Chảo đường thứ năm

Chương 3: Chảo đường thứ năm

Tím không ngủ được. Một giờ sáng, cô ra lò, nhóm lửa nấu chảo thứ năm.

Cô không định nấu giờ đó. Nước trong lu mới gom hai sáng, chưa tới ba chục lít, nấu sớm thì phí củi. Nhưng nằm trong mùng, cô cứ nghe giọng Tín: "Ờ. Vậy thôi hả." Cô nghe cái giọng đó, rồi nghe tiếng huýt trên ngọn cây thứ mười, rồi nghe má cô ho, rồi nghe lại giọng Tín. Thà đứng bên chảo còn hơn.

Lửa củi tràm cháy đều, tí tách. Nước thốt nốt bốc hơi trắng xóa dưới bóng đèn tuýp. Cô vớt bọt bằng cái vá lỗ, đổ bọt vô cái thau nhỏ. Hồi bé, bọt đường là phần thưởng của cô. Má vớt ra, để nguội, cô lấy ngón tay quẹt ăn, ngọt lịm.

Hai giờ. Ba giờ. Nước chuyển màu, từ vàng rơm sang mật ong, từ mật ong sang nâu. Cô kéo cái ghế đẩu ngồi sát chảo, nghiêng tai.

Lục bục. Lục bục. Rồi rền rền. Bọt to, chậm.

Cô nín thở, nghe thật kỹ. Giữa tiếng rền rền, có một thứ tiếng nhỏ hơn, lép bép, li ti, như mỡ hành phi trong chảo nhỏ, như mưa lâm râm trên lá chuối. Nó lẫn trong tiếng sôi to, nếu không ngồi sát thì không nghe được.

Cô nhắc chảo.

Hai tay cô run khi bưng chảo gang đặt xuống cái vòng rơm. Cô khuấy. Cái vá gỗ đi vòng quanh chảo, đường nâu nặng dần, đặc dần, khói trắng bốc lên thơm lừng. Rồi tới lúc mặt đường bắt đầu xỉn lại, mất cái bóng nước, cô múc từng vá đổ vô khuôn. Khuôn của má là mấy cái vòng lá thốt nốt khoanh tròn đặt trên tấm ni lông, đổ vô thành từng tán tròn như cái bánh bò.

Bốn giờ kém mười lăm. Tím bẻ một miếng ở mép tán đầu tiên, bỏ vô miệng.

Ngọt. Không gắt. Mùi khói, mùi mật, mùi gì đó như bánh nướng. Rồi cuối lưỡi có chút chua rất nhẹ, chút mặn rất nhẹ, như có ai rắc vô một nhúm muối biển. Nó tan dần, dẻo dẻo, không cát.

Cô nghe tiếng dép lẹp xẹp sau lưng. Má cô đứng ở cửa lò, khoác cái áo len cũ của ba, tóc rối.

Bà không hỏi gì. Bà bước tới, cúi xuống ngửi tán đường, rồi bẻ một miếng nhỏ xíu, ngậm. Bà ngậm lâu, mắt nhắm.

Rồi bà gật đầu. Một cái gật đầu, không nói một lời, rồi bà đi vô nhà.

Tím ngồi xuống ghế đẩu, úp mặt vô hai bàn tay. Cô không khóc. Cô chỉ ngồi như vậy cho tới khi nghe tiếng xe đạp cót két ngoài bờ ranh.

Đa dựng xe, thấy đèn lò sáng, đi vô. Thấy mấy tán đường nâu óng trên tấm ni lông, anh đứng lại.

– Được rồi hả?

– Anh ăn thử.

Anh bẻ một miếng. Nhai. Rồi anh cười, lần này không phải cái cười nhanh. Cười chậm, cười tới hai con mắt một mí híp lại.

– Đường của cô Năm. – Anh nói. – Y chang.

– Không phải. – Tím lắc đầu. – Má tui nói đường của má không có vị mặn. Cái này có.

– Vậy là đường của Út Tím.

Anh nói xong thì quay đi leo cây, như vừa nói một câu bình thường. Tím ngồi lại, cầm miếng đường dở dang trên tay, nghe tiếng huýt trên ngọn cây đầu tiên, rồi cây thứ hai, rồi cây thứ ba, ba tiếng một, đều như tiếng gà gáy.

Mười ngày sau đó là mười ngày Tím nhớ lâu nhất.

