Hợp đồng và món nợ

Chương 5: Hợp đồng và món nợ

Tím tự leo cây số một.

Không ai biết. Má cô còn ngủ. Sáu giờ rưỡi sáng, ống tre trên mười một cây đã đầy từ đêm, nắng bắt đầu lên, nước để thêm một tiếng nữa là chua. Cô đứng dưới gốc, ngửa cổ nhìn lên cây đòn tre Đa buộc. Mười lăm mét. Hồi mười hai tuổi, ba cô hứa chừng nào cô huýt trả lời được thì ba dạy leo. Cô chưa bao giờ huýt được.

Cô đặt chân lên mấu thứ nhất. Mấu thứ hai. Mấu thứ năm. Tới mấu thứ tám, cô nhìn xuống, và hai đầu gối cô nhũn ra như bún. Mặt đất xa quá. Ruộng chao đi. Cô bám chặt thân cây, áp má vô lớp vỏ thô ráp, thở dốc.

Cô leo xuống. Chậm, run, từng mấu một. Tới đất, cô ngồi bệt dưới gốc cây, mồ hôi ướt áo.

Rồi cô đứng dậy, phủi quần, đi thẳng ra lò ông Ba Quờn.

Ông Ba đang ngồi uống trà ở cái bàn đá ngoài sân lò. Thấy cô, ông rót thêm một ly, đẩy qua.

– Ngồi đi con. Chú biết con tới.

– Sao chú cấm anh Đa?

Ông Ba thở dài, như người lớn sắp giải thích cho con nít một chuyện con nít không hiểu.

– Bà Khuê. – Ông nói. – Xưởng bánh của bả mỗi năm xài bốn, năm tấn đường thốt nốt. Năm năm nay chú đi mời, bả không lấy. Bả nói đường chú pha. Ừ thì chú pha. Rồi con về, con làm một cái trang trên mạng, chụp hình thằng Đa leo cây, bả nhảy vô đặt liền bốn trăm ký. Con Út, con nói chú nghe, chú có nên vui không?

– Chú có thể làm đường thiệt mà.

– Làm đường thiệt bán cho ai? Cho mình bả? Còn mấy chục mối kia? – Ông Ba lắc đầu. – Chú không trách con. Con làm ăn, chú làm ăn. Nhưng thằng Đa là thợ của chú, nó leo bằng tiền của chú. Chú không thể lấy tiền của mình nuôi thằng thợ đi giành mối của mình. Con hiểu không?

Tím hiểu. Cái làm cô tức là cô hiểu.

– Anh Đa còn nợ chú bao nhiêu?

– Hai mươi sáu triệu tư.

– Con trả.

Ông Ba nhìn cô một hồi, rồi bật cười.

– Con trả thì chú nhận. Tiền thì chú nhận. Nhưng con hỏi thằng Đa coi nó chịu không đã.

Đa không chịu.

Anh đứng giữa sân nhà Tím lúc chiều tối, hai tay đút túi quần, nhìn xuống đất.

– Anh không đổi chủ nợ. – Anh nói. – Nợ ông Ba hay nợ em thì cũng là nợ. Mà nợ em thì anh không chịu nổi.

– Sao không chịu nổi?

– Vì... – Anh ngừng lại, rồi ngẩng lên nhìn cô. – Vì anh không muốn mỗi lần đứng trước em là thấy mình đang trả nợ.

Tím im. Má cô ho trong nhà, một tràng dài.

– Vậy anh tính sao? – Cô hỏi.

– Anh nghỉ ông Ba. – Đa nói. – Hồi trưa anh lên nói với ổng rồi. Ổng nói nghỉ thì trả nợ trong ba tháng, ổng không tính lời. Ông Ba vậy mà sòng phẳng.

– Ba tháng anh lấy đâu ra hai mươi sáu triệu?

– Anh leo cho em. Leo thêm cây trong sóc. Bà Néang Thi bên kia mương có chín cây, bà Néang Phol có mười cây, nhà ông Chau Sang bỏ hoang mười cây. Anh hỏi rồi. Người ta cho mượn, chia nước theo phần. – Anh nói từng chữ một, như đã nhẩm đi nhẩm lại cả trăm lần. – Bốn chục cây. Đủ cho em bốn trăm ký. Em trả công anh như trả thợ bên ông Ba. Anh trả nợ ổng. Con Sa Ry nó nói nó đi làm thêm ở nhà thuốc gần trường, ba buổi một tuần, tiền ăn nó tự lo. Ba tháng, vừa đủ.

