Cây đòn trên cây số bảy

Chương 2: Cây đòn trên cây số bảy

Sáng hôm sau, bà Năm Phụng ngồi dưới gốc cây số bảy từ lúc trời chưa sáng, cái rựa đặt ngang đùi.

Tím đem ra cho má ly nước gừng, ngồi xuống bên cạnh. Sương xuống ướt cả bờ ruộng, rơm gặt còn để từng đống tròn tròn. Má cô không uống. Bà ngồi thẳng lưng, nhìn ra con đường đất đỏ dẫn vô sóc dưới chân núi.

– Má tính chặt cây đòn hả má?

– Má chờ coi đứa nào tới gỡ nó xuống. – Bà nói. – Đứa nào buộc thì đứa đó gỡ.

Bốn giờ rưỡi, một đốm đèn đội đầu lắc lư trên đường đất. Rồi tiếng xe đạp cũ kêu cót két. Đa dựng xe ở bờ ranh, bước tới, dừng lại cách hai mẹ con chừng năm bước. Anh đứng đó, hai tay buông xuôi, như đứa học trò đi trễ.

– Thưa cô Năm.

– Mày buộc hả Đa?

– Dạ.

– Ai biểu?

Đa im một hồi. Tím thấy anh liếc qua cô một cái rất nhanh rồi nhìn xuống đất.

– Dạ không ai biểu. Hôm qua Út Tím qua lò ông Ba tìm người leo. Con nghĩ thế nào em cũng kiếm được người. Người lạ tới leo, thấy cây số bảy nhiều buồng nhứt, kiểu gì cũng leo. Mà đòn cũ trên cây này mục hết rồi, cô Năm. Con coi rồi. Khúc thứ chín đạp vô là gãy. – Anh ngừng lại. – Con không muốn ai leo cái đòn mục đó.

Bà Năm Phụng nhìn anh trân trân. Tím tưởng má cô sẽ đứng dậy, sẽ quát, sẽ cầm rựa chặt sợi dây mây. Cô đã thấy má cô làm vậy với một ông thương lái tự tiện treo ống lên cây nhà mình, hồi cô còn nhỏ.

Nhưng bà không đứng dậy. Bà để cái rựa xuống đất, bưng ly nước gừng lên uống một hớp, rồi nói, giọng mệt:

– Gỡ xuống. Cây này thì không được.

– Dạ.

– Mấy cây kia thì... – Bà dừng lại, ho, rồi nói tiếp. – Mấy cây kia thì mày leo được. Mày, chứ không phải đứa nào khác.

Tím quay qua nhìn má, không tin vào tai mình. Ba năm nay, cô từng đem chuyện thuê người leo ra nói với má ít nhất năm lần, lần nào bà cũng gạt đi. Giờ bà gật đầu cái rụp với một người bà còn chưa thèm nhìn kỹ mặt.

Đa cũng ngạc nhiên. Anh đứng thêm một lúc, rồi cúi đầu:

– Dạ. Để con hỏi ông Ba.

Anh leo lên cây số bảy gỡ cây đòn. Tím đứng dưới nhìn anh làm. Anh tháo từng nút mây, tháo từ trên xuống, đeo sợi dây cam vòng qua thân cây, tụt xuống một khúc lại móc dây lại. Tháo xong, anh bó mấy khúc tre lại, vác lên vai.

– Tre này anh đem về làm đòn cho cây khác. – Anh nói với Tím, nhỏ giọng. – Đừng tiếc.

– Tui có tiếc đâu. – Tím nói. – Anh hỏi ông Ba thiệt hông?

– Hỏi chứ.

– Ổng không chịu thì sao?

– Thì anh năn nỉ.

Cái giọng anh nói "năn nỉ" nghe như đang nói "thì anh đi chợ". Tím không biết nên tin hay không.

Hai ngày sau anh quay lại, vẫn bốn giờ rưỡi sáng. Lần này anh đem theo một bó đòn tre mới, mấy sợi mây ngâm nước, một bao kẹp tre, và một bó ống tre đã hun khói đen bóng.

– Ông Ba chịu cho anh leo bên em mỗi sáng, với điều kiện. – Anh vừa nói vừa mở bao. – Anh leo cho ổng trễ nửa tiếng thì chiều anh leo thêm nửa tiếng bù. Chiều xong bên ổng, anh ghé treo ống cho em, trễ chút, chạng vạng. Còn tiền công em trả, ổng lấy ba phần mười để trừ nợ.

