Bốn ngày dưới mức âm một trăm năm mươi

Chương 2: Bốn ngày dưới mức âm một trăm năm mươi

Chiếc đèn lò đầu tiên Chinh phát cho tôi mang số ba trăm mười tám, và cô phát nó bằng một câu cằn nhằn.

– Anh ký cho rõ vào. – Cô gõ đầu bút vào cuốn sổ trên quầy. – Ký như gà bới thế này, mai anh không lên, người ta biết tìm ai?

Đó là tháng Ba năm hai nghìn mười bốn. Tôi hai mươi bốn tuổi, đi lò được ba năm, đen nhẻm và tự tin một cách ngu ngốc như mọi thằng thợ lò hai mươi bốn tuổi. Cô hai mươi mốt, mới vào làm phòng đèn được một tuần, mặc cái áo blu xanh rộng thùng thình, tóc kẹp gọn, mặt nghiêm như cô giáo chủ nhiệm.

Phòng đèn là một gian nhà dài, mát lạnh và lúc nào cũng thơm mùi nhựa nóng. Dọc hai bên tường là những cái giá sắt cao tới trần, mỗi giá có hàng trăm ô sạc, mỗi ô cắm một chiếc đèn lò. Mỗi chiếc đèn có một con số riêng, khắc trên vỏ nhựa và trên một cái thẻ đồng nhỏ. Thợ vào ca thì nhận đèn, nhận bình tự cứu, cái thẻ đồng của mình treo lên tấm bảng gỗ cạnh cửa. Thợ ra ca thì trả đèn, cắm lại vào ô, gỡ thẻ đồng cất đi. Hết ca mà trên bảng còn thẻ đồng nào treo, ô nào trên giá còn trống, thì có nghĩa là có người chưa lên.

Người ta nói những cô làm phòng đèn thuộc tên thợ hơn cả quản đốc. Chinh thuộc trong hai tuần. Đến tuần thứ ba, cô nhìn mặt tôi từ ngoài cửa là đã với tay lấy chiếc ba trăm mười tám.

– Hôm nay ca ba à? – Cô hỏi, không ngẩng lên.

– Ca ba. Lò chợ số bốn.

– Mặc thêm áo. Dưới đấy dạo này ẩm.

– Cô làm như cô xuống bao giờ rồi.

– Em không xuống. – Cô đưa đèn cho tôi. – Nhưng sáng nào em cũng thu đèn. Đèn của các anh ca ba lên đây ướt như vớt dưới ao.

Có những sáng tôi lên ca muộn, cả tổ đã nhận đèn xuống lò hết, chỉ còn chiếc ba trăm mười tám nằm trơ trọi trên giá. Cô đứng ở cửa phòng đèn, khoanh tay, nhìn tôi hớt hải chạy từ bãi xe vào. Cô không mắng. Cô chỉ chìa chiếc đèn ra, nói mỗi một câu, anh mà không về đúng giờ là em ghi tên anh vào sổ đen. Tôi hỏi sổ đen là sổ gì. Cô bảo là sổ của những người làm em phải đứng chờ.

Tôi bắt đầu ra quán bà Tư sau ca ba vào đúng giờ cô tan ca đêm. Tôi bắt đầu ngồi cái ghế đối diện cái ghế cô hay ngồi. Tôi biết cô ăn bánh không hành, nhiều tiêu. Cô biết tôi ăn bánh thêm chả quế, không ăn chả mực vì hồi bé tôi bị hóc. Tôi biết bố cô, bác Bộ, cũng là thợ lò, về hưu được ba năm thì đau lưng nằm một chỗ, nên cô thôi học trung cấp y ở Hạ Long, về xin vào phòng đèn cho gần nhà. Cô biết mẹ tôi ghét cái mỏ như ghét kẻ thù.

– Mẹ anh muốn anh đi Hải Phòng. – Tôi kể với cô một buổi sáng tháng Sáu, lúc hai đứa ngồi trên kè đá ngoài bãi biển Cẩm Phả, chân thả lủng lẳng trên mặt nước. – Ông cậu anh làm ở nhà máy đóng tàu. Bảo xin được cho anh chân thợ hàn. Lương thấp hơn nhưng không phải chui lò.

– Thế sao anh không đi?

Tôi không trả lời. Cô quay sang nhìn tôi, rồi nhìn ra biển, nơi mấy chiếc sà lan chở than đang lừ đừ trôi qua vịnh.

