Một đĩa không hành, nhiều tiêu

Chương 1: Một đĩa không hành, nhiều tiêu

Em gái tôi báo tin lấy chồng lúc bốn giờ bốn mươi sáng, giữa lúc tôi đang tráng mẻ bánh thứ ba mươi hai, và cái tên chú rể làm tôi tráng hỏng luôn mẻ ấy.

– Anh. – Mến đứng sau lưng tôi, giọng nhỏ như sợ đánh thức ai. – Em sắp cưới. Anh Tùng. Lại Văn Tùng.

Bột tráng trên mặt vải đang chín dở. Tôi quên đậy nắp. Hơi nước phụt ra, cuốn theo mùi gạo nóng, phả vào mặt. Tôi nhìn cái bánh rách làm đôi trên khuôn, nghĩ một lúc, rồi lấy que tre gạt nó vào cái rổ bánh hỏng, thứ mà sáng nào tôi cũng để dành cho con chó vàng nhà bà Tư đầu ngõ.

– Tùng nào? – Tôi hỏi, dù tôi biết thừa.

– Tùng con bác Bộ. Em trai chị Chinh.

Tôi tráng mẻ mới. Múc một muôi bột, láng đều trên mặt vải, đậy nắp, đếm nhẩm tới mười hai. Mở nắp, lấy que tre khều lớp bánh mỏng tang lên, vắt qua cây sào tre trên đầu cho nguội. Mười năm bán bánh, tay tôi biết làm những việc ấy mà không cần hỏi ý kiến cái đầu. Cái đầu lúc ấy đang bận nghĩ chuyện khác.

– Mẹ biết chưa?

– Chưa. – Mến nói. – Em báo anh trước.

– Sao lại báo anh trước?

Mến không trả lời. Nó đi ra đầu bếp, kéo cái ghế nhựa đỏ, ngồi xuống, hai tay ôm đầu gối. Hai mươi bảy tuổi, cô giáo mầm non, đã dạy được năm khóa trẻ con biết rửa tay trước khi ăn. Vậy mà ngồi trước mặt tôi nó vẫn y như con bé mười sáu tuổi năm nào ngồi ở hành lang bệnh viện Uông Bí, đợi người ta khiêng anh nó ra khỏi phòng mổ.

Quán bánh của tôi nằm ngay đối diện cổng mỏ, cách cái bãi đỗ xe đưa đón thợ chừng ba chục bước chân. Một cái mái tôn, ba cái bàn gỗ, mười hai cái ghế nhựa đỏ, một nồi nước dùng xương ninh từ nửa đêm, một mâm chả mực, chả quế, thịt băm xào mộc nhĩ. Bánh tráng mỏng, cuộn vội, chan nước dùng nóng, rắc hành phi, ăn tới đâu người ta gật gù tới đấy. Bánh gật gù, người Tiên Yên gọi thế. Hai mươi lăm nghìn một đĩa. Thêm chả là ba mươi lăm.

Năm giờ kém mười lăm, ca ba bắt đầu lên.

Tôi nghe tiếng họ trước khi thấy họ. Tiếng ủng cao su lép bép trên mặt đường còn ướt sương, tiếng cười khàn, tiếng ho, tiếng gọi nhau í ới. Rồi họ hiện ra từ cổng mỏ thành từng tốp, mặt mũi đen nhẻm, chỉ có hai lòng trắng mắt và hàm răng là còn màu người. Tắm giặt ở nhà tắm giao ca rồi mà vẫn đen. Bụi than nó ăn vào lỗ chân lông, ăn vào nếp nhăn, ăn vào dưới móng tay. Tôi biết. Mười năm trước tôi cũng đen như thế.

– Thảnh ơi, ba đĩa, một đĩa nhiều chả!

– Ông Thảnh, cho tôi bát nước dùng không, tí rau thơm!

– Thằng Thảnh, hôm nay chả quế có tươi không mày?

Tôi trả lời từng người, tay vẫn tráng bánh, xếp bánh, chan nước. Mến đứng dậy phụ tôi bưng bê, như mọi sáng thứ Bảy nó không phải lên lớp. Thợ lò ai cũng biết Mến. Ai cũng trêu nó. Sáng hôm ấy, không hiểu sao, người trêu đầu tiên lại là thằng Hiếu.

– Cô Mến hôm nay mặt đỏ thế? – Hiếu ngồi xuống cái ghế quen, ghế ngay sát nồi nước dùng. – Có tin vui à?

