèm lời nào.

Ngày hai mươi ba tháng Chạp, thứ Bảy, tôi cắt mặt trống Mốc.

Bố tôi bắt tôi khiêng ông ra sân.

Gần chín tháng nay bố tôi chưa ra khỏi cái giường. Tôi bảo bố, trời lạnh, bố ra làm gì. Bố tôi lấy cái cốc nhựa gõ vào thành giường, gõ mãi, gõ đến khi u tôi phải gọi Trọng sang. Phiên với Trọng mỗi người một bên, bế bố tôi lên cái ghế mây, khiêng ra sân, đặt cạnh cái tang trống. U tôi quấn chăn cho bố, đội mũ len, choàng khăn. Bố tôi ngồi đó, nửa người trái xuôi xuống, nửa người phải thẳng tắp, mắt nhìn cái tang trống gỗ mít vàng ruộm như nhìn đứa con gái sắp về nhà chồng.

– Bịt... mặt đực... trước. – Bố tôi nói.

– Mặt đực?

– Mặt dày. – Bố tôi nói. – Mặt dày... là mặt đực. Mặt mỏng... mặt cái. Trống... hai mặt... như hai vợ chồng. Một người... nói to. Một người... nói khẽ. Phải... nghe được nhau.

Phiên đứng sau lưng tôi. Tôi nghe anh thở ra, như người vừa hiểu một cái công thức.

Chúng tôi bịt mặt đực trước. Mặt da trâu đực ngâm mềm, đặt lên miệng tang, dùng dây dù xỏ qua các lỗ đục sẵn ở mép da, kéo xuống, buộc vào cái vành sắt quây dưới chân tang. Kéo, chèn nêm, kéo tiếp. Da căng dần, căng dần.

Rồi đến cái việc mà người ngoài làng thấy lần đầu đều tròn mắt. Tôi cởi giày, trèo lên mặt trống, đứng giữa mặt da, nhún. Nhún đều, nhún từ giữa ra mép, đi vòng tròn như người ta giã gạo. Da dưới chân tôi lún xuống, đàn hồi, đẩy lên. Mỗi lần nhún, dây dưới chân tang lại chùng đi một chút, và Trọng lại kéo thêm, chèn thêm một cái nêm.

– Anh lên đây. – Tôi bảo Phiên.

– Tôi?

– Một người nhún thì da căng không đều. Hai người đứng đối diện, nhún cùng nhịp.

Phiên nhìn tôi, nhìn bố tôi. Bố tôi gật đầu. Anh cởi giày, trèo lên. Mặt trống một mét chín, hai người đứng cách nhau một sải tay. Anh nhún lệch nhịp. Tôi nhún lại. Anh nhún lệch lần nữa. Bố tôi ngồi trên ghế mây cười khục khặc, u tôi đứng ở hiên cũng cười.

– Nghe tôi đếm. – Tôi nói. – Một. Hai. Một. Hai.

Lần thứ ba, anh bắt được nhịp. Hai người nhún cùng nhau, mặt da dưới chân lún xuống rồi đẩy lên cùng lúc, như hai người đang đi trên một cái võng khổng lồ. Anh nhìn tôi. Tôi nhìn anh. Chúng tôi không cười nữa.

Mặt đực đóng đinh xong lúc bốn giờ chiều. Hai hàng đinh tre, năm trăm lẻ tám cái. Tôi gõ thử một tiếng bằng cái dùi gỗ nhỏ. Tùng. Đanh, vang, gọn, như tiếng một người đàn ông nói một câu dứt khoát. Bố tôi gật đầu.

Mặt cái, mặt Mốc, chúng tôi bịt buổi tối.

Bố tôi bảo phải bịt lúc trời đã lạnh, da mỏng gặp lạnh thì co chậm, căng từ từ, không rách. Dưới mái tôn, Phiên mắc hai bóng đèn công trường, sáng trắng cả sân. Tôi lật cái trống lên, mặt đực úp xuống cái đệm rơm, miệng tang để ngửa.

Tôi đặt mặt da Mốc lên miệng tang. Xoay nó cho vết sẹo lưỡi liềm nằm đúng chỗ. Lệch về bên phải, cách mép tang hai gang tay, ở cái chỗ mà người đứng đánh trống nhìn thẳng vào là thấy, nhưng không phải chỗ dùi rơi xuống.