– Ba phần mười? Ổng có làm gì đâu mà lấy?

– Ổng làm chủ nợ. – Đa cười. – Làm chủ nợ cũng là một nghề.

Tím muốn cãi, nhưng nghĩ lại thì chẳng cãi được gì. Cô gật đầu.

Muốn có nước thốt nốt, không phải cứ leo lên là hứng. Đa giảng cho cô nghe trong lúc buộc đòn cho cây đầu tiên. Buồng hoa đực thốt nốt dài như cái roi, mỗi buồng chia ra mấy nhánh. Phải lấy kẹp tre kẹp vô từng nhánh, bóp nhẹ, ngày một lần, mấy ngày liền, cho nhựa trong nhánh chịu chảy. Bóp đủ ngày mới cắt đầu nhánh, cắm vô ống tre treo đó. Sáng cắt ngọn một lát mỏng, thay ống. Nhánh nào bóp không khéo thì nhựa không ra, hoặc ra ít, hoặc bị úng.

– Cây bỏ lâu rồi, phải dụ nó lại. – Anh nói. – Chừng một tuần mới có giọt đầu.

– Một tuần?

– Cây cũng như người. Bỏ nó ba năm, giờ tới đòi nó đổ mồ hôi liền, nó đâu chịu.

Một tuần đó, Tím làm lại cái lò. Cô cạo sét chảo gang bằng giấy nhám, chà tro, chà muối, chà tới khi đáy chảo bóng lên một màu xám đen. Cô trát lại bếp đất bằng bùn trộn rơm. Cô mua củi tràm, chất cao sau bếp. Má cô nằm trên võng nhìn, không nói câu nào, nhưng có một buổi trưa Tím đi chợ về thì thấy cái nồi lọc nước đã được ai đó lau sạch, úp ngay ngắn trên kệ.

Có một sáng cô ra ruộng sớm, thấy Đa đang đứng dưới cây thứ hai, ngửa cổ nhìn lên, môi mấp máy như đang đếm.

– Anh đếm gì vậy?

– Đếm buồng. – Anh nói. – Cây này năm nay ra bảy buồng. Ba năm không ai đụng, nó dồn sức. Mùa này em có nước đó.

Cô đứng cạnh anh, ngửa cổ nhìn theo. Cô không đếm được buồng nào. Cô chỉ thấy một chùm lá xòe đen trên nền trời đang sáng dần, và ở cổ họng mình có cái gì đó nghèn nghẹn mà cô không muốn gọi tên.

Sáng ngày thứ tám, Đa leo xuống cây thứ tư, mở nắp ống tre cho cô coi. Dưới đáy ống có chừng một chén nước trong, sủi bọt li ti.

– Đó. Giọt đầu.

Tím nghiêng ống, nhấp một ngụm. Ngọt thanh, mát, có mùi khói của ống tre. Cô nhắm mắt lại. Cái mùi này cô đã quên mất là mình nhớ nó tới cỡ nào.

Khi cô mở mắt, Đa đang nhìn cô, rồi anh quay đi chỗ khác.

Chảo đường đầu tiên khét.

Tím nấu bốn chục lít nước gom được sau ba sáng. Cô nhóm lửa lúc sáu giờ, khuấy, vớt bọt, giữ lửa đều. Tới giờ thứ ba, nước sệt lại, màu nâu đẹp. Cô nghe tiếng sôi. Rền rền. Bọt to. Cô chờ cái tiếng "bộp".

Cô chờ quá lâu. Khi cô nghe thấy nó, cái mùi khét đã bốc lên trước. Đáy chảo có một lớp đen sì. Cô nhắc chảo xuống, khuấy như điên, nhưng mẻ đường đã đắng ngắt ở cuối lưỡi.

Cô ngồi bệt xuống đất cạnh lò. Năm ký đường khét. Ba buổi sáng công leo của Đa.

Từ ngoài hiên, má cô ho một tràng, rồi nói vọng vô:

– Tiếng "bộp" đó là tiếng cuối, Út. Con phải nhắc chảo ở cái tiếng trước nó.

– Tiếng trước nó là tiếng gì má?