Mến lườm nó một cái, rồi liếc tôi. Hiếu nhìn theo, rồi nhìn tôi, rồi im bặt. Thằng này với tôi nằm chung một cái hốc đá bốn ngày, nó biết đọc mặt tôi hơn cả mẹ tôi. Giờ nó làm phó quản đốc phân xưởng, áo bảo hộ có thêu tên, nhưng sáng nào lên ca cũng ngồi đúng cái ghế ấy, ăn đúng một đĩa không chả, rồi ngồi uống nốt cốc chè nóng trước khi về ngủ.

– Tùng đấy à? – Hiếu hỏi nhỏ khi Mến đi rót nước.

– Mày biết rồi?

– Cả phân xưởng biết. Thằng Tùng nó khoe từ tuần trước. Nó bảo đợi Mến báo anh với mẹ xong mới dám mang trầu sang.

Tôi đặt đĩa bánh xuống trước mặt nó, mạnh tay hơn cần thiết. Nước dùng sóng ra ngoài.

– Thằng Tùng tốt. – Hiếu nói, lấy giấy lau chỗ nước sóng. – Tổ cơ điện của nó an toàn nhất phân xưởng. Nó không uống rượu, không đánh bài, lương tháng nào đưa mẹ già tháng ấy.

– Tao có nói nó không tốt đâu.

– Mày không nói. Nhưng mặt mày đang nói.

Tôi không trả lời. Tôi quay lại với nồi bánh. Hiếu ăn hết đĩa, uống hết cốc chè, đặt tiền dưới đáy cốc, đứng dậy. Đi được hai bước, nó quay lại.

– Chị Chinh về đấy. – Nó nói. – Tối qua. Thằng Tùng bảo chị nó xin nghỉ ở Hà Nội mười ngày, về lo việc dạm ngõ.

Rồi nó đi. Tôi đứng nhìn cái lưng áo bảo hộ màu cam của nó lẫn vào đám người đang đổ về bãi xe. Mặt trời chưa lên, nhưng phía biển đã hửng một vệt hồng. Tôi tráng tiếp mẻ bánh thứ bốn mươi mốt.

Mười một năm, tôi chưa từng nói tên Chinh thành tiếng.

Mẹ tôi biết chuyện lúc mười giờ trưa.

Mẹ đi chợ về, thấy Mến ngồi ở bậc thềm, thấy tôi ngồi ở hiên vá lại cái quai dép cao su. Mẹ không hỏi gì. Mẹ đặt giỏ rau xuống, ngồi xuống cái ghế con, cầm lấy nắm rau muống, bắt đầu nhặt. Mẹ tôi sáu mươi tư tuổi, tóc bạc trắng từ năm năm mươi, nhỏ người, gầy, đi đâu cũng nhanh như chạy. Bố tôi mất năm mẹ bốn mươi chín. Bố đi lò ba mươi năm, về hưu được hai năm thì nằm một chỗ, ho, thở khò khè như cái bễ thủng, rồi đi. Bác sĩ bảo bụi phổi. Mẹ tôi bảo than nó ăn mất bố mày rồi.

– Mẹ. – Mến gọi.

– Ừ.

– Con sắp lấy chồng.

Bàn tay mẹ tôi khựng lại giữa chừng. Một cọng rau muống gãy đôi.

– Ai?

– Anh Tùng. Lại Văn Tùng. Con bác Bộ ở tổ tám.

Tôi thấy rõ mẹ tôi biến sắc. Không phải tái đi, cũng không phải đỏ lên. Mẹ tôi biến sắc theo kiểu của mẹ: mặt cứng lại như một miếng gỗ, mắt nhìn thẳng vào một điểm nào đó trước mặt mà không nhìn ai.

– Không. – Mẹ nói.

– Mẹ...

– Nhà đó thì không.

– Anh Tùng có tội gì đâu mẹ? – Mến đứng dậy. Giọng nó run. – Anh ấy hiền, anh ấy chăm làm, anh ấy...

– Nó đi lò. – Mẹ nói. – Bố mày đi lò. Anh mày đi lò. Mày cũng định lấy một thằng đi lò à?

– Anh Tùng làm cơ điện, không phải khai thác. Với lại anh ấy nói rồi, cưới xong anh ấy xin chuyển lên mặt bằng.

– Cơ điện cũng chui lò. – Mẹ nói, vẫn không nhìn ai. – Với lại nhà đó thì không. Thế thôi.

Mến nhìn tôi. Tôi nhìn xuống cái quai dép. Tôi biết nó đang chờ tôi nói gì đó. Tôi cũng biết mẹ đang chờ tôi nói gì đó. Hai người đàn bà trong cái nhà này, mỗi người chờ tôi nói một câu khác nhau, và tôi không có câu nào cả.

