Tang trống gỗ mít

Chương 4: Tang trống gỗ mít

Tôi không đợi được tới tuần sau.

Hai ngày sau khi Phiên đi, mưa phùn tạnh, trời hanh lên, gió bấc thổi khô cả sân. Tấm da trên giàn đã cứng lại, gõ nghe bộp bộp từ mép vào tới giữa. Tôi trèo lên cái thang tre, cầm đèn pin soi từng gang da, từ cổ xuống, từ vai trái sang vai phải.

Da trâu cày thì sẹo nhiều như vân tay. Sẹo ách ở hai vai, sẹo dây thừng ở cổ, sẹo cọ vào tường chuồng, sẹo muỗi đốt gãi chảy máu. Ở vai trái có một vệt sẹo dài, hơi cong, mờ, dài chừng một gang. Tôi đứng nhìn nó rất lâu. Nó cong, nhưng không cong như lưỡi liềm. Nó cong như cái móc. Có thể là nó. Có thể không. Hai mươi năm, một vết sẹo trên da trâu giãn ra, mờ đi, méo đi, ai mà biết được.

Tôi lấy phấn đánh một dấu nhỏ bên cạnh vệt sẹo ấy. Rồi tôi trèo xuống, đứng giữa sân, nhìn lên tấm da, và nghe trong đầu câu bố tôi nói: trâu đực, không phải trâu cái, không phải trâu già.

Bố tôi nằm trên giường cạnh cửa sổ. Từ chỗ ông nằm, nhìn ra là thấy cái bậc thềm. Tôi chợt nhớ cái tối Phiên ngồi ở bậc thềm kể chuyện con Mốc là trâu cái, đẻ bảy lứa. Bố tôi nghe hết. Bố tôi không ngủ. Bố tôi không bao giờ ngủ khi có người lạ trong nhà.

Tôi vào ngồi cạnh giường.

– Bố. Sao bố biết là trâu đực?

Bố tôi nhìn tôi. Ông giơ bàn tay phải lên, xòe ra, rồi nắm lại, như nắm một mẩu da tưởng tượng.

– Cổ... dày. – Ông nói. – Trâu cái... cổ mỏng. Trâu già... da khô... như giấy. Cái này... dẻo.

– Bố có chắc không?

Bố tôi nhìn tôi, cái nhìn mà hồi bé tôi sợ nhất. Năm mươi năm sờ da trâu. Ông không cần trả lời.

Tối thứ Sáu, Phiên về. Tôi đợi anh ăn xong bát cơm, uống xong chén nước, mới hỏi. Tôi hỏi thẳng, vì tôi không biết hỏi vòng.

– Con Mốc là trâu cái phải không anh?

Anh đặt chén nước xuống.

– Vâng.

– Bố tôi bảo đây là da trâu đực. Da trâu non. Bố tôi sờ da năm mươi năm, chưa nhầm lần nào.

Phiên nhìn vào chén nước. Một giây. Hai giây. Tôi đếm được tới năm.

– Cụ nằm trên giường, cụ sờ có một mẩu ở rìa. – Anh nói, giọng đều. – Con Mốc to lắm, cô ạ. Cả làng tôi ai cũng bảo nó to như trâu đực. Ông tôi cho nó ăn cám ngô, ăn rơm ủ, cả đời nó chưa đói bữa nào. Nó khỏe đến tận ngày chết. Da nó dày thì có gì lạ đâu.

Tôi nhìn anh. Anh nhìn lại tôi, không chớp. Tôi muốn tin anh. Tôi biết mình muốn tin anh, và tôi biết cái muốn ấy không phải là bằng chứng gì cả. Nhưng tôi nhớ cái đêm anh ngủ gục trên ghế, tay cầm cái máy đo. Tôi nhớ anh trèo lên cái thang ọp ẹp trong mưa. Một người như thế không lừa tôi được. Tôi tự bảo mình như vậy.

– Tôi tìm được một cái sẹo ở vai trái. – Tôi nói. – Cong cong. Tôi đánh dấu rồi.

Phiên gật đầu. Anh không hỏi cái sẹo ấy trông thế nào.

Sáng thứ Bảy, mùng hai tháng Chạp, Trọng mang tang trống sang.

Nó chở bằng xe công nông, cái tang to như cái chum đựng nước mưa, bọc trong một tấm chăn bông cũ cho khỏi xước. Hai đứa em trai nó đi theo, cùng Phiên khiêng xuống. Trọng tháo tấm chăn ra.

