Năm lớp sơn trên một mảnh vụn

Chương 3: Năm lớp sơn trên một mảnh vụn

Tiệm gò hàn của ba Sương nằm trên con đường chạy dọc bờ sông Bàn Thạch ở Tam Kỳ, cách chợ chừng năm trăm mét. Ba mươi năm nay nó vẫn thế. Một cái mái tôn thấp lè tè, một cái máy nén khí kêu xình xịch như con trâu thở. Hai cái cầu nâng cũ, một bức tường treo đủ loại búa, đe, đột, giũa, mỗi cái có một cái đinh riêng. Mùi xăng thơm, mùi sơn, mùi khói hàn bám vào cột gỗ, vào mái tôn, vào cả tóc của ba. Hồi nhỏ Sương tưởng mọi ông bố trên đời đều có mùi như thế.

Cô về đến nơi lúc chín giờ sáng thứ Bảy. Bảy chục cây số quốc lộ, nắng đổ lửa, cái áo khoác chống nắng ướt đẫm sau lưng. Ba đang ngồi xổm cạnh một chiếc xe tải nhỏ màu xanh, cửa xe tháo ra đặt nằm trên hai cái ghế đẩu. Ông cầm cái búa gò đầu tròn, gõ nhẹ từ mặt trong tấm tôn ra, từng nhát, từng nhát. Tiếng búa đều như tiếng người đếm nhịp.

– Về rồi đó hả. – Ông nói, không ngẩng lên. – Má mi nấu mì Quảng trong bếp, vô ăn đi.

– Ba ăn chưa?

– Ăn rồi. Gò xong cái cửa ni đã.

Sương ngồi xuống cái ghế nhựa cạnh ông, nhìn ông gò. Cô để ý thấy, giữa hai nhát búa, cổ tay phải của ông khẽ giật một cái, rất nhẹ, như con cá giãy trong lòng bàn tay. Nhát búa sau đó vẫn rơi đúng chỗ. Nhưng ông dừng lại lâu hơn trước khi gõ tiếp.

– Tay ba sao rứa?

– Có răng mô. – Ông nói. – Trời nồm, gân nó co.

Tháng Sáu, Tam Kỳ nắng như rang, không có chữ nồm nào hết. Sương không hỏi nữa.

Ăn trưa xong, cô mới lấy cái phong bì trắng ra. Ba lau tay vào cái giẻ vắt trên vai, mở phong bì, dốc mảnh sơn ra lòng bàn tay. Ông nhìn nó một lúc, rồi đứng dậy, đi vào góc tiệm, lấy cái kính lúp có tay cầm bằng gỗ, mặt kính to bằng cái chén. Đó là cái kính ông dùng hai mươi năm nay để soi vết nứt mối hàn.

Ông kẹp mảnh sơn bằng cái nhíp, đưa ra ngoài nắng, xoay nghiêng mặt cắt lên, nheo một mắt nhìn qua kính.

– Năm lớp. – Ông nói.

Sương ghé sát lại. Ba đưa kính cho cô cầm, chỉ đầu nhíp vào mép mảnh sơn.

– Đây. Lớp trên cùng, đen bóng, mỏng, là sơn mới. Phun súng, phun đẹp, thợ có tay nghề. Lớp dưới, xám, là sơn lót. Lớp thứ ba, vàng vàng, dày nhất, là bả. Mi thấy không, bả dày hơn cả bốn lớp kia cộng lại.

– Dạ thấy.

– Lớp thứ tư. – Ba dịch đầu nhíp xuống. – Đỏ, mỏng như tờ giấy. Sơn chống rỉ. Người ta gò xong tấm tôn, quét một lớp chống rỉ lên chỗ tôn bị trầy, rồi mới trét bả. Lớp cuối, dưới cùng, đen, là sơn zin của hãng. Chỗ ni nó bị trầy, bong, không còn đều.

Ông hạ cái nhíp xuống, nhìn con gái.

– Tấm ni bị móp một lần, có người gò lại, quét chống rỉ, trét bả, sơn phủ. Rồi mới bị móp lần nữa.

– Ba coi được lần trước cách lần sau bao lâu không?

Ba nhíu mày. Ông lấy móng tay cái cạo rất nhẹ lên lớp bả vàng. Một chút bụi bả mịn như bột rơi xuống.