Sáng nào Đa cũng đem nước tới lúc trời còn tối. Có sáng anh đem theo một trái thốt nốt chín, vỏ tím đen, cầm nặng tay. Anh ngồi xổm ở hiên, lấy dao bổ ra, cạy từng múi cơm trắng trong như thạch dừa, bỏ vô cái chén.

– Ăn đi. Cơm thốt nốt cây số ba ngọt nhứt.

– Sao anh biết cây nào ngọt nhứt?

– Ông Sáu nói. – Anh đẩy cái chén về phía cô. – Ổng nói cây số ba trồng gần cái mả ông cố em, đất tốt.

Tím ăn. Cơm thốt nốt mát lạnh, dẻo, có mùi thơm như sữa. Cô ăn hết chén, anh cạy thêm. Má cô nằm trên võng, nhìn hai đứa, rồi quay mặt vô vách. Nhưng lần này Tím thấy vai má hơi run, như đang cười.

Có chiều cô đem điện thoại ra ruộng chụp hình Đa leo cây cho chị Nhạn. Anh không chịu cho chụp mặt.

– Chụp sau lưng thôi. Mặt anh xấu, người ta coi không mua.

– Ai nói xấu?

– Con Sa Ry, em gái anh. Nó nói mặt anh giống cái thớt.

Tím cười tới đau bụng. Cô chụp sau lưng anh, lúc anh đứng trên cây đòn, sợi dây cam vòng quanh hông, hai ống tre trên vai, phía sau là núi Cô Tô xanh rì trong nắng chiều. Chị Nhạn đăng tấm đó lên trang bán hàng, chú thích "Người leo cây cho đường Bà Năm". Hai ngày được ba trăm lượt chia sẻ. Có người hỏi anh thợ leo có vợ chưa. Tím đọc câu đó, không trả lời.

Năm chục ký đầu tiên, Tím gói từng tán vô lá chuối khô, bỏ vô thùng giấy, ghi tên, chở ra bến xe Tri Tôn gửi xe khách lên Sài Gòn. Ba ngày sau chị Nhạn gọi về, giọng hét:

– Hết rồi Tím ơi! Hết sạch! Có bà ở Thủ Đức mua hai chục ký luôn một lần, nói con bả bị tiểu đường thai kỳ, bác sĩ dặn ăn ít đường, mà ăn thì ăn đồ thiệt, bả ngửi một cái là biết đồ thiệt.

– Đường thốt nốt cũng là đường mà chị. Người tiểu đường đâu có ăn nhiều được.

– Chị biết, chị có nói với bả rồi. Bả nói bả biết, bả chỉ muốn đồ không có pha bậy. – Chị Nhạn cười. – Mày làm tiếp đi. Tuần sau chị lấy một trăm ký.

Một trăm ký. Bảy trăm lít nước. Mười một cây, mỗi sáng sáu chục lít, mười hai ngày. Tím tính trong đầu, rồi tính lại trên giấy, rồi chạy ra ruộng kể với Đa. Anh đang ở trên cây thứ tám.

– Anh Đa! Một trăm ký!

Từ trên ngọn, anh nhìn xuống, giơ ngón cái lên. Rồi huýt. Lên, xuống, lên dài. Nhưng lần này cái tiếng cuối kéo dài hơn mọi lần, cao hơn mọi lần, như anh đang cười.

Rắc rối tới từ một chuyện không ai ngờ.

Sáng thứ Bảy, Tín gọi Tím, rủ cô lên Long Xuyên coi cái kho của lò ông Ba Quờn và gặp mấy người mối sỉ. Anh nói chỉ là coi cho biết, không phải ký gì. Tím nghĩ cũng nên đi. Cô không rành chuyện mối sỉ, không biết giá đường ở chợ đầu mối Long Xuyên giờ bao nhiêu, không biết người ta đóng gói kiểu gì. Biết người biết ta, ba cô hay nói vậy.

Sáu giờ sáng, Tín chạy xe tới cổng. Tím ngồi lên yên sau. Đúng lúc đó, Đa từ ngoài ruộng đi vô, hai ống tre đầy nước trên vai, mồ hôi ướt đẫm. Anh thấy cô ngồi sau xe Tín, mặc cái áo sơ mi trắng cô chỉ mặc khi đi làm ở Long Xuyên, tóc kẹp gọn.