– Anh đừng ở lại vì em. – Cô nói. – Bố em thế này, em không đi được. Nhưng anh thì đi được.

– Anh có bảo ở lại vì em đâu.

– Anh không bảo. – Cô nói. – Mặt anh bảo.

Cái câu ấy về sau tôi nghe lại từ miệng thằng Hiếu, nhưng người nói với tôi đầu tiên là cô.

Tôi không đi Hải Phòng. Mẹ tôi giận ba ngày, không nói với tôi một câu, rồi thôi không nhắc nữa. Cuối năm ấy, tôi đưa Chinh về nhà ăn cơm. Mẹ tôi nấu một mâm đầy, gắp cho cô từng miếng, hỏi han chuyện bác Bộ, chuyện em Tùng. Ăn xong, lúc Chinh ra sân rửa bát, mẹ kéo tôi vào bếp.

– Con bé được. – Mẹ nói. – Nhưng nó làm mày ở lại cái mỏ.

– Mẹ, con ở lại vì con muốn.

Mẹ nhìn tôi rất lâu, rồi quay đi khều lửa.

Mỗi ca xuống lò, giờ nghỉ giữa ca, tôi hay mang cơm nắm vào một đoạn lò cũ. Đó là cái lò dọc vỉa người ta đào từ hồi trước, khai thác xong thì bỏ, giờ chỉ còn là một ngách cụt dài chừng bốn chục mét, rẽ ra từ lò vận tải. Đoạn đó cao hơn nền lò chính chừng hai mét, khô, mát, yên tĩnh. Ngồi trong ấy tắt đèn đi một lúc, nghe được tiếng đất đá lách tách trên nóc lò, như núi đang thở.

Tôi kể với Chinh về cái lò cụt ấy. Tôi kể nhiều lần, tới mức cô lấy bút bi vẽ lên mu bàn tay tôi một cái sơ đồ, hỏi đi hỏi lại rẽ ở đâu, cách giếng bao xa, cao hơn bao nhiêu.

– Em hỏi làm gì? – Tôi trêu. – Em định xuống thăm anh à?

– Em hỏi để biết anh ngồi ở đâu. – Cô nói, gập mu bàn tay tôi lại. – Lúc anh xuống, em ngồi trên này nhìn cái ô trống, em biết anh đang ngồi ở đâu.

Tháng Mười năm hai nghìn mười lăm, ca ba đêm thứ Năm, bục nước.

Tôi không nhớ được nhiều. Người ta bảo những ai qua mấy chuyện thế này thường không nhớ được nhiều. Tôi nhớ tiếng ầm dội lên từ phía cuối lò chợ, không giống tiếng mìn, không giống tiếng sập nóc, mà như tiếng một con thú khổng lồ thở ra một hơi. Tôi nhớ gió thốc ngược mặt. Tôi nhớ nước, đen sì, lạnh buốt, lẫn bùn than, ào tới ngang đầu gối, rồi ngang hông, đẩy tôi ngã dúi dụi vào vách lò. Tôi nhớ tiếng anh Vững, tổ trưởng, gào lên ra lò vận tải, ra lò vận tải. Tôi nhớ thằng Hiếu, khi ấy mới hai mươi mốt, kéo tay áo tôi, chạy.

Chúng tôi không chạy được tới giếng. Nước dâng nhanh hơn chân người. Đoạn lò vận tải phía trước sập một khúc, vì chống gãy, đất đá lấp kín. Anh Vững quay lại, nhìn tôi, nhìn Hiếu, rồi chỉ tay về phía ngách rẽ bên trái.

Cái lò cụt của tôi.

Ba người leo lên. Nước dưới chân vẫn dâng, nhưng chậm dần, rồi dừng lại cách miệng ngách chừng nửa mét. Chúng tôi lết vào sâu bên trong, chỗ khô nhất, chỗ tôi vẫn ngồi ăn cơm nắm. Đúng lúc ấy, một tảng đá trên nóc lò, bị cơn chấn động làm long ra, rơi xuống.

Nó rơi vào chân trái tôi.