– Bả ni khô cứng hẳn rồi mới phủ sơn. – Ông nói. – Bả mà phủ sơn lúc còn non thì nó co, mặt sơn gợn sóng, mi sờ là thấy liền. Cái ni không gợn. Thằng nào làm cái ni làm kỹ. Nó để bả khô ít nhất cả tuần, chà nhám ba lượt. Rồi xe chạy thêm một thời gian, sơn mới ngả màu chút ít, mới bị đâm lần sau. Ba đoán vài tháng. Đoán thôi nghe.

– Vài tháng. – Sương nhắc lại. – Mà xe mới mua bảo hiểm được bốn mươi ba ngày.

Ba không nói gì. Ông cho mảnh sơn vào lại phong bì, gấp mép phong bì lại hai lần, đưa cho con.

– Bả mỏng ở biên, dày ở giữa, chà nhám xuôi một chiều. – Ông nói, như nói với chính mình. – Thằng ni có nghề. Không phải thợ ba xu.

Chiều hôm ấy, ba gò xong cái cửa xe tải. Ông bắt Sương nhắm mắt sờ thử. Cô vuốt mu bàn tay dọc tấm tôn, từ mép trên xuống mép dưới, không vấp một chỗ nào. Ông gật đầu, rồi lật tấm cửa lên, chỉ cho cô mép trong, cái gờ tôn gập lại nơi gioăng cao su sẽ ôm vào khi lắp cửa. Ở đó, nếu nhìn thật kỹ, có một vết lõm nhỏ xíu, dài chừng ba ly, hai đầu thon, giữa phình ra, giống hệt một hạt gạo.

Cô biết vết ấy. Từ năm cô còn bé, mỗi tấm tôn ba gò xong, ông đều lấy cái đột nhỏ mài đầu thành hình hạt gạo, đặt vào mép trong, chỗ gioăng cao su che kín, rồi gõ một nhát. Một hạt gạo cho mỗi lần gò. Có chiếc xe khách quay lại tiệm ba lần, mép cửa có ba hạt gạo nằm thẳng hàng. Ba bảo: để cái xe nhớ ai chữa nó. Má thì bảo: ông dấu cho ai coi, có ai tháo gioăng ra mà coi. Ba cười: thì để tui coi.

– Ba còn đóng hạt gạo hả ba?

– Đóng chớ. – Ông nói. – Tới khi nào tay không cầm nổi cái đột thì thôi.

Ông nói câu ấy nhẹ tênh, nhưng cổ tay phải của ông lại giật lên một cái.

Tối ấy má dọn cơm ra cái bàn nhôm kê giữa tiệm, như mọi tối thứ Bảy từ hồi Sương còn đi học. Cá nục kho tiêu, rau lang luộc, chén mắm cái, một nồi canh bầu nấu tôm khô. Má cô bán bánh tráng ở chợ Tam Kỳ ba mươi năm, người nhỏ, nói nhanh, câu nào cũng có chữ "rứa đó". Ba ngồi ăn, cái chén cầm bằng tay trái.

– Ba mi tính đóng tiệm cuối năm, rứa đó. – Má nói, gắp cho cô miếng cá. – Gara mới trên đường vành đai có buồng sơn sấy, có máy kéo nắn khung, người ta đem xe lên trên đó hết. Ổng còn mấy mối xe tải nhỏ, xe khách cũ. Mà tay ổng run từ Tết tới chừ, đi khám rồi cũng không chịu nói bác sĩ nói chi.

– Bác sĩ nói bệnh run tay, uống thuốc thì đỡ, không chết. – Ba nói, mắt nhìn chén cơm. – Bà nói chi cho con lo.

– Không lo răng được. – Má nói. – Ông gò cái cửa xe mà gõ ba nhát hỏng một.

Ba không cãi. Ông ăn hết chén cơm, rồi hỏi sang chuyện của con gái, như mọi lần ông muốn đổi chuyện.

– Thằng trưởng phòng mi răng rồi?

Sương kể. Kể buổi họp thứ Hai, kể cái biên bản máy đo ra đời đúng lúc, kể căn phòng không cửa sổ ở tầng năm. Ba nghe, không ngắt lời, tay trái xoay xoay cái chén không.