Tím đứng nhìn anh. Cô muốn nói một ngàn chữ, nhưng chữ nào cũng nghe như chữ của người đứng ngoài, người không leo cây, không mắc nợ.

– Anh tính hết rồi hả?

– Tính hết rồi.

– Không hỏi tui một câu?

Đa nhìn cô, ngạc nhiên.

– Thì giờ anh hỏi nè. – Anh nói. – Em có chịu thuê anh không?

Tím bật cười, cười trong khi mắt cay xè.

– Chịu.

Bà Lư Bảo Khuê tới vào một buổi sáng thứ Tư, đi chiếc xe bảy chỗ màu bạc, dắt theo một cô phụ việc trẻ. Bà người nhỏ, tóc cắt ngắn, mặc quần tây áo sơ mi, đeo cái kính gọng đen, trên tay cầm một cuốn sổ tay da. Nhưng bà không mở cuốn sổ ra lần nào. Bà chỉ nhìn.

Bà tới lúc bốn giờ sáng, đúng như Tím hẹn. Bà đứng dưới cây số một, ngửa cổ nhìn Đa leo, nhìn anh cắt ngọn buồng hoa, thay ống, rót nước, leo xuống. Bà mở nắp ống, ngửi, nếm. Bà theo anh đi hết mười một cây, rồi theo anh vô tận sóc coi mấy hàng cây mượn. Đôi giày da của bà dính đầy đất đỏ.

Về lò, bà coi Tím lọc nước, nhóm lửa, vớt bọt. Bà đứng cạnh chảo suốt ba tiếng, không ngồi. Má Tím nằm trên võng nhìn ra, tò mò. Có lúc bà Khuê đi vô, ngồi xuống cạnh võng, hỏi chuyện. Tím không nghe được hai người nói gì, chỉ thấy má mình nói nhiều hơn mọi ngày, tay quơ quơ như đang tả cái chảo.

Khi Tím nhắc chảo, khuấy, đổ khuôn, bà Khuê bẻ một miếng, ngậm lâu.

– Có vị mặn. – Bà nói.

– Dạ.

– Sao có vị mặn?

Tím định nói một câu nào đó cho nghe được. Đất gần núi. Củi tràm. Cây thốt nốt già. Nhưng cô không biết thật. Cô chỉ biết đường cô nấu ra có vị đó.

– Dạ con không biết. – Cô nói. – Má con nấu thì không có. Con nấu thì có.

Bà Khuê nhìn cô qua cặp kính. Lần đầu tiên từ sáng tới giờ, khóe miệng bà nhích lên.

– Năm năm nay tôi đi mua đường, ai hỏi câu đó cũng trả lời được hết. Trả lời rất hay. Đất phù sa, nắng miền Tây, bí quyết gia truyền. – Bà nói. – Em là người đầu tiên nói không biết.

Bà ký đơn hàng ngay chiều hôm đó, ngồi trên cái băng ghế gỗ ở hiên. Bên bán ký tên Huỳnh Thị Tím. Bốn trăm ký, giao trước hai mươi tháng Chạp, cọc ba mươi phần trăm. Có một điều khoản bà viết thêm bằng tay ở cuối: nếu phát hiện có pha đường mía hay phụ gia, bên bán hoàn tiền gấp ba và bên mua có quyền công bố kết quả.

– Em đọc kỹ chưa? – Bà hỏi.

– Dạ rồi.

– Có sợ không?

– Dạ không. – Tím nói, rồi nghĩ lại. – Dạ có. Nhưng không phải sợ cái đó.

– Sợ cái gì?

Tím nhìn ra ruộng, nơi Đa đang leo cây thứ sáu, sợi dây cam lấp ló sau thân cây.

– Sợ không đủ nước. – Cô nói.

Xe bà Khuê chạy rồi, Tím mới ra ngồi cạnh võng, hỏi má hồi sáng nói chuyện gì với bà khách mà quơ tay dữ vậy.