Anh đứng lại một giây. Rồi anh đi ngang qua, đổ nước vô lu, không nhìn ai.

– Anh Đa, tui đi Long Xuyên, chiều tui về. – Tím nói với theo.

– Ừ.

Chỉ một chữ "ừ", rồi anh đạp xe đi.

Cả ngày ở Long Xuyên, Tím coi kho, nghe Tín nói chuyện, ghi chép giá cả, nhưng lâu lâu lại nhớ tới cái chữ "ừ". Cô bực mình. Cô đi công chuyện, có phải đi chơi đâu. Mà có đi chơi thì cũng đâu có gì sai.

Kho của lò ông Ba Quờn nằm trong một con hẻm gần chợ, chất đầy những bịch đường vàng nhạt đóng hộp giấy kraft in hình cây thốt nốt và dòng chữ "nguyên chất truyền thống". Tím cầm một bịch lên ngửi. Thơm. Thơm hơn đường của cô. Thơm như kẹo. Cô bóc một góc, nếm. Ngọt gắt, không có vị chua cuối lưỡi, không có vị mặn.

– Bỏ hương hả anh? – Cô hỏi.

Tín đang nói chuyện điện thoại, giả bộ không nghe.

Lúc ra về, ngồi trong quán cơm tấm đầu hẻm, Tín mới chịu trả lời, khi cô hỏi lại lần thứ hai.

– Bỏ chút hương. Không độc hại gì, có giấy tờ đàng hoàng. – Anh gắp miếng sườn bỏ qua dĩa cô. – Em nghĩ coi, một ký đường thiệt tốn bảy lít nước, bảy lít nước tốn công một thằng leo. Ba anh mà làm thiệt hết, hai chục đứa thợ nghỉ Tết sớm. Anh không nói ba anh đúng. Anh nói ba anh có lý của ổng.

Tím gắp miếng sườn trả lại dĩa anh. Tín nhìn miếng sườn, cười, không giận.

– Em y chang hồi nhỏ. – Anh nói. – Cứng đầu.

Chiều về, cô không gặp Đa. Ống tre đã được treo sẵn trên mười một cây, kẹp đã bóp, mọi thứ đúng giờ đúng chỗ, nhưng người thì không thấy. Sáng hôm sau cũng vậy. Anh đem nước tới lúc bốn giờ, đổ vô lu, đi ngay, trước khi cô kịp ra.

Sáng thứ Ba, Tím ra từ ba giờ rưỡi, ngồi chờ ngay cạnh lu nước.

Đa đi vô, thấy cô, khựng lại.

– Anh giận tui hả? – Tím hỏi thẳng.

– Đâu có.

– Có. Ba ngày nay anh né tui.

Đa đặt ống tre xuống, đổ nước vô lu, chậm rãi, như đang tìm chữ.

– Anh đâu có quyền giận. – Anh nói. – Thằng Tín học đại học, có xe, có kho, có mối. Em đi với nó là đúng. Làm ăn thì phải đi với người có mối.

– Tui đi coi kho. Tui không có ký gì hết.

– Anh có hỏi đâu.

– Anh không hỏi, nhưng mặt anh hỏi. – Tím đứng dậy. – Mặt anh giống cái thớt, thớt mà cũng biết hỏi.

Đa nhìn cô. Một giây, hai giây. Rồi khóe miệng anh giật giật, và anh quay mặt đi, vai rung rung.

– Con Sa Ry nói đúng. – Anh nói, giọng nghèn nghẹt vì nín cười. – Mặt anh giống cái thớt thiệt.

Tím muốn nói thêm, nhưng điện thoại trong túi cô reo. Bốn giờ năm phút sáng. Cô nhìn màn hình. Chị Nhạn.

– Tím! Mày thức hả? Chị biết mày thức mà. – Giọng chị Nhạn gấp gáp. – Nghe nè. Có một bà chủ xưởng bánh ở Sài Gòn, làm bánh Tết, mua đường của mày từ chỗ chị, ăn thử rồi. Bả muốn đặt bốn trăm ký, giao trước hai mươi tháng Chạp. Nhưng bả nói, bả phải xuống tận lò coi tận mắt. Bả nói, đường thốt nốt ngoài thị trường bả bị lừa ba lần rồi. Lần này mà bị lừa nữa, bả kiện.

— Hết chương 3 —