Kéo dây. Lần này kéo nhẹ hơn mặt đực một phần ba. Bố tôi ngồi trong nhà, cạnh cửa sổ, nghe. Mỗi lần Trọng kéo một nấc dây, tôi gõ một tiếng nhẹ lên mặt da, và bố tôi gõ cái cốc nhựa vào thành giường: một tiếng là được, hai tiếng là thôi.

Gần mười một giờ, tôi trèo lên mặt Mốc. Một mình. Không nhún mạnh. Tôi chỉ đứng, rồi bước, rất chậm, từng bước một đi vòng tròn, như đi trên một lớp băng mỏng. Da dưới chân tôi mỏng đến mức tôi cảm được hơi lạnh của gió đêm lùa từ bên dưới lên.

Tôi đi qua vết sẹo. Tôi không dám đặt chân lên nó. Tôi bước qua.

Đóng đinh xong mặt Mốc là một giờ sáng. Trọng về từ mười hai giờ, nó bảo nó phải dậy sớm đi lấy gỗ. U tôi đã ngủ. Bố tôi cũng ngủ, lần này ngủ thật, tôi nghe tiếng ông ngáy khò khè qua cửa sổ.

Còn tôi với Phiên dưới mái tôn, cạnh cái trống đã có đủ hai mặt.

Tôi cầm cái dùi gỗ nhỏ. Tôi gõ một tiếng lên mặt Mốc, rất khẽ.

Thùng.

Không đanh như mặt đực. Trầm hơn, ấm hơn, kéo dài hơn, như tiếng một người đàn bà nói một câu mà không cần ai nghe. Tiếng ấy chạy xuống lòng tang, chạm vào mặt đực ở dưới, và mặt đực rung lên trả lời, một tiếng ngân rất khẽ, lẫn vào tiếng gió.

Tôi đứng im. Phiên đứng sau lưng tôi.

– Nó nghe được nhau. – Anh nói khẽ.

Tôi quay lại. Anh đứng gần quá. Dưới ánh đèn công trường trắng lạnh, tôi thấy mắt anh đỏ, thấy râu anh mọc lởm chởm, thấy một vết bẩn của mỡ da dính trên má anh. Tôi đưa tay lên lau vết bẩn ấy. Tay tôi chai sạn, sần sùi, vết phồng chưa lành.

Anh nắm lấy bàn tay ấy. Anh lật nó lên, nhìn những vết chai, những vết rộp, cái vết cắt cũ ở mu bàn tay. Rồi anh áp nó vào má mình.

– Tôi lấy vợ năm hai mươi sáu tuổi. – Anh nói, bàn tay tôi vẫn trên má anh. – Năm năm, tôi đi công trường bốn năm. Vợ tôi đẻ con Bống một mình. Con Bống ốm, vợ tôi bế con đi viện một mình. Cô ấy không bỏ tôi vì tôi không yêu cô ấy. Cô ấy bỏ tôi vì tôi không có mặt. Tôi lúc nào cũng ở chỗ khác.

– Bây giờ thì sao?

– Bây giờ tôi đang tập. – Anh nói. – Tập có mặt. Mỗi cuối tuần, tôi tập ở đây.

Tôi không nói gì. Tôi nhón chân lên. Anh cúi xuống.

Môi anh lạnh vì gió đêm, có vị nước chè, có vị bụi da. Sau lưng tôi là cái trống hai mặt vừa bịt xong, mặt Mốc ngửa lên dưới ánh đèn, vết sẹo lưỡi liềm như một nét chữ ai viết vội. Tôi không biết chúng tôi đứng như thế bao lâu. Lâu đủ để tôi nghe được tiếng bố tôi trở mình trong nhà, nghe được tiếng con gà nhà bên vỗ cánh gáy lần thứ nhất.

Điện thoại Phiên rung trong túi áo khoác. Anh không buông tôi ra. Nó rung lần nữa. Lần thứ ba. Hai giờ sáng.

Anh rút điện thoại ra. "Bố".

Tôi đứng sát anh, nghe được tiếng ông Hòe ở đầu bên kia, đứt quãng, khàn đặc.

– ...ông khó thở, bố gọi xe cấp cứu đưa lên Việt Trì rồi. Bác sĩ bảo... bác sĩ bảo tính bằng tuần, Phiên ạ. Có khi bằng ngày. Ông cứ hỏi cái trống. Ông hỏi cái trống xong chưa.

— Hết chương 9 —