– Là tiếng... – Bà ngừng. – Má không biết nói. Con nghe hoài thì biết.

Tím nghiến răng, đổ mẻ đường khét vô thùng cho heo nhà hàng xóm.

Chảo thứ hai không khét nhưng không đông, đường cứ nhão nhoẹt, chảy ra khỏi khuôn. Chảo thứ ba đông nhưng sượng, cắn vô nghe cát cát. Chảo thứ tư thì vừa ăn, nhưng màu đen quá, nhìn như cục than.

Mỗi sáng Đa đem nước tới, đổ vô lu, liếc vô cái chảo hôm trước, không nói gì. Tới cái sáng Tím bưng ra cho anh coi mẻ đường đen như than, anh bẻ một miếng, bỏ vô miệng nhai.

– Ngon mà.

– Đen thui vậy mà ngon?

– Ngon thiệt. – Anh nói. – Ông Sáu hồi xưa cũng nấu một mẻ y vầy. Cô Năm đem đổ, ông lượm lại ăn hết một tuần.

Tím bật cười, cái cười đầu tiên kể từ ngày cô về. Cô không biết chuyện đó. Cô không biết ba cô từng nấu đường, càng không biết ba từng nấu hỏng.

– Anh nhớ nhiều chuyện ba tui ghê.

– Anh theo ông hai năm. – Đa nói, rồi cúi xuống cột lại sợi dây trên ống tre, không nhìn cô. – Nhớ nhiều chớ.

Chiều hôm đó, khi Tím đang lau chảo chuẩn bị mẻ thứ năm, một chiếc xe máy tay ga màu trắng chạy vô sân. Người lái cởi nón bảo hiểm ra. Một người đàn ông trẻ, sơ mi xanh nhạt bỏ vô quần, giày da, tóc vuốt keo, đeo cái đồng hồ mặt to. Anh ta bước tới, đưa tay ra bắt tay cô như người thành phố.

– Tím phải không? Anh là Tín, con ông Ba Quờn. Hồi nhỏ mình học chung trường cấp hai đó, em nhớ hông? Anh lớp trên.

Tím nhớ mang máng. Thằng Tín mập, hay mặc áo trắng tinh tới trường, cả xóm gọi là "thiếu gia lò đường".

– Dạ, em nhớ. Anh qua có chuyện gì?

– Chuyện làm ăn. – Tín liếc vô cái lò, liếc mấy khuôn đường đen. – Ba anh nói em muốn làm đường nguyên chất bán lên thành phố. Ý hay. Anh học quản trị kinh doanh ở Sài Gòn, giờ về phụ ba anh làm bán hàng trên mạng. Đường nhà anh bán được bảy, tám trăm ký một tháng qua mạng, em biết hông? Anh có sẵn kênh, sẵn khách, sẵn kho. Em có cái lò đẹp, có câu chuyện hay, má em ba mươi năm nấu đường. Mình hùn lại, đường em làm, anh bán. Em khỏi lo đầu ra.

– Đường nhà anh có pha đường cát. – Tím nói.

Tín không chối. Anh cười, giơ hai tay lên như đầu hàng.

– Đường nhà anh pha, đúng. Đường nhà em thì khỏi pha. Mỗi đứa một dòng. Khách chọn.

– Để em nghĩ.

– Ừ, cứ nghĩ. – Tín lấy điện thoại ra, đưa cô số. Rồi anh liếc ra ruộng, nơi Đa đang leo cây thứ mười, cái đèn đội đầu đã bật vì trời sắp tối. – À, mà em nè.

– Dạ?

– Em có biết vì sao thằng Đa chịu leo cho em không? Nó xin ba anh ba lần đó. Ba lần. Ba anh không chịu, nó quỳ xuống giữa lò.

Tím sững người.

– Vì ba em là thầy ảnh. – Cô nói, chậm.

Tín nhìn cô một lúc, cái nhìn như người biết một chuyện mà người kia không biết.

– Ờ. – Anh nói. – Vậy thôi hả.

Rồi anh đội nón bảo hiểm, nổ máy, chạy đi, để lại Tím đứng giữa sân với cái giẻ lau chảo trên tay, và trên ngọn cây thứ mười, ba tiếng huýt vừa vọng xuống. Lên. Xuống. Lên dài.

— Hết chương 2 —