Tôi đứng nhìn, không nói được gì.

Gỗ mít già vàng ruộm như nghệ, vân gỗ chạy dọc như sóng nước. Ba mươi hai thanh dăm ghép khít đến mức phải ghé sát mới thấy đường nối. Bụng tang phình ra vừa phải, hai đầu thu lại đều nhau. Ba cái đai sắt đen bóng, đóng chặt. Trọng đã bào nhẵn mặt trong, đánh một lớp sơn ta mỏng, không để lại một cái dằm nào.

– Đẹp. – Tôi nói. Chỉ được một chữ.

Trọng gãi đầu, mặt đỏ lên. Rồi nó cúi xuống, nghiêng cái tang, chỉ vào phía trong, chỗ thanh dăm thứ nhất.

– Tao khắc cái này, mày xem có được không. Không được thì tao bào đi.

Trên mặt trong của thanh dăm, khắc rất nhỏ, rất nông, một dòng chữ: "Đinh Thị Luyện bịt. Vũ Đình Trọng đóng. Tháng Chạp."

Người làng trống có cái lệ ấy, ai đóng tang, ai bịt da thì khắc tên vào lòng trống, giấu bên trong, chẳng ai nhìn thấy, chỉ khi nào trống vỡ người ta mới biết. Bố tôi khắc tên ông vào hàng trăm cái trống. Chưa ai khắc tên tôi vào cái nào.

Tôi đứng nhìn dòng chữ, cổ họng nghẹn lại. Trọng đứng bên cạnh, im lặng. Rồi nó thấy tay tôi, cái vết cắt dài ở mu bàn tay trái do dao lạng hôm nọ, đang rỉ máu vì tôi vừa khiêng tang. Nó cầm lấy tay tôi, lật lên xem, nhíu mày.

– Sao không băng vào? Nhiễm trùng bây giờ.

– Có gì đâu.

– Có gì đâu là có gì. – Nó nói, rút cái khăn mùi xoa trong túi quần ra, quấn quanh tay tôi, thắt nút.

Tôi ngẩng lên. Phiên đứng ở đầu kia cái tang, đang nhìn hai bàn tay chúng tôi. Mặt anh không có biểu cảm gì. Anh quay đi, lấy máy ảnh ra chụp cái tang, chụp rất lâu, chụp từng thanh dăm một.

Cả buổi chiều hôm ấy, Phiên nói chuyện với tôi bằng những câu ngắn như chọn từ trong từ điển. "Vâng." "Được." "Cô quyết đi." Lúc Trọng về rồi, tôi đang rửa tay ở bể nước, anh mới đi tới, đứng sau lưng tôi.

– Cái tang đẹp thật. – Anh nói.

– Ừ.

– Anh ấy khắc tên cô vào trong lòng trống.

– Lệ làng trống thế mà.

– Tôi biết. – Anh nói. – Tôi hỏi u cô rồi.

Tôi quay lại. Anh đứng đó, hai tay đút túi áo khoác, mắt nhìn đâu đó trên bức tường rêu.

– Anh hỏi u tôi làm gì?

– Tôi hỏi xem cái lệ ấy có phải là... – Anh dừng lại. – Thôi. Không có gì.

Tôi nhìn anh một lúc. Rồi tôi bật cười, cười to, cười đến mức u tôi trong bếp phải ngó ra.

– Anh ghen à?

– Tôi không ghen. – Anh nói. – Tôi là kỹ sư. Tôi chỉ... ghi nhận số liệu.

– Số liệu gì?

– Mười hai lần gắp thức ăn. Một nắm xôi gấc. Hai bao than. Một cái khăn mùi xoa. Một dòng chữ khắc trong lòng trống. – Anh liệt kê từng thứ, mặt tỉnh như đọc biên bản nghiệm thu. – Phía tôi thì có sáu tấm tôn, hai cái quạt, một cái máy hút ẩm. Mà toàn đồ đi mượn.

Tôi không cười nữa. Tôi đứng đó, tay còn ướt, nhìn anh.

– Trọng là bạn tôi từ bé. – Tôi nói. – Hai nhà muốn gả tôi cho nó. Nó chưa bao giờ hỏi. Tôi chưa bao giờ trả lời.

– Thế bây giờ?