– Bả hỏi con nấu giống ai. – Bà Năm nói, mắt nhìn ra ruộng. – Má nói giống ba nó.

– Ba nấu có một mẻ mà má.

– Một mẻ thôi. – Bà nói. – Mà mẻ đó cũng mặn. Má không biết tại sao. Ổng cũng không biết. Ổng nói chắc tại mồ hôi ổng rớt vô.

Tím bật cười. Má cô cũng cười, rồi ho, rồi vừa ho vừa cười, tay đập đập lên thành võng.

Đêm đó Tím và Đa nấu chảo đường lớn nhất từ đầu mùa. Chín cây của bà Néang Thi, thằng cháu bà vẫn bóp kẹp lai rai từ tháng trước để lấy nước uống, nên Đa treo ống là có nước liền. Lu đầy tràn, phải dùng thêm hai cái thùng nhựa. Đa ở lại phụ cô canh lửa, bổ củi, khiêng chảo. Má Tím đi ngủ sớm. Lò chỉ còn hai người, ánh lửa đỏ rực dưới đáy chảo, hơi đường bốc lên mù mịt dưới mái tôn.

Gần mười một giờ, Tím ngồi trên ghế đẩu nghiêng tai nghe tiếng sôi. Đa ngồi xổm sau lưng cô, chống cằm.

– Em nghe được cái gì vậy? – Anh thì thầm.

– Suỵt.

Rền rền. Bọt to. Rồi cái tiếng lép bép li ti.

– Giờ. – Cô nói.

Hai người cùng nhắc chảo. Chảo gang nặng trịch, nóng hừng hực. Đặt xuống vòng rơm, Tím cầm vá gỗ khuấy, Đa cầm cái vá thứ hai khuấy phía đối diện. Hai cái vá chạy vòng quanh, có lúc chạm nhau nghe lộp cộp. Đường đặc dần, nặng dần, mùi thơm bốc lên ngọt lịm.

Khi mặt đường bắt đầu xỉn lại, Tím ngẩng lên. Đa đang nhìn cô, không nhìn chảo. Mồ hôi chảy thành dòng trên trán anh, ánh lửa hắt lên một bên mặt.

– Anh nhìn gì? Khuấy đi.

– Đang khuấy mà.

– Khuấy mà nhìn tui?

– Ừ. – Anh nói. – Khuấy mà nhìn em.

Hai người đổ khuôn xong lúc gần nửa đêm. Tím rửa tay ở lu nước sau lò, nước lạnh buốt. Cô quay lại, Đa đứng ngay đó, cầm cái khăn.

Cô cầm khăn lau tay. Anh không đi. Cô cũng không đi.

– Tím. – Anh nói. – Hôm ở cầu khỉ...

– Ừ.

– Anh chưa nói xong.

– Thì nói đi.

Anh không nói. Anh cúi xuống, rất chậm, như lúc gỡ cọng rơm trên tóc cô, như cho cô đủ thời gian để lùi lại. Cô không lùi. Môi anh có vị đường mới nấu, có vị khói, có vị mặn của mồ hôi.

Ngoài ruộng, trăng hạ tuần mới lên, treo nghiêng trên đỉnh cây số bảy.

Hai ngày sau, Tím đi chợ Tri Tôn mua thêm lá chuối khô. Cô đang cột dây bó lá lên baga xe đạp thì có người đứng chắn trước mặt. Ông Ba Quờn, áo bà ba trắng, nón vải.

– Út. Chú nói chuyện với con chút được không?

– Dạ chú nói.

Ông Ba không nói liền. Ông nhìn quanh, nhìn dòng người qua lại trong chợ, như đang cân nhắc. Rồi ông kéo cô vô một góc, dưới cây me già ở đầu dãy sạp vải.

– Chú biết chú nói chuyện này con sẽ ghét chú. – Ông nói. – Nhưng chú nghĩ hoài. Con là con ông Sáu. Ông Sáu với chú từng là bạn. Chú không nói thì chú có lỗi với ổng.

– Chuyện gì chú?

Ông Ba nhìn thẳng vô mắt cô.

– Cái hôm ba con té cây số bảy, có một người ở trên cây với ổng. – Ông nói chậm. – Con có biết người đó là ai không?

— Hết chương 5 —