– Mẹ. – Mến nói, lần này giọng nó cứng lại. – Mẹ nói nhà đó thì không. Nhà đó làm gì mẹ? Có phải vì chị Chinh không?

Mẹ tôi đứng dậy. Cái ghế con đổ ra sau. Rổ rau muống lật úp. Rồi tôi nghe một tiếng choang. Cái bát sứ mẹ để trên bậc thềm, cái bát ăn dở bát cháo sáng, rơi xuống nền gạch vỡ làm ba mảnh. Tôi không biết mẹ cố ý hất nó hay tay mẹ quờ phải. Mẹ cũng không nhìn nó. Mẹ đi thẳng vào buồng, đóng cửa lại.

Mến ngồi thụp xuống, nhặt từng mảnh bát vỡ. Tay nó run tới mức một mảnh cứa vào ngón cái, máu rỉ ra. Tôi kéo tay nó lại, lấy cái khăn lau tay quấn vào.

– Anh. – Nó nói, nước mắt chảy xuống má. – Có phải vì chị Chinh không?

– Không phải. – Tôi nói. – Mẹ sợ lò. Mẹ sợ từ hồi bố mất.

– Anh nói dối.

Tôi không cãi. Tôi buộc chặt cái khăn quanh ngón tay nó, rồi đứng dậy, đi ra sau nhà, ra cái bể nước, vục mặt xuống. Nước giếng mùa này lạnh như nước đá.

Cả buổi chiều hôm đó, mẹ tôi không ra khỏi buồng. Tối, Mến nấu cơm, gõ cửa gọi, mẹ không ăn. Tôi đi ngủ lúc tám giờ như mọi tối, vì mười hai giờ đêm phải dậy ninh nước dùng. Nằm trên giường, tôi tháo cái chân ra, dựng nó cạnh đầu giường như dựng một cây gậy. Mỏm cụt bên dưới đầu gối trái nhức âm ỉ. Trời sắp chuyển mùa. Cái chân mất từ mười một năm trước bao giờ cũng biết trời chuyển mùa trước cái chân còn lại.

Sáng hôm sau là Chủ nhật. Bốn giờ hai mươi, tôi mở quán. Bốn giờ rưỡi, nước dùng sôi, chả rán xong, hành phi giòn. Bốn giờ bốn mươi, tôi tráng mẻ bánh đầu tiên. Chủ nhật ít người, chỉ có mấy ông về hưu dậy sớm đi tập thể dục ghé qua, và mấy đứa thanh niên đi chơi đêm về đói bụng.

Năm giờ kém năm, trời còn tối, có một người ngồi xuống cái ghế nhựa đỏ ngoài cùng, ghế sát mép đường, ngay dưới bóng đèn tuýp.

Tôi không quay lại. Tôi đang khều bánh.

– Cho em một đĩa. – Người ấy nói. – Không hành. Nhiều tiêu.

Que tre trong tay tôi khựng lại. Cái bánh mỏng tang treo lơ lửng giữa khuôn và sào, rồi rách làm đôi, rơi xuống mặt vải còn nóng.

Mười một năm trước, có một cô gái làm ở phòng đèn, sáng nào sau ca đêm cũng ra quán bà Tư ngồi đúng cái ghế ấy, gọi đúng cái món ấy. Không hành, vì hành làm hơi thở có mùi, mà cô phải đứng quầy phát đèn, mặt sát mặt thợ. Nhiều tiêu, vì phòng đèn lạnh, cô bảo tiêu làm ấm bụng. Cái quán bà Tư bây giờ là quán tôi. Cái ghế ấy bây giờ vẫn là cái ghế ấy.

Tôi quay lại.

Chinh ngồi đó, áo khoác gió màu xám, tóc buộc gọn sau gáy, hai tay đặt trên mặt bàn gỗ. Gầy hơn. Già hơn. Khóe mắt có vết chân chim. Cô nhìn tôi, rồi nhìn xuống cái chân trái của tôi, cái ống quần thể thao che kín đến tận cổ chân giả. Ánh mắt ấy dừng lại ở đó lâu hơn một giây. Lâu hơn cách người ta nhìn một người cụt chân vì tò mò. Lâu như người thợ nhìn một món đồ mình biết rõ từng con ốc.

Rồi cô nhìn lên mặt tôi.

– Anh Thảnh. – Cô nói. – Em về rồi.

— Hết chương 1 —