– Bây giờ tôi phải bịt cái trống cho ông anh. – Tôi nói. – Cái gì cũng phải đợi.

Anh gật đầu. Tôi không biết anh hiểu câu ấy theo nghĩa nào.

Sáng Chủ nhật, chúng tôi đi chợ Phủ Lý mua tre làm đinh. Đinh để bịt trống đại phải làm bằng tre già, ít nhất ba năm tuổi, chẻ ra, vót thành từng cái đinh dài bằng ngón tay, đầu nhọn, thân hơi thuôn. Một cái trống một mét sáu cần gần nghìn cái đinh. Bố tôi ngày xưa chỉ mua tre của một ông ở chợ Phủ Lý, tre đồi bên Kim Bảng, già, cứng, ít mắt.

Phiên lái xe. Tôi ngồi ghế phụ, ôm cái túi đựng tiền. Trời lại lất phất mưa. Cái cần gạt nước kêu kẽo kẹt trên kính.

– Hồi nãy u cô hỏi tôi một câu. – Phiên nói, mắt nhìn đường.

– Câu gì?

– Hỏi tôi có định lấy vợ lần nữa không.

Tôi suýt đánh rơi túi tiền.

– U tôi điên rồi.

– U cô hỏi rất nghiêm túc. – Anh nói. – Tôi trả lời là có, nếu người ta không chê tôi có con riêng, không chê tôi gõ da không phân biệt được bộp với bịch.

Tôi quay mặt ra cửa sổ. Những cánh đồng ngoài kia đã gặt xong từ lâu, nước ngập trắng, vài con cò đứng một chân. Tôi thấy mặt mình nóng bừng trong cái lạnh của tháng Chạp.

Ông bán tre đã ngoài bảy mươi, ngồi trên đống tre ở góc chợ, hút thuốc lào sòng sọc. Thấy tôi, ông nheo mắt.

– Con cụ Sửu đấy à? Bố mày đâu?

– Bố cháu ốm ạ.

– Ốm à. – Ông gõ cái điếu vào cây tre, im một lúc. – Bố mày mua tre của tao hai mươi năm, lần nào cũng bắt tao gõ từng cây cho nghe. Cây nào kêu đanh mới lấy, cây nào kêu đục là trả. Khó tính nhất chợ.

Rồi ông rút một cây tre, gõ cái điếu vào thân. "Cốc." Đanh, gọn. Ông rút cây khác. "Cộc." Đục hơn một chút.

– Đấy. Nghe ra không?

Phiên đứng bên cạnh, nghiêng tai. Ông bán tre gõ lại hai cây, cho anh nghe đi nghe lại. Lần thứ ba, Phiên chỉ vào cây thứ nhất.

– Cây này.

Ông bán tre nhìn anh, rồi nhìn tôi, cười móm mém.

– Thằng này khá. Tai nó biết nghe rồi đấy.

Tôi không nói gì. Nhưng lúc khiêng tre ra xe, tôi thấy Phiên đi nhẹ như người vừa được thưởng.

Mua tre xong, trời mưa to hơn. Chúng tôi ngồi trong xe ở bãi đỗ chợ, chờ mưa ngớt. Phiên tắt máy. Tiếng mưa rơi lộp độp trên nóc xe. Cửa kính mờ hơi nước, bên ngoài chỉ còn những vệt màu nhòe nhoẹt.

Anh quay sang nhìn tôi. Tôi cũng quay sang nhìn anh. Trong xe chật, hai cái ghế gần nhau quá. Tôi ngửi thấy mùi áo khoác của anh, mùi mưa, mùi tre mới chẻ.

– Luyện. – Anh nói.

Lần đầu tiên anh gọi tên tôi không có chữ "cô" đứng trước.

Điện thoại anh đổ chuông. Chuông to, chói, giật cả hai người. Anh nhìn màn hình. "Bố."

Anh nghe. Tôi nghe được tiếng bố anh ở đầu dây bên kia, to, gấp, lẫn tiếng ai đó gắt gỏng phía sau.

– ...ông đòi đi! Ông bảo phải xuống tận nơi xem cái da trước khi người ta cắt. Ông bảo phải tận mắt thấy cái sẹo. Bố can không được. Ông bắt bố thuê xe, sáng thứ Ba đi. Con tính sao?

Phiên ngồi im. Bàn tay anh nắm chặt cái điện thoại đến trắng bệch các đốt ngón.

— Hết chương 4 —