– Người cười nhiều mà nói nhỏ thì coi chừng, con. – Ông nói, khi cô kể xong. – Mà ba nói mi nghe cái ni. Tấm tôn móp hai lần, người ta đòi tiền một lần, thì là tai nạn. Móp hai lần mà đòi tiền hai lần, thì là nghề.

Tối Chủ nhật Sương về lại Đà Nẵng. Sáng thứ Hai, cô xuống tầng năm, mở thùng các tông thứ tư.

Chị nhân viên lưu trữ dặn đừng đọc nhiều. Nhưng cô không làm khác được. Mỗi hồ sơ bồi thường là một chiếc xe, mỗi chiếc xe có một tai nạn, và cô đọc tai nạn như ba cô đọc một tấm tôn móp. Cô quét hồ sơ, đặt tên tệp, rồi lật lại xem ảnh hiện trường trước khi đặt hồ sơ vào thùng đã quét. Một ngày cô chỉ quét được mười lăm bộ. Chị lưu trữ nhìn cô lắc đầu, nhưng không nói gì. Thứ Hai, thứ Ba, cô đọc qua mấy chục vụ xe trầy ở bãi gửi, xe ngập ở kiệt sau mưa, xe bị ném đá vỡ kính. Toàn là những tai nạn thật, lộn xộn và vô lý như đời thật.

Đến chiều thứ Tư, ở thùng thứ bảy, cô dừng lại.

Hồ sơ số mười một của quý ba năm ngoái. Một chiếc xe bán tải hai cầu màu trắng, đâm vào dải phân cách bê tông trên con đường ven biển phía Sơn Trà, lúc năm giờ bốn mươi sáng. Đầu xe bên phải bẹp, cản nứt, đèn vỡ, két nước thủng. Xe cứu hộ đến trước giám định viên. Xe được kéo về gara Hoà Vượng. Phương án sửa chữa: ba trăm bốn mươi hai triệu, đã duyệt, đã thanh toán.

Ở ô giám định viên hiện trường, không phải tên một giám định viên. Ở đó có chữ ký chữ "T" kéo dài, móc cuối vòng thành một vòng tròn nhỏ, và một dòng ghi chú: "Trưởng phòng trực tiếp giám định do giám định viên trực bận hiện trường khác."

Sương lật đến xấp ảnh hiện trường. Hai mươi tấm, in màu trên giấy thường, đã hơi phai. Đầu xe bẹp. Dải phân cách trầy một vệt sơn trắng dài bằng ngón tay, bê tông không sứt một miếng. Mặt đường không có vết phanh. Mảnh nhựa đèn pha vương vãi thành một hình quạt rất gọn.

Cô không có máy đo cho tấm ảnh. Cô cũng không thể đặt mu bàn tay lên một tờ giấy in. Nhưng cô đặt tấm ảnh dưới đèn bàn, nghiêng một góc, và nhìn rất lâu vào vùng tôn quanh chỗ bẹp. Ở mép vùng bẹp, có một chỗ mà ánh đèn flash hắt lên thành một vệt bóng hơi khác màu, cong cong, như đường biên của một miếng băng dán dưới lớp áo.

Cô mở máy tính, gọi hồ sơ xe đen lên màn hình, đặt cạnh tờ biên bản giấy. Giờ báo tai nạn, cả hai đều trước sáu giờ sáng. Xe cứu hộ, cả hai đều của cùng một công ty cứu hộ tư nhân nhỏ ở Hoà Khánh, đến trước giám định viên. Gara nhận sửa, cả hai đều là Hoà Vượng. Hai tai nạn cách nhau gần một năm, trên cùng một con đường, giống nhau như hai tấm ảnh chụp lại của cùng một vở diễn.

Cô lật sang trang cuối của hồ sơ, trang thông tin người liên quan.

Chủ xe: một người đàn ông sinh năm 1949, thường trú tại một xã miền núi phía tây thành phố. Không có bằng lái xe ô tô. Người lái xe: một cái tên cô chưa nghe bao giờ. Người báo tai nạn đến tổng đài, đồng thời ký biên bản hiện trường với tư cách người chứng kiến:

Lê Bá Thắng.

— Hết chương 3 —