Tôi không nhớ đau. Tôi chỉ nhớ một tiếng rắc rất gọn, như tiếng bẻ một khúc mía, và sau đó là một cái gì nặng, nặng không tả được, đè lên toàn bộ thế giới từ đầu gối trở xuống. Anh Vững với Hiếu cố bẩy tảng đá. Không nhích. Anh Vững bảo đừng cố nữa, cố là sập thêm. Anh tháo dây lưng của mình ra, buộc chặt phía trên đầu gối tôi.

Ba ngọn đèn lò. Ba bình tự cứu. Hai nắm cơm còn sót trong túi áo Hiếu. Và nước, nước rỉ từ vách đá, chúng tôi hứng bằng cái mũ bảo hộ, chia nhau từng ngụm.

Anh Vững tắt hai đèn, chỉ để một, để dành pin. Rồi tắt luôn cái cuối cùng. Bóng tối dưới lò không giống bất cứ bóng tối nào trên mặt đất. Nó không đen, nó không có màu gì cả. Mở mắt hay nhắm mắt cũng như nhau. Thỉnh thoảng anh Vững bật đèn vài giây, để ba đứa nhìn thấy mặt nhau, để chắc rằng còn nhau.

Ngày thứ hai, anh Vững bắt đầu ho. Anh bảo lúc chạy anh sặc nước, nước bẩn vào phổi. Anh ho suốt đêm, ho ra cả máu. Hiếu ôm anh. Tôi nằm bất động dưới tảng đá, nghe tiếng ho của anh trong bóng tối, đếm từng tiếng một.

Ngày thứ ba, anh Vững không ho nữa.

Hiếu bật đèn lên. Ánh sáng vàng nhợt chiếu lên mặt anh Vững, nằm nghiêng, hai tay vẫn ôm lấy ngực. Hiếu tắt đèn, ngồi im trong bóng tối rất lâu. Rồi tôi nghe tiếng nó khóc, thằng con trai hai mươi mốt tuổi khóc như một đứa trẻ con.

Tôi nằm đó, nghĩ về phòng đèn. Nghĩ về cái giá sắt dài, nghĩ về cái ô trống mang số ba trăm mười tám. Nghĩ về một cô gái đứng nhìn cái ô trống ấy. Tôi tự hỏi cô có còn đứng đó không. Ba ngày rồi, chắc người ta đã bắt cô về ngủ. Tôi tự hỏi cô có nhớ cái sơ đồ cô vẽ lên tay tôi không. Mực bút bi trên mu bàn tay tôi đã mờ hết từ lâu.

Sáng ngày thứ tư, hoặc là chiều, tôi không còn biết nữa, tôi nghe tiếng gõ.

Cộc. Cộc cộc. Cộc.

Tiếng kim loại gõ vào đá, từ phía bên kia khúc lò sập. Hiếu bò ra, cầm cái cuốc chim gõ lại. Cộc. Cộc cộc. Cộc. Rồi tiếng người. Rất xa, rất mờ, như vọng lên từ dưới đáy giếng. Rồi gần hơn. Rồi một luồng sáng trắng, chói lòa, xuyên qua một khe hở trên đống đất đá.

– Có ai không? – Một giọng đàn ông khàn đặc. – Có ai trong này không?

– Có! – Hiếu gào lên. – Có ba người! Có hai người!

Họ đào thêm bốn tiếng nữa. Tôi không nhớ họ đưa tôi ra thế nào. Tôi chỉ nhớ, lúc người ta khiêng tôi lên cáng, có ai đó nói một câu mà mãi về sau tôi mới hiểu.

– Đúng chỗ con bé phòng đèn nói. Đúng y chỗ.

Rồi tôi ngất.

Khi tôi tỉnh lại, là trần nhà trắng, mùi thuốc sát trùng, tiếng máy kêu bíp bíp đều đều. Mẹ tôi ngồi cạnh giường, tóc bù xù, mắt đỏ. Mến ngủ gục ở chân giường. Tôi cố cử động chân trái. Nó nằm trong một khối nẹp và băng trắng nặng trịch, không nghe lời. Tôi chưa biết, chín ngày nữa, nó sẽ không còn ở đó.

Nhưng câu đầu tiên tôi nói, khi môi còn chưa mở được hẳn, không phải là câu hỏi về cái chân.

– Chinh đâu mẹ?

Mẹ tôi nhìn tôi. Bàn tay mẹ đặt trên mép chăn siết lại.

– Nó không đến. – Mẹ nói.

— Hết chương 2 —